รัสเซียสูญเสียกำลังพลสูงสุดของปีในเดือนกรกฎาคม ขณะยูเครนโต้กลับแนวใต้และโจมตีลึกเข้าไปในรัสเซีย

เดือนกรกฎาคม 2026 กลายเป็นบททดสอบด้านกำลังพลและสนามรบที่หนักหน่วงขึ้นสำหรับรัสเซีย เสนาธิการกองทัพยูเครนประเมินว่า กองกำลังรัสเซียสูญเสียกำลังพล 42,860 นาย ตลอดทั้งเดือน ซึ่งเป็นตัวเลขรายเดือนสูงสุดของปี 2026

อย่างไรก็ตาม คำว่า “ความสูญเสียกำลังพล” ในรายงานของยูเครนไม่ได้หมายถึงผู้เสียชีวิตที่ยืนยันแล้วทั้งหมด แต่อาจรวมผู้เสียชีวิต ผู้บาดเจ็บ ผู้สูญหาย และผู้ถูกจับกุม อีกทั้งยังไม่มีการตรวจสอบโดยอิสระที่ยืนยันองค์ประกอบของตัวเลขนี้ทุกส่วน

ในเวลาเดียวกัน ยูเครนรายงานความคืบหน้าครั้งสำคัญในแนวรบด้านใต้ และเพิ่มการโจมตีระยะไกลต่อเป้าหมายทางทหาร เส้นทางลำเลียง และโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซีย ขณะที่องค์การสหประชาชาติระบุว่า เดือนกรกฎาคมเป็นช่วงเวลาที่พลเรือนยูเครนได้รับความสูญเสียเลวร้ายที่สุดนับจากระยะแรกของสงครามเต็มรูปแบบ

เดือนกรกฎาคมเป็นเดือนที่รัสเซียสูญเสียกำลังพลสูงสุดของปี

ตัวเลขรายเดือนที่ยูเครนเผยแพร่แสดงให้เห็นแนวโน้มการสูญเสียที่เพิ่มขึ้นเข้าสู่ช่วงกลางปี:

• มกราคม: 31,710 นาย
• กุมภาพันธ์: 26,090 นาย
• มีนาคม: 31,960 นาย
• เมษายน: 32,980 นาย
• พฤษภาคม: 33,760 นาย
• มิถุนายน: 39,290 นาย
• กรกฎาคม: 42,860 นาย

ตัวเลขเดือนกรกฎาคมสูงกว่าเดือนมิถุนายนประมาณ 9% และสูงกว่าเดือนมกราคมราว 35% เสนาธิการกองทัพยูเครนประเมินว่า ในช่วงเจ็ดเดือนแรกของปี 2026 รัสเซียสูญเสียกำลังพลรวม 238,650 นาย

รายงานบางฉบับระบุว่า ตัวเลขเดือนกรกฎาคมเป็นความสูญเสียรายเดือนสูงสุดของรัสเซียนับจากเดือนมกราคม 2025 แต่การเปรียบเทียบดังกล่าวก็ยังอาศัยตัวเลขประเมินจากกองทัพยูเครน ไม่ใช่ยอดผู้บาดเจ็บล้มตายที่ทั้งสองฝ่ายยืนยันร่วมกัน

ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความหมายของตัวเลขด้วย “ความสูญเสียกำลังพล” เป็นมาตรวัดในสนามรบที่อาจรวมหลายสถานะ จึงไม่ควรตีความว่าเป็นจำนวนทหารรัสเซียที่เสียชีวิตแน่นอนทั้งหมด

แรงกดดันต่อระบบหากำลังพลของรัสเซีย

โจทย์สำคัญของเครมลินไม่ใช่เพียงการรับมือกับยอดสูญเสียที่สูงขึ้น แต่คือการหาคนมาทดแทนได้เร็วพอที่จะรักษาความสามารถในการรุกต่อไปหรือไม่

หน่วยข่าวกรองต่างประเทศของยูเครนรายงานว่า รัสเซียรับสมัครทหารตามสัญญาได้ประมาณ 195,000 นายภายในต้นเดือนกรกฎาคม 2026 ซึ่งน้อยกว่าครึ่งหนึ่งของเป้าหมายทั้งปีที่ 409,000 นาย นอกจากนี้ อัตราการรับสมัครรายวันยังลดลงจากราว 1,200 คนในปี 2024 เหลือประมาณ 1,090 คนในช่วงกลางปี 2026 ตัวเลขเหล่านี้เป็นข้อมูลจากหน่วยข่าวกรองยูเครน ไม่ใช่สถิติที่รัสเซียหรือหน่วยงานอิสระตรวจสอบแล้ว

