BOJ เตือน หากสหรัฐฯ หนุน Stablecoin แต่ยุโรปสร้าง Digital Euro อาจทำให้ “ความเป็นหนึ่งเดียวของเงิน” สั่นคลอน

ธนาคารกลางญี่ปุ่น (Bank of Japan: BOJ) กำลังส่งสัญญาณเตือนสำคัญต่อผู้กำหนดนโยบายทั่วโลกว่า ระบบการเงินระหว่างประเทศอาจเริ่มแยกเป็นหลายมาตรฐาน หากประเทศเศรษฐกิจหลักพัฒนา “เงินดิจิทัล” ในทิศทางที่ไม่สอดคล้องกัน

รโยโซ ฮิมิโนะ (Ryozo Himino) รองผู้ว่าการ BOJ ชี้ว่า ขณะนี้สหรัฐอเมริกาและยุโรปกำลังเดินไปคนละทางอย่างชัดเจน โดยสหรัฐฯ สนับสนุน stablecoin ที่ออกโดยเอกชน ขณะที่ธนาคารกลางยุโรป (ECB) กำลังพัฒนา สกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง หรือ CBDC ในรูปแบบ Digital Euro หากแนวทางเหล่านี้ไม่สามารถเชื่อมต่อกันได้ ก็อาจทำให้หลักการพื้นฐานของระบบการเงินที่เรียกว่า “Singleness of Money” อ่อนแอลงได้

หลักการดังกล่าวหมายถึง แนวคิดที่ว่า เงินทุกรูปแบบควรมีมูลค่าเท่ากันและสามารถแลกเปลี่ยนกันได้อย่างราบรื่น ไม่ว่าจะเป็นเงินสด เงินฝากธนาคาร หรือเงินสำรองของธนาคารกลาง

สหรัฐฯ กับยุโรป: สองเส้นทางของเงินดิจิทัล

ฮิมิโนะชี้ว่าปัจจุบันกำลังเกิด “ความแตกต่างเชิงนโยบาย” ระหว่างสองกลุ่มเศรษฐกิจขนาดใหญ่ของโลก

ในฝั่งสหรัฐอเมริกา รัฐบาลและผู้กำหนดนโยบายเลือกสนับสนุน stablecoin ที่ผูกกับดอลลาร์และออกโดยภาคเอกชนภายใต้การกำกับดูแล ขณะเดียวกันหน่วยงานรัฐบาลกลางถูกห้ามพัฒนา CBDC แนวคิดนี้ถูกมองว่าเป็นวิธีรักษา อิทธิพลของดอลลาร์ในระบบการเงินโลก ผ่านโทเค็นดิจิทัลของเอกชน

ตรงกันข้ามกับยุโรป ซึ่งธนาคารกลางยุโรปกำลังพัฒนา Digital Euro หรือ CBDC สำหรับประชาชนทั่วไป โดยมีเป้าหมายเพื่อ ปรับปรุงระบบการชำระเงินและลดความกระจัดกระจายของโครงสร้างการชำระเงินในยุโรป

ทั้งสองแนวทางต่างเป็นการปรับโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินครั้งใหญ่ แต่หากแต่ละภูมิภาคใช้เทคโนโลยี กฎหมาย และระบบชำระเงินที่ต่างกันมาก โลกอาจจบลงด้วย เครือข่ายเงินดิจิทัลหลายระบบที่ไม่สามารถทำงานร่วมกันได้

ทำไม “ความเป็นหนึ่งเดียวของเงิน” จึงสำคัญ

โดยปกติแล้ว ธนาคารกลางจะทำหน้าที่รักษาให้ เงินทุกประเภทมีมูลค่าเท่ากัน (par value) ตัวอย่างเช่น เงินสดในกระเป๋า เงินฝากในบัญชีธนาคาร และเงินสำรองของธนาคาร ล้วนถือเป็นเงินสกุลเดียวกัน

