ทัวร์รัสเซีย-ฝรั่งเศสของโต เลิม: เวียดนามได้อะไรจากการยกระดับพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์

การเยือนรัสเซียและฝรั่งเศสของเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามและประธานประเทศ โต เลิม ระหว่างวันที่ 7–12 กันยายน 2026 มีทั้งมิติการทูตเชิงสัญลักษณ์และวาระเศรษฐกิจที่จับต้องได้ รัสเซียเป็นเวทีสำหรับยืนยันความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ที่มีมายาวนาน ส่วนฝรั่งเศสเน้นเทคโนโลยี พลังงาน อากาศยาน คมนาคม และอวกาศ ภาพรวมสะท้อนความพยายามของเวียดนามในการขยายทางเลือกด้านคู่ค้า ขีดความสามารถ และตลาด 4611

รัสเซีย: ยืนยันหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้าน

ระหว่างการเยือนรัสเซียอย่างเป็นทางการ โต เลิม หารือกับประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน และทั้งสองฝ่ายออกแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยการเสริมสร้างความเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านเวียดนาม–รัสเซียใน “ยุคใหม่” 56

ประเด็นหารือครอบคลุมพลังงาน น้ำมันและก๊าซ ความร่วมมือด้านพลังงานนิวเคลียร์ การขนส่งและเส้นทางรถไฟ ตลอดจนการวิจัย วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี สาขาเหล่านี้เชื่อมโยงความต้องการด้านการพัฒนา พลังงาน และโครงสร้างพื้นฐานของเวียดนาม เข้ากับประสบการณ์ที่รัสเซียสั่งสมมา 4

ผลลัพธ์ในระยะสั้นจึงเป็นการกำหนดทิศทางทางการเมืองและต่ออายุกรอบความร่วมมือ มากกว่าจะเป็นหลักประกันสาธารณะว่าโครงการทุกเรื่องที่หยิบยกขึ้นมาจะเกิดขึ้นจริง การดำเนินงานยังขึ้นกับเงื่อนไขทางการค้า แหล่งเงินทุน การเข้าถึงเทคโนโลยี และข้อจำกัดของโครงการข้ามพรมแดนในบริบทปัจจุบัน

ฝรั่งเศส: ดันความสัมพันธ์สู่เทคโนโลยีและอุตสาหกรรม

ที่กรุงปารีส โต เลิม และประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ยืนยันการขับเคลื่อนความเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านเวียดนาม–ฝรั่งเศส โดยตกลงให้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเสาหลักใหม่ของความสัมพันธ์ทวิภาคี ควบคู่กับพลังงานและอวกาศ 1112

การปรับจุดเน้นนี้ทำให้ความสัมพันธ์มีเป้าหมายทางเศรษฐกิจที่ชัดขึ้น ทั้งสองฝ่ายหารือเรื่องการขยายงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์อวกาศ การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการเสริมขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีของเวียดนาม รวมถึงความสนใจต่อเทคโนโลยีควอนตัม 11

การเยือนยังมีข้อตกลงและเอกสารความร่วมมือในสาขา เช่น การบิน ความมั่นคงปลอดภัยพลเรือน สุขภาพ แร่ธาตุสำคัญ โครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวกับรถไฟ และการขนส่ง 17 การมีส่วนร่วมของบริษัทอย่าง Airbus, Thales และ Alstom ช่วยเชื่อมการทูตระดับผู้นำเข้ากับโอกาสความร่วมมือด้านอุตสาหกรรม อวกาศ และโครงสร้างพื้นฐาน

อวกาศกลายเป็นประเด็นเชิงยุทธศาสตร์

โต เลิม เข้าร่วมการประชุมสุดยอดอวกาศนานาชาติที่กรุงปารีส และเสนอเครือข่าย “อวกาศเพื่อการพัฒนาและความสามารถในการรับมือ” เขายังเสนอหลักการกำกับดูแลอวกาศแบบพหุภาคี โดยเน้นการใช้พื้นที่อวกาศอย่างสันติ การคำนึงถึงความต้องการของมนุษย์ และการคุ้มครองโลก 10

สำหรับเวียดนาม ความร่วมมือด้านอวกาศมีความสำคัญในเชิงประยุกต์ เช่น การสังเกตการณ์โลก การจัดการภูมิอากาศและทรัพยากรน้ำ การรับมือภัยพิบัติ เกษตรกรรม และการวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน อีกด้านหนึ่งคือการยกระดับขีดความสามารถด้านดาวเทียมและข้อมูล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระยะยาว

