สองหุ้น AI จีน หนึ่งร่วงหนึ่งพุ่ง: เปิดตำนานบทใหม่ในตลาดหุ้นฮ่องกงท่ามกลางมรสุมการเงินโลก

วันที่ 8 มิถุนายน 2026 ควรจะเป็นวันแห่งการเฉลิมฉลองของวงการปัญญาประดิษฐ์จีน แต่กลับกลายเป็นบททดสอบหินที่พิสูจน์ว่าปัจจัยมหภาคระดับโลกมีอิทธิพลเหนือทุกสรรพสิ่งเพียงใด ในวันนั้น MiniMax Group (00100.HK) และ Knowledge Atlas Technology หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ Zhipu AI (02513.HK) ได้กลายเป็นบริษัท AI พันธุ์แท้ (Pure-Play AI) สองบริษัทแรกที่เข้าสู่ดัชนีอ้างอิง Hang Seng Tech Index ของฮ่องกงอย่างเป็นทางการ แต่แทนที่จะเป็นแรงส่งให้ราคาหุ้นพุ่งทะยาน กลับกลายเป็นว่าเรื่องราวการซื้อขายในวันนั้นถูกกลบด้วยคลื่นความกังวลจากทั่วโลก

ในวันซื้อขายแรกฐานะสมาชิกใหม่ของดัชนี MiniMax ร่วงลงอย่างหนักถึง 8.4% ไปปิดที่ HK$506 ในขณะที่ Zhipu สามารถสวนกระแสตลาดและปิดบวกได้ 1.3% ที่ HK$1,314 ภาพความแตกต่างนี้เกิดขึ้นท่ามกลางบรรยากาศการเทขายหุ้นเอเชียอย่างดุเดือด โดยดัชนีฮั่งเส็ง (Hang Seng Index) ปรับตัวลง 1.2%, ดัชนี Hang Seng Tech Index ร่วงลง 2.7%, ดัชนี Kospi ของเกาหลีใต้ดิ่งลงอย่างน่าตกใจถึง 8.3% และดัชนี Taiex ของไต้หวันก็ปรับตัวลดลง 3.5% ต้นตอของความปั่นป่วนนี้มาจากรายงานการจ้างงานนอกภาคเกษตรของสหรัฐฯ ที่ออกมาแข็งแกร่งเกินคาด ซึ่งทำให้นักลงทุนรีบปรับลดความคาดหวังเกี่ยวกับการปรับลดอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) และส่งผลให้หุ้นกลุ่มเทคโนโลยีที่อ่อนไหวต่ออัตราดอกเบี้ยทั่วทั้งภูมิภาคถูกเทขายอย่างหนัก

กว่าจะมาถึงวันนี้: หมุดหมายที่ตลาดรอคอย

ประกาศการเข้าร่วมดัชนีเป็นที่ทราบกันมาก่อนหน้านี้แล้ว ตั้งแต่วันที่ 22 พฤษภาคม หลังการทบทวนองค์ประกอบรายไตรมาสของบริษัท Hang Seng Indexes โดยทั้งสองบริษัทเข้าไปแทนที่ Kingdee International และ Kingsoft ในดัชนีเทคโนโลยีที่มีองค์ประกอบทั้งหมด 30 หลักทรัพย์ โดยมีผลอย่างเป็นทางการหลังตลาดปิดในวันที่ 5 มิถุนายน และเริ่มซื้อขายในฐานะสมาชิกในวันที่ 8 มิถุนายน นอกจากนี้ ทั้งคู่ยังถูกเพิ่มเข้าใน Hang Seng Composite Index และ Zhipu ยังได้เข้าไปอยู่ในโครงการ Stock Connect ซึ่งเปิดทางให้นักลงทุนจากจีนแผ่นดินใหญ่สามารถเข้าถึงหุ้นได้สะดวกยิ่งขึ้น

