โดรนเจ็ท Geran ของรัสเซีย: วิกฤตใหม่ที่บังคับให้ยูเครนทบทวนเกมป้องกันทางอากาศ

Geran-5 ยังพกพลังทำลายล้างที่มากกว่าเดิมอย่างมีนัยสำคัญ ด้วย หัวรบขนาด 90 กก. ซึ่งหนักกว่า Geran-2 ประมาณสามเท่า (30–40 กก.) และมี พิสัยทำการ 1,000 กม. ทำให้มันสามารถเข้าถึงเป้าหมายลึกเข้าไปในดินแดนยูเครน โดรนนี้สามารถยิงจากอากาศยานอย่าง Su-25 ได้ ยิ่งช่วยขยายรัศมีโจมตีออกไปอีก การผสมผสานระหว่างกระสุนลาดตระเวณ (loitering munition) และขีปนาวุธร่อนแบบลดรูปทรงนี้ทำให้ Geran-5 เป็นอาวุธที่เบลอเส้นแบ่งทางหลักนิยม สร้างความยุ่งยากในการวางแผนป้องกัน

หน่วยข่าวกรองทางทหารของยูเครน (GUR) ได้ยืนยันในเดือนพฤษภาคม 2026 ว่ารัสเซียเริ่มใช้ Geran-4 "เพื่อเป็นมาตรการตอบโต้" ต่อโดรนสกัดกั้นที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นเรื่อยๆ ของเคียฟ แม้ในตอนนี้การผลิตโดรนเจ็ทเหล่านี้ยังคงมีจำนวนจำกัด โดย GUR ระบุว่า Geran-4 และ Geran-5 ยังไม่ได้ถูกผลิตในระดับจำนวนมาก แม้งานขยายกำลังการผลิตกำลังดำเนินอยู่ก็ตาม

จากฝูงบินสู่การโจมตีแบบผสมผสาน: วิวัฒนาการทางยุทธวิธีของรัสเซีย

โดรนเจ็ทเหล่านี้ไม่ได้ปฏิบัติการเพียงลำพัง ตลอดปี 2026 รัสเซียได้เปลี่ยนจากยุทธวิธีฝูงโดรนจำนวนมหาศาลที่เคยเป็นภาพจำในปี 2025 ไปสู่ การโจมตีแบบผสมผสาน ที่มีความซับซ้อน โดยซ้อนทับด้วยโดรนเจ็ท ขีปนาวุธทิ้งตัว ขีปนาวุธร่อน และโดรนล่อราคาถูก ในการโจมตีหลายทิศทางพร้อมกัน เป้าหมายคือการทำให้ระบบป้องกันภัยทางอากาศหลายชั้นของยูเครนอิ่มตัว บีบวงจรการตัดสินใจของฝ่ายปฏิบัติการ และบังคับให้ต้องเลือกระหว่างการเข้าปะทะกับภัยคุกคามความเร็วสูงกับการสงวนขีปนาวุธสกัดกั้นราคาแพง

ยุทธวิธีเหล่านี้เดินหน้าควบคู่ไปกับการเพิ่มปริมาณการโจมตีอย่างมหาศาล รัสเซียปล่อย โดรนพลีชีพประมาณ 55,000 ลำในปี 2025 ซึ่งเพิ่มขึ้นห้าเท่าจากปีก่อนหน้า และภายในสามเดือนแรกของปี 2026 มอสโกได้ส่งโดรนมากกว่าทั้งปี 2023 รวมกัน ในวันที่ 24 มีนาคม 2026 รัสเซียได้ปล่อยโดรน 948 ลำภายในช่วงเวลา 24 ชั่วโมง นับเป็นการโจมตีด้วยโดรนวันเดียวครั้งใหญ่ที่สุดของสงครามจนถึงปัจจุบัน และในเดือนถัดมาได้สร้างสถิติรายเดือนใหม่ คือ การโจมตียูเครนด้วยโดรน 6,663 ลำ และขีปนาวุธ 141 ลูก ในเดือนเมษายน 2026 เพียงเดือนเดียว โดยเกือบ 88% เป็นโดรน

การป้องกันด้วยโดรนต่อโดรนและขีดความสามารถทางอุตสาหกรรมของยูเครน

ยูเครนไม่ได้ตั้งรับอยู่เฉยๆ ในการยกระดับความรุนแรงนี้ กองทัพยูเครนบันทึก การโจมตีด้วยโดรนต่อเป้าหมายรัสเซียเกือบ 820,000 ครั้งในปี 2025 โดยประธานาธิบดีเซเลนสกีระบุว่า "กว่า 80% ของเป้าหมายศัตรูถูกทำลายด้วยโดรน" ซึ่งส่วนใหญ่ผลิตในยูเครน ผ่านโครงการ "กองทัพโดรน" ยูเครนได้กลายเป็นศูนย์กลางการผลิตโดรน ผลิตโดรน FPV นับหมื่นลำต่อเดือน และส่งโดรนทางทะเลและทางอากาศนับล้านลำต่อปีเพื่อการลาดตระเวน ระบุเป้าหมาย และโจมตีแบบแม่นยำ

