ข้อเสนอดังกล่าวได้รับแรงสนับสนุนจากประเทศในภูมิภาค และมีเป้าหมายลดการควบคุมช่องแคบแบบฝ่ายเดียวของอิหร่าน โดยเปลี่ยนเป็นกลไกบริหารร่วมระดับภูมิภาค นอกจากนี้ยังมีแนวคิดให้เรือที่ผ่านช่องแคบจ่าย “ค่าธรรมเนียมโดยสมัครใจ” เพื่อสนับสนุนการเดินเรือและการรักษาความปลอดภัย

ข้อเสนอสวนกลับของอิหร่าน

การีบาบาดีกล่าวผ่านสถานีโทรทัศน์ของรัฐว่า อิหร่านไม่ยอมรับการแบ่งเส้นทางแบบเท่าเทียม 50-50 เพราะยังไม่ตอบโจทย์ข้อกังวลด้านความมั่นคงของเตหะราน จนกว่าจะเกิดเสถียรภาพระยะยาวในภูมิภาค

แผนของอิหร่านมีองค์ประกอบหลัก 3 ประการ

• การเดินเรือ ขาเข้าอ่าวเปอร์เซีย จะผ่านน่านน้ำอิหร่านทั้งหมด
• เส้นทาง ขาออกบางส่วน จะอยู่ในน่านน้ำอิหร่านเช่นกัน
• อิหร่านเรียกแผนนี้ว่าเป็นมาตรการ “ชั่วคราว” หรือ “ระหว่างเปลี่ยนผ่าน” เพื่อเปิดช่องแคบอีกครั้ง แต่ยังยืนยันว่าต้องมีอำนาจกำกับดูแลเส้นทางสำคัญทั้งสองทิศทาง แม้จะมีข้อตกลงถาวรในอนาคต

ในทางปฏิบัติ ข้อเสนอนี้ทำให้อิหร่านมีอำนาจเหนือเส้นทางส่วนใหญ่ของช่องแคบ และขยายขอบเขตการควบคุมเข้าใกล้ฝั่งโอมานมากกว่าการแบ่งเหนือ-ใต้แบบเท่าเทียม

การไกล่เกลี่ยของโอมานสะดุด

การปฏิเสธของอิหร่านทำให้ความพยายามไกล่เกลี่ยของโอมานเผชิญทางตัน การีบาบาดีระบุว่าข้อเสนอของเตหะรานเป็นข้อเสนอ “ขั้นสุดท้าย” และเตือนว่าช่องแคบฮอร์มุซจะยังคงปิดต่อไป หากมัสกัตไม่ยอมรับเงื่อนไขดังกล่าว

ประเด็นที่ทั้งสองฝ่ายยังเห็นต่างกันอย่างชัดเจนคือ ช่องแคบควรอยู่ภายใต้การบริหารร่วม หรือควรอยู่ภายใต้อำนาจนำของอิหร่าน ความเห็นต่างนี้ยังสร้างแรงกดดันต่อบทบาทของโอมานในฐานะคนกลางที่พยายามรักษาความเป็นกลางระหว่างคู่ขัดแย้ง

ช่องแคบฮอร์มุซกับความขัดแย้งสหรัฐฯ-อิหร่าน

ท่าทีของเตหะรานยังสะท้อนว่าช่องแคบฮอร์มุซไม่ได้เป็นเพียงปัญหาทางเทคนิคเกี่ยวกับการเดินเรือ แต่เป็นเครื่องมือทางยุทธศาสตร์ในการต่อรองกับสหรัฐฯ

การเดินเรือผ่านช่องแคบถูกปิดกั้นเป็นส่วนใหญ่ตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 หลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากการโจมตีทางอากาศต่ออิหร่าน กองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC ใช้กำลังเพื่อคงสภาพการปิดกั้นโดยพฤตินัย

แม้ก่อนหน้านี้สหรัฐฯ และอิหร่านจะลงนามบันทึกความเข้าใจในปี 2026 แต่อิหร่านยังไม่ยอมรับข้อตกลงใดที่ทำให้การควบคุมช่องแคบแบบฝ่ายเดียวของตนอ่อนลง การยืนกรานเช่นนี้จึงอาจทำให้การเจรจาในประเด็นกว้างระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานยากขึ้นด้วย

สถานะล่าสุดของเส้นทางเดินเรือ

ณ ช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2026 ช่องแคบฮอร์มุซยังคงถูกปิดกั้น “จนกว่าจะมีประกาศเปลี่ยนแปลง” โดย IRGC ระบุว่าเรือพาณิชย์และเรือทหารจะไม่สามารถผ่านได้หากไม่ได้รับอนุญาตจากเตหะราน

ขณะนี้ยังไม่มีสัญญาณว่าข้อตกลงจะเกิดขึ้นในเร็ววัน ความไม่แน่นอนดังกล่าวทำให้ตลาดพลังงานโลกยังเผชิญความปั่นป่วน เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในเส้นทางคอขวดที่สำคัญที่สุดของการค้าพลังงานระหว่างประเทศ