อีกคำกล่าวหนึ่งของประธานาธิบดีโวโลดิเมียร์ เซเลนสกีระบุว่า รัสเซียรับสมัครกำลังพลได้ราว 221,000 นาย ระหว่างเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม ขณะที่มีผู้บาดเจ็บล้มตายประมาณ 222,500 นาย ความแตกต่างระหว่างตัวเลขทั้งสองชุดอาจเกิดจากช่วงเวลาที่นับ คำนิยาม หรือวิธีการรายงานที่ไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรนำมาคำนวณเป็นดุลกำลังพลที่แม่นยำ

ถึงกระนั้น ทิศทางของข้อมูลจากหลายแหล่งสอดคล้องกันว่า รัสเซียพึ่งพาการจ่ายเงินก้อนใหญ่และแรงจูงใจจากภูมิภาคมากขึ้น แต่การดึงดูดอาสาสมัครให้เพียงพอกำลังทำได้ยากขึ้น เดอะการ์เดียนรายงานว่า แม้โบนัสจะเพิ่มสูงมาก ปัญหาการรับสมัครก็ยังไม่หมดไป โดยนักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนชาวรัสเซียรายหนึ่งกล่าวว่า การหาคนที่พร้อมไปรบ แม้เสนอเงิน “มหาศาล” ก็ยากขึ้นเรื่อย ๆ

การระดมพลคือโจทย์การเมืองที่เครมลินยังเลี่ยงไม่ได้

การระดมพลโดยไม่สมัครใจจะทำให้มอสโกมีฐานกำลังพลขนาดใหญ่ขึ้น แต่การระดมพลบางส่วนในปี 2022 ไม่เป็นที่นิยมอย่างมาก นักวิเคราะห์จากสถาบันศึกษาสงคราม หรือ ISW รายงานว่า แคมเปญรับสมัครทหารตามสัญญาภายในประเทศยังมีสัญญาณตึงตัว และอาจมีการถกเถียงภายในเกี่ยวกับการเรียกกำลังสำรองรอบใหม่

เจ้าหน้าที่ยูเครนกล่าวว่า รัสเซียกำลังเตรียมงานด้านเทคนิคและการบริหารเพื่อรองรับการระดมพล ต่อมาเซเลนสกีกล่าวว่า การเรียกกำลังพลครั้งใหญ่อาจเกิดขึ้นหลังการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของรัสเซียในฤดูใบไม้ร่วง และอาจมีการระดมพลอีกครั้งในปี 2027 แต่ทั้งหมดนี้เป็นการประเมินเจตนาของรัสเซียจากฝ่ายยูเครน ไม่ใช่ประกาศยืนยันจากเครมลิน

มอสโกจึงต้องเลือกระหว่างสามทางหลัก ได้แก่ เพิ่มเงินจูงใจเพื่อดึงอาสาสมัคร ขยายการรับสมัครที่มีลักษณะกดดันหรือบีบบังคับ หรือยอมรับต้นทุนทางการเมืองจากการประกาศระดมพลอย่างเป็นทางการ ขณะเดียวกัน งบประมาณของภูมิภาคต่าง ๆ ในรัสเซียก็เริ่มเผชิญปัญหาในการจ่ายโบนัสเพื่อจูงใจผู้สมัคร

นักรบต่างชาติกลายเป็นส่วนใหญ่ขึ้นของยุทธศาสตร์หาคน

การรับสมัครชาวต่างชาติเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่เครมลินใช้ลดแรงกดดันต่อกำลังพลภายในประเทศ เจ้าหน้าที่ข่าวกรองทหารยูเครนอ้างว่า รัสเซียตั้งเป้ารับสมัครชาวต่างชาติอย่างน้อย 18,500 คนในปี 2026

รายงานของสหพันธ์สิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ หรือ FIDH ระบุว่า นับตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2022 รัสเซียรับสมัครชาวต่างชาติอย่างน้อย 27,000 คนจากกว่า 130 ประเทศ รายงานอธิบายว่าระบบดังกล่าวมีลักษณะเป็นโครงสร้างที่จัดตั้งขึ้น โดยผสมผสานการสมัครเข้ากองทัพแบบได้รับค่าตอบแทนเข้ากับการชักจูงที่หลอกลวงหรือเอาเปรียบผู้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจเปราะบาง

ตัวเลขเหล่านี้มาจากหน่วยงานยูเครนและนักวิจัยด้านสิทธิมนุษยชน หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่าชาวต่างชาติทุกคนถูกบังคับ แต่ชี้ให้เห็นว่า นักรบต่างชาติไม่ได้เป็นเพียงกำลังเสริมเฉพาะกิจอีกต่อไป นักวิจัยมองว่าการรับสมัครจากต่างประเทศกำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามทำสงครามของรัสเซียที่มีการจัดระบบมากขึ้น

