EU ส่งกองทุน Scaleup Europe เดิมพันแรกกับ ICEYE ดันมูลค่าบริษัททะลุ 1 หมื่นล้านยูโร

การลงทุนครั้งนี้ทำร่วมกับ General Atlantic และทำให้ ICEYE มีมูลค่ามากกว่า 1 หมื่นล้านยูโร เพิ่มขึ้นประมาณ 4 เท่าจากมูลค่า 2.4 พันล้านยูโรเมื่อเพียง 6 เดือนก่อน

รายละเอียดเงินลงทุนของกองทุนมีตัวเลขที่แตกต่างกันตามแหล่งข่าว โดย Bloomberg และ Silicon Republic รายงานว่า Scaleup Europe Fund ใส่เงินประมาณ 300 ล้านยูโร ขณะที่ EQT และข่าวประชาสัมพันธ์ที่เผยแพร่ผ่าน PRNewswire ระบุเงินลงทุนใหม่ในส่วนหลักของรอบ Series F ที่ 450 ล้านยูโร หากนับรวมการซื้อขายหุ้นจากผู้ถือหุ้นเดิม มูลค่าธุรกรรมทั้งหมดสูงกว่า 1 พันล้านยูโร โดยแบ่งเป็นเงินทุนใหม่ 450 ล้านยูโร และธุรกรรมรองประมาณ 550 ล้านยูโร

กองทุนนี้ตั้งขึ้นมาเพื่ออะไร

Scaleup Europe Fund เกิดจากแนวคิดที่ Ursula von der Leyen ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป เสนอไว้ในคำแถลงสถานะสหภาพยุโรปประจำปี 2025 เพื่อแก้ปัญหา “ช่องว่างการขยายธุรกิจ” ของยุโรป ซึ่งทำให้สตาร์ทอัพที่มีศักยภาพจำนวนมากต้องย้ายไปหาทุนเติบโตในซิลิคอนแวลลีย์

คณะกรรมาธิการยุโรปดำเนินการทางกฎหมายขั้นสุดท้ายเพื่อจัดตั้งกองทุนเสร็จสิ้นเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2026 หรือเพียงหนึ่งวันก่อนประกาศการลงทุนใน ICEYE

โครงสร้างสำคัญของกองทุนมีดังนี้

• เป้าหมายขนาดกองทุน: 5 พันล้านยูโร หรือประมาณ 5.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
• ผู้จัดการกองทุน: EQT บริษัทลงทุนระดับโลกจากสวีเดน ซึ่งได้รับเลือกผ่านกระบวนการคัดเลือกแบบเปิดโดยคณะกรรมการกองทุนของ European Innovation Council หรือ EIC
• รูปแบบการลงทุน: ลงทุนเชิงพาณิชย์ ไม่ใช่โครงการให้ทุน โดยเน้นการถือหุ้นส่วนน้อยในบริษัท deep tech ของยุโรปที่อยู่ในช่วงปลายของการเติบโต
• สังกัด: จัดตั้งขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของกองทุน European Innovation Council หรือ EIC Fund

ลงทุนในเทคโนโลยีอะไรบ้าง

กองทุนจะมุ่งไปยังเทคโนโลยีเชิงยุทธศาสตร์ที่ยุโรปต้องการสร้างความสามารถของตนเอง ได้แก่

• ปัญญาประดิษฐ์ (AI)
• เทคโนโลยีควอนตัม
• เซมิคอนดักเตอร์
• หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ
• พลังงานและเทคโนโลยีสะอาด
• เทคโนโลยีอวกาศ
• ไบโอเทคและเทคโนโลยีการแพทย์
• วัสดุขั้นสูงและเทคโนโลยีการเกษตร

กลุ่มผู้ลงทุนตั้งต้นประกอบด้วยนักลงทุนสถาบันและพันธมิตรเชิงกลยุทธ์จากยุโรป ได้แก่

• Novo Holdings จากเดนมาร์ก
• EIFO กองทุนส่งออกและการลงทุนของเดนมาร์ก
• CriteriaCaixa จากสเปน
• Santander ผ่าน Mouro Capital
• APG Asset Management ในนามของกองทุนบำนาญ ABP จากเนเธอร์แลนด์
• Wallenberg Investments จากสวีเดน
• Allianz จากเยอรมนี
• คณะกรรมาธิการยุโรปผ่าน EIC Fund

ทำไม ICEYE จึงเป็นบริษัทแรกที่กองทุนเลือก

ICEYE ก่อตั้งในปี 2014 และมีสำนักงานใหญ่ในฟินแลนด์ บริษัทเป็นเจ้าของและผู้ดำเนินงานกลุ่มดาวเทียม Synthetic Aperture Radar (SAR) ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ดาวเทียมประเภทนี้สามารถเก็บภาพพื้นผิวโลกได้แม้มีเมฆปกคลุมหรือเป็นเวลากลางคืน ต่างจากภาพถ่ายดาวเทียมแบบออปติคัลที่มักได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศและแสง การใช้งานของ ICEYE ครอบคลุมหลายด้าน เช่น