ฮิมิโนะเตือนว่า หากในอนาคตมีเงินดิจิทัลหลายรูปแบบ เช่น

• stablecoins
• CBDCs
• สินทรัพย์โทเค็นอื่น ๆ

และแต่ละระบบใช้โครงสร้างพื้นฐานหรือกฎระเบียบต่างกัน ตลาดการเงินอาจเริ่มมองเงินเหล่านี้ว่าเป็น “สินทรัพย์คนละประเภท” ที่แข่งขันกัน มากกว่าจะเป็นเงินสกุลเดียวกัน

ผลลัพธ์คือระบบการชำระเงิน การเคลียร์ธุรกรรม และสภาพคล่องในตลาดการเงินอาจ เชื่อมต่อกันยากขึ้น ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อเสถียรภาพของระบบการเงินโลก

ญี่ปุ่นเสนอแนวทาง “คิดทั้งระบบ”

แทนที่จะมองอนาคตของเงินเป็นเพียงการเลือกข้างระหว่าง stablecoins หรือ CBDC ฮิมิโนะเสนอให้ผู้กำหนดนโยบายใช้แนวทางที่เขาเรียกว่า “holistic approach” หรือการออกแบบระบบการเงินดิจิทัลทั้งระบบพร้อมกัน

แนวทางของญี่ปุ่นจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่สกุลเงินดิจิทัลแบบเดียว แต่กำลังทดลองหลายรูปแบบเพื่อดูว่าอะไรสามารถทำงานร่วมกันได้ดีที่สุด

เทคโนโลยีเงินดิจิทัลที่ BOJ กำลังทดลอง

เงินฝากธนาคารแบบโทเค็น (Tokenized Deposits)

แนวคิดนี้คือการนำ เงินฝากธนาคารพาณิชย์ มาแปลงเป็นโทเค็นดิจิทัลบนแพลตฟอร์มที่ตั้งโปรแกรมได้

ข้อดีคืออาจผสาน

• ความน่าเชื่อถือของเงินฝากแบบดั้งเดิม
• ความเร็วและระบบอัตโนมัติแบบบล็อกเชน

เข้าด้วยกัน

ทุนสำรองของธนาคารกลางแบบโทเค็น

BOJ ยังศึกษาการสร้าง tokenized central bank reserves หรือการนำยอดเงินสำรองที่ธนาคารพาณิชย์ถือกับธนาคารกลางมาอยู่ในรูปแบบโทเค็น

สิ่งนี้อาจช่วยให้การชำระบัญชีระหว่างสถาบันการเงินทำได้ เร็วขึ้นและตั้งโปรแกรมได้มากขึ้น

การทดลองระบบชำระเงินบนบล็อกเชน

ธนาคารกลางญี่ปุ่นยังเริ่มทดลองระบบที่นำ ยอดเงินสำรองของธนาคารกลางไปทดสอบบนโครงสร้าง distributed ledger เพื่อดูว่าการเคลียร์ธุรกรรมสามารถทำงานร่วมกับระบบการเงินเดิมได้อย่างไร

เป้าหมายคือหาว่าโครงสร้างแบบโทเค็นสามารถเพิ่มประสิทธิภาพได้หรือไม่ โดยยังคงรักษา

• ความปลอดภัย
• ความถูกต้องทางกฎหมายของการชำระบัญชี

ในระดับเดียวกับระบบธนาคารกลางปัจจุบัน

ญี่ปุ่นอยู่กึ่งกลางระหว่างสองโมเดล

แนวทางของญี่ปุ่นจึงอยู่ ระหว่างโมเดลสหรัฐฯ และยุโรป อย่างชัดเจน

แทนที่จะเลือกเพียงแบบเดียว BOJ กำลังศึกษาการใช้ เงินดิจิทัลหลายรูปแบบร่วมกัน เช่น

• CBDC
• stablecoins
• tokenized deposits
• tokenized central bank reserves

ทั้งหมดนี้มีเป้าหมายเดียวกันคือ รักษาเสถียรภาพของระบบการเงิน และคงไว้ซึ่ง “ความเป็นหนึ่งเดียวของเงิน” ในยุคที่เทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนโครงสร้างของระบบการเงินโลก

สำหรับ BOJ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า “เงินดิจิทัลแบบไหนจะชนะ” แต่คือ จะออกแบบระบบการเงินยุคใหม่อย่างไรให้ยังทำงานเป็นระบบเดียวกันทั่วโลกได้