ยูเครนรุกคืนพื้นที่ทางใต้ แต่ภาพรวมแผนที่เดือนกรกฎาคมยังคละเคล้า

ยูเครนประกาศเสร็จสิ้นปฏิบัติการทางใต้ในพื้นที่โอเล็กซานดริฟสกี ซึ่งแนวรบพาดผ่านบางส่วนของแคว้นดนีปรอเปตรอฟสก์ ซาโปริซเซีย และโดเนตสก์ ประธานาธิบดีเซเลนสกีกล่าวว่า กองกำลังยูเครนยึดคืนพื้นที่ได้ 745 ตารางกิโลเมตร และนำชุมชน 26 แห่ง กลับมาอยู่ภายใต้การควบคุม

รายงานอื่นระบุพื้นที่ที่ยูเครนอ้างว่ายึดคืนได้ประมาณ 780 ตารางกิโลเมตร ขณะที่อัลจาซีรารายงานตัวเลขของยูเครนที่ 745 ตารางกิโลเมตรในแคว้นดนีปรอเปตรอฟสก์และพื้นที่ใกล้เคียง ความแตกต่างนี้อาจสะท้อนการอธิบายขอบเขตปฏิบัติการและช่วงเวลาที่นับไม่เหมือนกัน โดยตัวเลขดังกล่าวหมายถึงความคืบหน้าในแคมเปญทางใต้ในภาพรวม ไม่จำเป็นต้องเป็นพื้นที่ที่ยึดได้เฉพาะในเดือนกรกฎาคม

แต่เมื่อดูดุลพื้นที่ตลอดทั้งเดือน ภาพรวมกลับไม่เป็นบวกต่อยูเครนทั้งหมด รายงานที่เชื่อมโยงกับ DeepState ระบุว่า รัสเซียมีพื้นที่ภายใต้การยึดครองเพิ่มขึ้นสุทธิประมาณ 36 ตารางกิโลเมตรในเดือนกรกฎาคม หลังหักลบกับพื้นที่ที่ยูเครนรุกคืนมาแล้ว

ขณะเดียวกัน ISW ประเมินว่า กองกำลังรัสเซียรุกคืบได้เพียง 37.85 ตารางกิโลเมตร ในเดือนกรกฎาคม และระบุว่า การรุกช่วงฤดูใบไม้ผลิ–ฤดูร้อนยังไม่ก่อให้เกิดความคืบหน้าในระดับยุทธการอย่างมีนัยสำคัญ

ดังนั้น ภาพสนามรบในเดือนกรกฎาคมจึงมีความจริงสองด้านพร้อมกัน ยูเครนสร้างความคืบหน้าครั้งใหญ่ที่สุดในรอบกว่าหนึ่งปีในพื้นที่ทางใต้แห่งหนึ่ง ขณะที่รัสเซียยังสามารถขยายพื้นที่ยึดครองโดยรวมได้เล็กน้อยในเดือนเดียวกัน

ยูเครนขยายการโจมตีระยะไกลเข้าไปในดินแดนรัสเซีย

ยูเครนยังเพิ่มทั้งระยะทางและความถี่ของการโจมตีที่อยู่ลึกหลังแนวหน้า การวิเคราะห์ของแอสโซซิเอเต็ด เพรสที่ถูกอ้างถึงในรายงานยูเครนพบว่า การโจมตีระยะไกลภายในรัสเซียเพิ่มขึ้นเป็นสามเท่าเมื่อเทียบกับเดือนมกราคม ทำให้ระบบป้องกันภัยทางอากาศของรัสเซียต้องกระจายตัวครอบคลุมพื้นที่กว้างขึ้น ในเดือนกรกฎาคม ยูเครนรายงานว่าโจมตีโรงกลั่นน้ำมันขนาดใหญ่ที่สุดของรัสเซีย ซึ่งอยู่ห่างจากยูเครนมากกว่า 2,500 กิโลเมตร

เอบีซี นิวส์รายงานว่า แคมเปญโจมตีของยูเครนตลอด 40 วันไปถึงโรงกลั่นน้ำมันในเมืองออมสค์ ซึ่งอยู่ห่างจากพื้นที่ที่ยูเครนควบคุมประมาณ 2,700 กิโลเมตร เป้าหมายอื่น ๆ ได้แก่ โครงสร้างพื้นฐานน้ำมันและก๊าซ เส้นทางส่งกำลังบำรุง และสถานที่เชิงยุทธศาสตร์