เหตุใดพลังงาน คมนาคม และเทคโนโลยีจึงเป็นแกนกลาง

สองจุดหมายเสนอช่องทางที่ต่างกัน และอาจเกื้อหนุนกัน ต่อการพัฒนาด้านพลังงานและอุตสาหกรรมของเวียดนาม รัสเซียเกี่ยวข้องกับการหารือเรื่องน้ำมันและก๊าซ พลังงาน และนิวเคลียร์ ขณะที่ฝรั่งเศสถูกวางบทบาทเป็นหุ้นส่วนด้านพลังงาน อวกาศ การปรับปรุงระบบรถไฟ และความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ 411

อย่างไรก็ดี นี่ไม่ได้หมายความว่าเวียดนามเลือกผู้จัดหาหรือโครงการใดโครงการหนึ่งแล้ว แต่เป็นการขยายชุดทางเลือกของประเทศ ทั้งด้านความเชี่ยวชาญ อุปกรณ์ เงินทุน และเทคโนโลยีในภาคส่วนยุทธศาสตร์ ผลเชิงปฏิบัติที่เด่นชัดที่สุดจึงคือการกระจายแหล่งหุ้นส่วน

มิติอินโด-แปซิฟิกและอาเซียน

ฝรั่งเศสย้ำว่าเวียดนามเป็นหุ้นส่วนสำคัญในยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกของฝรั่งเศส 23 เวียดนามและฝรั่งเศสยังให้คำมั่นว่าจะหารือและประสานงานใกล้ชิดขึ้นในเวทีระดับภูมิภาค รวมถึงสนับสนุนความร่วมมือที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นระหว่างอาเซียนกับสหภาพยุโรป 26

สำหรับฮานอย นี่เป็นช่องทางทำงานกับมหาอำนาจยุโรป โดยยังรักษาบทบาทของอาเซียนในทางการทูตระดับภูมิภาค สำหรับปารีส เวียดนามคือหุ้นส่วนสำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของการดำเนินนโยบายอินโด-แปซิฟิก ดังนั้น ความสัมพันธ์จึงไปไกลกว่าข้อตกลงเชิงพาณิชย์ทวิภาคี และครอบคลุมถึงการประสานจุดยืนทางการเมืองระดับภูมิภาค

สารสำคัญ: กระจายความสัมพันธ์ ไม่ใช่เลือกข้าง

การเยือนรัสเซียต่อด้วยฝรั่งเศสมีนัยสำคัญในตัวเอง เวียดนามมีส่วนร่วมกับมอสโกและปารีส ซึ่งอยู่ในบริบทภูมิรัฐศาสตร์ที่แตกต่างกันอย่างมาก แต่ยังมุ่งผลักดันความร่วมมือที่ตอบโจทย์การพัฒนาของประเทศ

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับสิ่งที่มักเรียกว่า “การทูตไผ่” ของฮานอย นั่นคือการรักษาความเป็นอิสระ สานสัมพันธ์กับหลายขั้วอำนาจ และลดการพึ่งพาหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์หรือเศรษฐกิจเพียงรายเดียว Reuters รายงานก่อนการเดินทางว่า โต เลิม มีกำหนดกล่าวสุนทรพจน์ต่อสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ และคาดว่าจะเยือนแคนาดาหลังแผนเดินทางไปสหรัฐฯ อย่างไรก็ดี รายการดังกล่าวเป็นแผนในขณะรายงาน ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว 33

สิ่งที่ต้องติดตามหลังจากนี้

ความสำคัญที่ยั่งยืนของการเยือนครั้งนี้จะวัดจากการนำไปปฏิบัติ คำถามหลักคือ เอกสารความร่วมมือจะพัฒนาเป็นโครงการที่มีเงินทุนจริงหรือไม่ เงื่อนไขการถ่ายทอดเทคโนโลยีจะมีเนื้อหาสำคัญเพียงใด และข้อกำหนดภายนอก เช่น มาตรการคว่ำบาตรหรือการควบคุมการส่งออก จะกระทบแผนด้านพลังงาน คมนาคม อวกาศ และเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างไร

ในเวลานี้ ผลที่ชัดเจนที่สุดคือยุทธศาสตร์สองทาง: รักษาความลึกของความสัมพันธ์กับรัสเซีย ควบคู่กับการเร่งเข้าถึงเทคโนโลยี ความร่วมมืออุตสาหกรรม และแรงสนับสนุนทางการทูตระดับภูมิภาคจากฝรั่งเศสและยุโรป 41123