ข้อเสนอดังกล่าวได้รับแรงสนับสนุนจากประเทศในภูมิภาค และมีเป้าหมายลดการควบคุมช่องแคบแบบฝ่ายเดียวของอิหร่าน โดยเปลี่ยนเป็นกลไกบริหารร่วมระดับภูมิภาค นอกจากนี้ยังมีแนวคิดให้เรือที่ผ่านช่องแคบจ่าย “ค่าธรรมเนียมโดยสมัครใจ” เพื่อสนับสนุนการเดินเรือและการรักษาความปลอดภัย

ข้อเสนอสวนกลับของอิหร่าน

การีบาบาดีกล่าวผ่านสถานีโทรทัศน์ของรัฐว่า อิหร่านไม่ยอมรับการแบ่งเส้นทางแบบเท่าเทียม 50-50 เพราะยังไม่ตอบโจทย์ข้อกังวลด้านความมั่นคงของเตหะราน จนกว่าจะเกิดเสถียรภาพระยะยาวในภูมิภาค

แผนของอิหร่านมีองค์ประกอบหลัก 3 ประการ

• การเดินเรือ ขาเข้าอ่าวเปอร์เซีย จะผ่านน่านน้ำอิหร่านทั้งหมด
• เส้นทาง ขาออกบางส่วน จะอยู่ในน่านน้ำอิหร่านเช่นกัน
• อิหร่านเรียกแผนนี้ว่าเป็นมาตรการ “ชั่วคราว” หรือ “ระหว่างเปลี่ยนผ่าน” เพื่อเปิดช่องแคบอีกครั้ง แต่ยังยืนยันว่าต้องมีอำนาจกำกับดูแลเส้นทางสำคัญทั้งสองทิศทาง แม้จะมีข้อตกลงถาวรในอนาคต

ในทางปฏิบัติ ข้อเสนอนี้ทำให้อิหร่านมีอำนาจเหนือเส้นทางส่วนใหญ่ของช่องแคบ และขยายขอบเขตการควบคุมเข้าใกล้ฝั่งโอมานมากกว่าการแบ่งเหนือ-ใต้แบบเท่าเทียม

การไกล่เกลี่ยของโอมานสะดุด

การปฏิเสธของอิหร่านทำให้ความพยายามไกล่เกลี่ยของโอมานเผชิญทางตัน การีบาบาดีระบุว่าข้อเสนอของเตหะรานเป็นข้อเสนอ “ขั้นสุดท้าย” และเตือนว่าช่องแคบฮอร์มุซจะยังคงปิดต่อไป หากมัสกัตไม่ยอมรับเงื่อนไขดังกล่าว

ประเด็นที่ทั้งสองฝ่ายยังเห็นต่างกันอย่างชัดเจนคือ ช่องแคบควรอยู่ภายใต้การบริหารร่วม หรือควรอยู่ภายใต้อำนาจนำของอิหร่าน ความเห็นต่างนี้ยังสร้างแรงกดดันต่อบทบาทของโอมานในฐานะคนกลางที่พยายามรักษาความเป็นกลางระหว่างคู่ขัดแย้ง

ช่องแคบฮอร์มุซกับความขัดแย้งสหรัฐฯ-อิหร่าน

ท่าทีของเตหะรานยังสะท้อนว่าช่องแคบฮอร์มุซไม่ได้เป็นเพียงปัญหาทางเทคนิคเกี่ยวกับการเดินเรือ แต่เป็นเครื่องมือทางยุทธศาสตร์ในการต่อรองกับสหรัฐฯ

การเดินเรือผ่านช่องแคบถูกปิดกั้นเป็นส่วนใหญ่ตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 หลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากการโจมตีทางอากาศต่ออิหร่าน กองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC ใช้กำลังเพื่อคงสภาพการปิดกั้นโดยพฤตินัย

แม้ก่อนหน้านี้สหรัฐฯ และอิหร่านจะลงนามบันทึกความเข้าใจในปี 2026 แต่อิหร่านยังไม่ยอมรับข้อตกลงใดที่ทำให้การควบคุมช่องแคบแบบฝ่ายเดียวของตนอ่อนลง การยืนกรานเช่นนี้จึงอาจทำให้การเจรจาในประเด็นกว้างระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานยากขึ้นด้วย

สถานะล่าสุดของเส้นทางเดินเรือ

ณ ช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2026 ช่องแคบฮอร์มุซยังคงถูกปิดกั้น “จนกว่าจะมีประกาศเปลี่ยนแปลง” โดย IRGC ระบุว่าเรือพาณิชย์และเรือทหารจะไม่สามารถผ่านได้หากไม่ได้รับอนุญาตจากเตหะราน

ขณะนี้ยังไม่มีสัญญาณว่าข้อตกลงจะเกิดขึ้นในเร็ววัน ความไม่แน่นอนดังกล่าวทำให้ตลาดพลังงานโลกยังเผชิญความปั่นป่วน เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในเส้นทางคอขวดที่สำคัญที่สุดของการค้าพลังงานระหว่างประเทศ