แหล่งข่าวต่าง ๆ อธิบายผลกระทบของการโจมตีแตกต่างกัน และยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าการโจมตีเพียงอย่างเดียวทำให้เกิดวิกฤตเชื้อเพลิงทั่วประเทศรัสเซีย ข้อสรุปที่ระมัดระวังกว่าคือ ยูเครนพยายามขัดขวางระบบลำเลียงและโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซีย พร้อมบีบให้มอสโกต้องกระจายทรัพยากรป้องกันภัยทางอากาศไปยังพื้นที่กว้างกว่าเดิม

พลเรือนยูเครนเสียชีวิตสูงสุดในรอบหลายปี

คณะติดตามสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติในยูเครนยืนยันว่า มีพลเรือนอย่างน้อย 437 คนเสียชีวิต และ 2,610 คนได้รับบาดเจ็บในเดือนกรกฎาคม 2026 เพิ่มขึ้น 30% จากเดือนมิถุนายน ซึ่งมีผู้เสียชีวิต 298 คนและบาดเจ็บ 2,041 คน และเพิ่มขึ้น 70% จากเดือนกรกฎาคม 2025

สหประชาชาติระบุว่า จำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บรวมกันสูงกว่าทุกเดือนนับจากเดือนมีนาคม 2022 ส่วนจำนวนผู้เสียชีวิตสูงสุดนับจากเดือนพฤษภาคม 2022

เด็กเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบ โดยมีเด็กเสียชีวิต 17 คน และบาดเจ็บ 166 คน ซึ่งเป็นยอดรายเดือนสูงสุดนับจากเดือนเมษายน 2022 ขีปนาวุธและโดรนพิสัยไกลเป็นสาเหตุหลักที่มีการรายงาน โดยคิดเป็น 38% ของความสูญเสียพลเรือนในการประเมินของสหประชาชาติ

การโจมตีไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่แนวหน้า รายงานของสหประชาชาติระบุถึงการโจมตีซ้ำหลายครั้งในกรุงเคียฟและเมืองอื่น ๆ ซึ่งสร้างความเสียหายต่อบ้านเรือนและโครงสร้างพื้นฐานพลเรือนที่อยู่ห่างจากการสู้รบภาคพื้นดิน อันโตนีโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติประณามการโจมตีพลเรือนและโครงสร้างพื้นฐานพลเรือน พร้อมเรียกร้องให้หยุดยิงทันที

สหประชาชาติยังเตือนว่า ความต้องการด้านมนุษยธรรมกำลังรุนแรงขึ้นทั้งในชุมชนแนวหน้าและเมืองที่ถูกโจมตีเป็นประจำ เนื่องจากตัวเลขดังกล่าวครอบคลุมเฉพาะกรณีที่ผู้ติดตามสถานการณ์ตรวจสอบยืนยันได้ ยอดความสูญเสียจริงจึงอาจสูงกว่านี้

บทสรุปที่ชัดที่สุดจากเดือนกรกฎาคม

เดือนกรกฎาคมยังไม่ทำให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์อย่างเด็ดขาด แต่สะท้อนแรงกดดันหลักของสงครามได้ชัดเจนขึ้น:

1. ความสูญเสียของรัสเซียเพิ่มขึ้นสู่ระดับสูงสุดของปี 2026 ตามการประเมินของยูเครน
2. การรับสมัครทหารทำได้ยากและมีต้นทุนสูงขึ้น ทำให้การระดมพลครั้งใหม่มีความเสี่ยงทางการเมืองมากขึ้น
3. การรับสมัครชาวต่างชาติกำลังขยายตัว ขณะที่นักวิจัยด้านสิทธิมนุษยชนเตือนว่าระบบดังกล่าวพึ่งพากลุ่มคนที่เปราะบางอย่างมาก
4. ยูเครนแสดงให้เห็นแรงส่งในพื้นที่ทางใต้ และเพิ่มขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของการโจมตีระยะไกล
5. พลเรือนต้องจ่ายราคาสูงที่สุดในรอบหลายปี หลังความสูญเสียที่สหประชาชาติยืนยันเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ตัวเลขสนามรบและการรับสมัครหลายชุดมาจากเจ้าหน้าที่ยูเครนหรือหน่วยข่าวกรองยูเครน จึงควรอ่านด้วยความระมัดระวัง แต่เมื่อพิจารณาร่วมกับข้อมูลจากสหประชาชาติและการประเมินจากนักวิเคราะห์ ภาพรวมชี้ว่าสงครามกำลังถูกกำหนดมากขึ้นโดยการขาดแคลนกำลังพล การโจมตีระยะไกล และต้นทุนด้านมนุษยธรรมที่ขยายตัวตามความรุนแรงของการสู้รบ