• กลาโหมและข่าวกรองอธิปไตย รวมถึงดาวเทียมเฉพาะภารกิจของฟินแลนด์ โปแลนด์ และโปรตุเกส
• ติดตามสิ่งแวดล้อม เช่น น้ำท่วม คราบน้ำมัน และภัยพิบัติ
• ธุรกิจประกันภัย สำหรับประเมินความเสี่ยงและตรวจสอบการเคลม
• การจัดการภาวะฉุกเฉิน และการตอบสนองต่อวิกฤตแบบใกล้เคียงเวลาจริง

บริษัทคาดการณ์ว่ารายได้จะเกิน 1 พันล้านยูโรภายในปี 2027 โดยได้แรงหนุนจากความต้องการด้านกลาโหมและระบบดาวเทียมที่รัฐบาลยุโรปควบคุมได้เอง

เป้าหมายผลิตดาวเทียมเพิ่มแบบก้าวกระโดด

ICEYE กำลังเร่งขยายการผลิตในระดับที่ถือว่าโดดเด่นสำหรับอุตสาหกรรมอวกาศยุโรป

• ปี 2026: มีแผนปล่อยดาวเทียม 25 ดวง และ ณ เดือนกรกฎาคมมีดาวเทียมที่ปล่อยแล้วรวม 76 ดวง
• ปี 2027: ตั้งเป้ามากกว่า 50 ดวง
• ปี 2028: ตั้งเป้ากำลังการผลิต 100 ดวงต่อปี จากอัตราปัจจุบันประมาณสัปดาห์ละ 1 ดวง และใช้เวลาผลิตดาวเทียมแต่ละดวงราว 10–11 สัปดาห์

Rafal Modrzewski ซีอีโอของ ICEYE ระบุเป้าหมายเพิ่มกำลังการผลิตเป็นสัปดาห์ละ 2 ดวง เพื่อรองรับความต้องการจากกองทัพยุโรปที่เพิ่มขึ้น ประเด็นสำคัญในเวลานี้จึงไม่ใช่การขาดลูกค้า แต่เป็นความสามารถของโรงงานในการผลิตให้ทันความต้องการ

คำถามต่อ EQT: เหมาะกับภารกิจ deep tech แค่ไหน

การเลือก EQT เป็นผู้จัดการกองทุนสร้างข้อถกเถียงในยุโรปไม่น้อย เพราะธุรกิจหลักของ EQT มีภาพลักษณ์เป็นบริษัทลงทุนแบบซื้อกิจการ หรือ buyout มากกว่าการสนับสนุนสตาร์ทอัพระยะเริ่มต้นและบริษัท deep tech ที่ยังมีความไม่แน่นอนสูง

Bloomberg รายงานว่า การที่กองทุนถูกบริหารโดยกลุ่ม buyout จากสวีเดนทำให้ผู้สนับสนุนสตาร์ทอัพยุโรปบางส่วนกังวลว่า EQT อาจให้น้ำหนักกับดีลระยะหลังที่มีความเสี่ยงต่ำกว่า มากกว่าบริษัทเทคโนโลยีที่ยังไม่พิสูจน์ตลาดอย่างเต็มที่

ด้าน Euractiv ระบุว่า EQT ซึ่งบริหารสินทรัพย์มูลค่า 269 พันล้านยูโร มีทั้งผู้มองว่าการเลือกครั้งนี้เป็นทางปฏิบัติ เพราะบริษัทมีทีม growth equity ที่มีประสบการณ์ด้านเทคโนโลยี และผู้มองว่าอาจทำให้กองทุนเอนเอียงไปยังบริษัทที่โตและปลอดภัยกว่า แทนที่จะลงทุนใน scaleup ระยะต้นที่มีความเสี่ยงสูง

Victor Englesson พาร์ตเนอร์ของ EQT และผู้ร่วมบริหารกองทุน ปกป้องการตัดสินใจดังกล่าว โดยระบุว่าทีม growth equity ของ EQT มีประสบการณ์ด้าน deep tech และกองทุนมีภารกิจเฉพาะแยกออกจากธุรกิจ buyout ของบริษัท

การลงทุนใน ICEYE ซึ่งเป็นบริษัทระยะเติบโต มีรายได้ และมีธุรกิจเกี่ยวข้องกับกลาโหม จึงยังอยู่ในขอบเขตที่ EQT คุ้นเคย คำถามสำคัญคือ เมื่อถึงเวลาที่กองทุนต้องเลือกบริษัท deep tech ระยะต้นที่ยังไม่มีรายได้แน่นอนและมีความเสี่ยงสูง EQT จะกล้าลงทุนได้มากเพียงใด นั่นจะเป็นบททดสอบจริงของ Scaleup Europe Fund ว่าสามารถช่วยให้ยุโรปสร้างบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกได้ตามเป้าหมายหรือไม่