โดรนสกัดกั้นยังคงเป็นหัวใจหลักของการป้องกันที่คุ้มค่าต่อต้นทุนของยูเครน ในการรับมือกับโดรน Shahed ที่บินช้า และความสำเร็จของมันได้สร้างอุปสงค์ในระดับนานาชาติ เทคโนโลยีโดรนสกัดกั้นของยูเครนกำลังเป็นที่ต้องการในตะวันออกกลาง เพื่อใช้ต่อกรกับการโจมตีจากโดรน Shahed ของอิหร่าน แต่สำหรับโดรนเจ็ท Geran แล้ว โดรนสกัดกั้นในปัจจุบันไม่มีความเร็วพอที่จะเข้าปะทะได้อย่างน่าเชื่อถือ การปิดช่องว่างนี้จำเป็นต้องใช้การออกแบบโดรนสกัดกั้นที่เร็วกว่า ระบบเรดาร์นำวิถีที่ล้ำสมัยกว่า หรือไม่ก็ต้องหันกลับไปพึ่งพาระบบป้องกันทางอากาศภาคพื้นแบบดั้งเดิมมากขึ้น ซึ่งล้วนเป็นทางเลือกที่แพงกว่าและยากจะขยายผลเป็นจำนวนมาก

สถิติโดรนจำนวนมหาศาลกำลังเปลี่ยนโฉมสนามรบอย่างไร

ความหนาแน่นของโดรนได้เปลี่ยนแปลงแนวรบไปอย่างสิ้นเชิง ความสูญเสียจากโดรนเพิ่มสูงขึ้นจาก น้อยกว่า 10% ของทั้งหมดในปี 2022 เป็นมากถึง 80% ในปี 2025 ทั้งสองฝ่ายสูญเสียกำลังพลและยุทโธปกรณ์ส่วนใหญ่ ไม่ใช่จากการยิงปืนใหญ่หรือการโจมตีของทหารราบ แต่มาจากอากาศยานควบคุมระยะไกลขนาดเล็กราคาถูก

มีหลายแนวโน้มที่มาบรรจบกันจนเกิดเป็นผลลัพธ์นี้:

โดรน FPV แบบไฟเบอร์ออปติกได้เปลี่ยนสมการสงครามอิเล็กทรอนิกส์ โดรนที่เชื่อมต่อด้วยสายเคเบิลสปูลนี้รอดพ้นจากการรบกวนสัญญาณวิทยุ โดรน FPV ไฟเบอร์ออปติกของรัสเซียพิสูจน์แล้วว่าเป็นตัวตัดสินในภาคส่วนเคิร์สก์ ซึ่งความทนทานต่อสงครามอิเล็กทรอนิกส์ของมันช่วยทำให้ที่ตั้งของยูเครนไม่สามารถรักษาต่อไปได้ หลังการสู้รบนานเจ็ดเดือน ซึ่งเป็นปัจจัยให้เคียฟถอนกำลังในเดือนมีนาคม 2025 ในที่สุด ขณะนี้ทั้งสองฝ่ายล้วนใช้ระบบไฟเบอร์ออปติกเป็นจำนวนมาก

สนามรบกลายเป็นพื้นที่ที่โปร่งใส ความหนาแน่นของโดรนตรวจการณ์หมายความว่า การรวมพล การเคลื่อนย้ายยานเกราะ และขบวนส่งกำลังบำรุงจะถูกตรวจจับได้ภายในไม่กี่นาที ไม่ว่าจะอยู่จุดไหนตามแนวรบยาว 745 ไมล์ ยุคของการซ้อมรบด้วยกำลังขนาดใหญ่แบบไม่ให้รู้ตัวได้สิ้นสุดลงแล้ว หากปราศจากที่กำบังสงครามอิเล็กทรอนิกส์หรือการยอมรับความสูญเสียอย่างหายนะ

ความไม่สมดุลด้านต้นทุนกำลังผลักดันการบั่นทอนกำลังทั้งสองฝ่าย โดรน FPV ราคา 300–500 ดอลลาร์ กำลังทำลายเรดาร์ป้องกันทางอากาศ รถถัง และปืนใหญ่ราคาหลายล้านดอลลาร์ ในอัตราที่ท้าทายการทดแทนทางอุตสาหกรรม รัสเซียใช้การระดมยิงโดรนเข้าใส่โครงสร้างพื้นฐานพลเรือน ส่วนหนึ่งก็เพื่อลดจำนวนคลังขีปนาวุธพื้นสู่อากาศราคาแพงของยูเครน ในขณะที่ยูเครนใช้การสกัดกั้นด้วยโดรนต่อโดรนราคาถูกเป็นการป้องกันที่ยั่งยืนที่สุด

การมาถึงของโดรนจู่โจมเจ็ท ยังไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงขั้นเด็ดขาดในสงครามทางอากาศเสียทีเดียว เพราะยอดการผลิตยังต่ำ และเครือข่ายการป้องกันทางอากาศหลายชั้นของยูเครนได้พิสูจน์แล้วว่าปรับตัวได้ดี แต่ทิศทางนั้นชัดเจนแล้ว เมื่อรัสเซียเคลื่อนจากโดรนใบพัดผลิตจำนวนมากที่เชื่องช้า ไปสู่ระบบที่รวดเร็วและอันตรายกว่า ซึ่งต้องใช้มาตรการตอบโต้ที่แพงขึ้น มิติทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมการแข่งขันผลิตโดรน จะมีความสำคัญไม่ต่างจากมิติทางยุทธวิธี