นี่ไม่ใช่แค่การปรับสมดุลดัชนีตามปกติทั่วไป แต่มันคือคำตอบโดยตรงต่อคำวิจารณ์ที่เกิดขึ้นมานานหลายเดือนว่าดัชนีเทคโนโลยีหลักของฮ่องกงได้พลาดโอกาสครั้งใหญ่จากการเติบโตของกระแส AI ระดับโลกไปอย่างน่าเสียดาย ตลอดช่วงต้นปี 2026 ดัชนี Hang Seng Tech Index ปรับตัวลดลงมากกว่า 10% นับจากต้นปี ซึ่งเป็นการทำผลงานได้ด้อยกว่าดัชนีคู่แข่งทั่วโลกอย่างมาก และที่น่าเจ็บใจคือ MiniMax และ Zhipu ซึ่งเป็นหุ้น IPO น้องใหม่ที่ทำผลงานได้ดีที่สุดในตลาดฮ่องกงประจำปี 2026 กลับไม่มีชื่ออยู่ในดัชนีนั้นด้วยเหตุผลง่ายๆ คือ พวกเขาเพิ่งเข้าตลาดในเดือนมกราคม ทำให้มีประวัติการจดทะเบียนที่สั้นเกินไปที่จะผ่านเกณฑ์การคัดเลือก

"จะเกิดอะไรขึ้นถ้า..." จากรายงานของ Morgan Stanley: ดัชนีอาจไม่ร่วงหนักขนาดนี้

การไม่มีชื่ออยู่ในดัชนีส่งผลกระทบอย่างชัดเจนต่อกองทุนดัชนี (Index Trackers) ในรายงานเมื่อเดือนเมษายน 2026 นักวิเคราะห์จาก Morgan Stanley ได้คำนวณสถานการณ์สมมติที่ชวนให้คิด: หาก MiniMax และ Zhipu ถูกเพิ่มเข้าในดัชนี Hang Seng Tech Index ตั้งแต่วันที่พวกเขา IPO โดยแทนที่องค์ประกอบที่เล็กที่สุดสองบริษัทที่มีอยู่เดิม ผลตอบแทนของดัชนีตั้งแต่ต้นปีจะสูงกว่าที่เป็นอยู่ประมาณ 5 เปอร์เซ็นต์ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ นักลงทุนในผลิตภัณฑ์ Passive Fund ที่อิงกับดัชนีนี้ ได้แต่มองดูผลกำไรจากการพุ่งขึ้นของหุ้น AI ทั้งสองอยู่ข้างสนาม โดยไม่มีส่วนร่วมกับมันเลย

ทางธนาคารประเมินว่าในที่สุดแล้ว ทั้งสองบริษัทอาจมีน้ำหนักรวมกันคิดเป็นสัดส่วน 5% ถึง 7% ของดัชนี ซึ่งหมายถึงจะมีเม็ดเงินลงทุนจาก Passive Fund ที่ถูกบังคับให้ต้องซื้อตามการปรับสมดุลดัชนีไหลเข้ามาถึง 1.25 ถึง 1.75 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ก่อนวันเปิดตัว Morgan Stanley ได้ปรับเพิ่มราคาเป้าหมายของทั้งคู่: MiniMax เป็น HK$1,100 จากเดิม HK$990 และ Knowledge Atlas Technology เป็น HK$990 จาก HK$560 ซึ่งถือเป็นการปรับเพิ่มขึ้นอย่างมากถึง 77% สำหรับบริษัทแม่ของ Zhipu

เจาะเบื้องลึก: ทำไม Zhipu บวกได้ ในขณะที่ MiniMax โดนถล่ม

ความแตกต่างของราคาหุ้นในวันที่ 8 มิถุนายน เป็นเครื่องตอกย้ำว่าการเข้าไปอยู่ในดัชนีเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ไม้กายสิทธิ์ที่จะเนรมิตให้ราคาหุ้นทะยานขึ้น ปัจจัยหลายอย่างเข้ามามีบทบาท:

• Zhipu มีแรงหนุนสองเด้ง: การที่ Zhipu ได้เข้าไปอยู่ในโครงการ Stock Connect ในเวลาเดียวกันนั้น ได้เพิ่มระดับความต้องการซื้อที่มองเห็นได้ชัดเจนขึ้น (Demand Visibility) เนื่องจากเปิดโอกาสให้นักลงทุนจากจีนแผ่นดินใหญ่สามารถเข้าถึงหุ้นได้เป็นครั้งแรก
• MiniMax มีฐานนักลงทุนรายย่อยที่หนาแน่น: การ IPO ของ MiniMax ในเดือนมกราคม 2026 นั้น ได้รับการจองซื้อเกินกว่าจำนวนหุ้นที่เสนอขาย (Oversubscribed) อย่างท่วมท้นถึง 1,209 เท่า ความร้อนแรงจากรายย่อยระดับนี้ มักจะก่อให้เกิดฐานนักลงทุนที่พร้อมจะชักไกขายทันทีเมื่อเจอกับภาวะตลาดขาลงที่ถูกกระตุ้นโดยปัจจัยมหภาค
• แรงซื้อจาก Passive Fund เป็นแบบค่อยเป็นค่อยไป: การปรับสมดุลของกองทุนดัชนีนั้นเกิดขึ้นตามกำหนดการที่ล่าช้า ซึ่งหมายความว่าเม็ดเงินหลายพันล้านดอลลาร์ที่ทุกคนคาดการณ์ไว้ จะเป็นแรงหนุนที่ค่อยๆ ซึมเข้ามา ไม่ใช่ตัวเร่งปฏิกิริยาที่จะสามารถต่อกรกับกระแสหลักที่มาจากแนวโน้มนโยบายการเงินที่เข้มงวดของเฟดได้ในวันแรก

นักวิเคราะห์ยังได้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่อาจจะบั่นทอนผลกำไรในอนาคต นั่นคือ การสิ้นสุดระยะเวลาล็อกหุ้น (Lock-up Expiration) ของหุ้นก่อน IPO ที่กำลังจะมาถึง ซึ่งคลื่นการขายหุ้นของคนในบริษัทที่ไหลออกมาในจังหวะที่ Passive Fund ถูกบังคับให้ซื้อนั้น อาจสร้างสภาวะการซื้อขายที่ซับซ้อนและผันผวนอย่างมากในช่วงหลายเดือนข้างหน้า

ช่วงเวลาสำคัญที่อยู่เหนือการเคลื่อนไหวของราคา

ไม่ว่าความผันผวนในวันแรกจะเป็นอย่างไร การเข้ามาของ MiniMax และ Zhipu ได้เปลี่ยนรหัสพันธุกรรม (DNA) ของดัชนีเทคโนโลยีหลักของฮ่องกงไปตลอดกาล หลายปีที่ผ่านมา ดัชนีนี้นั้นถูกครอบงำโดยบริษัทอินเทอร์เน็ตแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ของจีนที่ผูกกับเศรษฐกิจผู้บริโภคซึ่งกำลังเข้าสู่ช่วงอิ่มตัว แต่ตอนนี้มันได้รวมเอาบริษัทที่ขาย "จอบและเสียม" สำหรับการปฏิวัติด้านผลิตภาพระลอกต่อไปเข้าไว้ด้วยแล้ว

การที่ดัชนี Hang Seng Tech Index ร่วงลง 2.7% ในวันที่มีการเพิ่มหุ้นใหม่อาจดูเหมือนเป็นการเริ่มต้นที่ไม่เป็นมงคล แต่เรื่องราวที่ลึกซึ้งกว่านั้นคือการรับรองว่า AI เป็นหมวดหมู่ในตลาดสาธารณะที่ยั่งยืนและแข็งแกร่งของเอเชีย ตอนนี้ตลาดจะต้องจับตาดูว่าที่ประมาณการของ Morgan Stanley ที่ว่าจะมีเม็ดเงินลงทุนจาก Passive Fund ราว 1.25 ถึง 1.75 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จะทำหน้าที่เป็น "แนวรับ" ที่การเป็นสมาชิกดัชนีบลูชิปตัวจริงควรจะมอบให้ได้หรือไม่ หรือท้ายที่สุดแล้ว อัตราดอกเบี้ยของโลกจะเป็นเพียงกราฟเดียวที่มีความหมายอย่างแท้จริง