เปิดเกมลึกยูเครน-อียู: ดีลโดรน 6 พันล้านยูโร และแผน 'สมาชิกสมทบ' สุดฉาว

การสนับสนุนของสหภาพยุโรปที่มีต่อยูเครนทวีความเข้มข้นขึ้นอย่างมากในเดือนพฤษภาคม 2026 โดยมีจุดเปลี่ยนสำคัญอยู่ที่ข้อตกลงความร่วมมือด้านอากาศยานไร้คนขับ (โดรน) มูลค่ามหาศาลหลายพันล้านยูโร และความขัดแย้งทางการเมืองอย่างรุนแรงเกี่ยวกับสถานะในอนาคตของเคียฟในกลุ่มประเทศสมาชิก

เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2026 ประธานาธิบดียูเครน โวโลดิมีร์ เซเลนสกี ได้พบกับ อัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ที่กรุงเยเรวาน ประเทศอาร์เมเนีย ระหว่างการประชุมสุดยอดประชาคมการเมืองยุโรป (European Political Community Summit) การหารือมุ่งเน้นไปที่การดำเนินการเบิกจ่ายเงินกู้งวดแรกจากวงเงินกู้ 9 หมื่นล้านยูโรที่สหภาพยุโรปให้สัญญาไว้กับยูเครน และการเร่งรัดสิ่งที่ผู้นำทั้งสองเรียกว่า "ข้อตกลงโดรน (Drone Deal)"

เซเลนสกีได้ประกาศต่อสาธารณะถึงบทสนทนาดังกล่าว โดยระบุว่าทั้งสองฝ่ายได้หารือถึงกรอบเวลาสำหรับเงินกู้งวดแรก ซึ่งจะนำไปใช้ในการผลิตร่วมด้านโดรน ผู้นำทั้งสองตกลงที่จะเดินหน้าอย่างจริงจังในข้อตกลงโดรน ซึ่งเซเลนสกีอธิบายว่าเป็นระบบหลายชั้นที่ออกแบบมาเพื่อบูรณาการประสบการณ์ด้านโดรนในสนามรบและสงครามอิเล็กทรอนิกส์ของยูเครน เข้ากับกรอบความมั่นคงที่กว้างขึ้นของยุโรป

เงินสนับสนุนโดรน 2 แสนล้านบาท

ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมประการแรกจากการเจรจาครั้งนี้คือแพ็คเกจสนับสนุนมูลค่า 6 พันล้านยูโร (ประมาณ 2.25 แสนล้านบาท) ที่มุ่งเน้นไปที่โดรนสำหรับกองกำลังป้องกันของยูเครน ฟอน แดร์ ไลเอิน ได้ยืนยันแผนการเบิกจ่ายอย่างเป็นทางการระหว่างการกล่าวสุนทรพจน์ที่รัฐสภายุโรปในเมืองสตราสบูร์กเมื่อวันที่ 29 เมษายน โดยระบุว่าเงินทุนดังกล่าวจะมาจากเงินกู้ยูโร 4.5 หมื่นล้านยูโร งวดแรก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวงเงินกู้ 9 หมื่นล้านยูโรที่อนุมัติให้ยูเครน

ที่สำคัญคือการจัดสรรงบประมาณนี้จะมุ่งไปที่ โดรนที่ผลิตในยูเครน ฟอน แดร์ ไลเอิน กล่าวว่า "แพ็คเกจด้านการป้องกันชุดแรกภายใต้เงินกู้นี้จะมุ่งเน้นไปที่โดรนจากยูเครน เพื่อยูเครน – มูลค่าประมาณ 6 พันล้านยูโร" นี่เป็นทางเลือกเชิงนโยบายที่จงใจของบรัสเซลส์ในการลงทุนโดยตรงกับฐานอุตสาหกรรมการป้องกันประเทศของยูเครน แทนที่จะจัดหายุทโธปกรณ์สำเร็จรูปจากประเทศสมาชิก

คณะกรรมาธิการยุโรปได้เริ่มขั้นตอนเตรียมการสำหรับการปล่อยเงินทุนตั้งแต่ต้นเดือนเมษายน โดยระบุว่าหนึ่งในสามของวงเงินกู้ 9 หมื่นล้านยูโรจะครอบคลุมความต้องการด้านงบประมาณของยูเครน ในขณะที่สองในสามที่เหลือจะอุทิศให้กับการป้องกันประเทศ โดยมีโดรนเป็นลำดับความสำคัญสำหรับการเบิกจ่ายครั้งแรก เงินกู้ก้อนแรกมีกำหนดส่งมอบในไตรมาสที่สองของปี 2026

การโจมตีของรัสเซียตอกย้ำความเร่งด่วน

การที่ EU ให้ความสำคัญกับโดรนไม่ใช่เรื่องที่คิดขึ้นลอยๆ ในคืนวันที่ 13–14 พฤษภาคม รัสเซียได้เปิดฉากสิ่งที่ประธานาธิบดีเซเลนสกีของยูเครนบรรยายว่าเป็นการโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การรุกรานเต็มรูปแบบ ด้วยการใช้โดรน 1,567 ลำและขีปนาวุธ 56 ลูกในชั่วข้ามคืน โจมตีหลายเมืองของยูเครน มีรายงานพลเรือนเสียชีวิต 27 ราย ส่วนใหญ่อยู่ในกรุงเคียฟ

การโจมตีครั้งใหญ่ครั้งที่สองเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม ถล่มเมืองหลวงด้วยโดรนประมาณ 600 ลำและขีปนาวุธ 90 ลูก รวมถึงขีปนาวุธความเร็วเหนือเสียง โอเรชนิค (Oreshnik) ที่มุ่งเป้าไปที่เมืองบิลา เซิร์กวา ทางใต้ของเคียฟ ทางการรายงานว่ามีผู้เสียชีวิต 4 รายในเคียฟและพื้นที่โดยรอบ และบาดเจ็บกว่า 100 ราย วิทาลี คลิทช์โก นายกเทศมนตรีกรุงเคียฟ กล่าวว่าความเสียหายเกิดขึ้นในทุกเขตของเมือง

ฟอน แดร์ ไลเอิน ได้เชื่อมโยงแพ็คเกจโดรนเข้ากับการโจมตีของรัสเซียโดยตรง โดยกล่าวเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคมว่า "อีกหนึ่งค่ำคืนแห่งความตายและการทำลายล้าง และการพุ่งเป้าโจมตีพลเรือนอย่างไม่เลือกหน้า ในขณะที่รัสเซียเยาะเย้ยความพยายามทางการทูตอย่างเปิดเผย เรายังคงเดินหน้าเสริมความแข็งแกร่งให้ยูเครนต่อไป เรากำลังสรุปแพ็คเกจสนับสนุนโดรนมูลค่า 6 พันล้านยูโร"

ข้อเสนอ 'สมาชิกสมทบ' ของแมร์ซ

แม้ความร่วมมือทางทหารจะแน่นแฟ้นขึ้น แต่รอยร้าวทางการเมืองก็ปรากฏขึ้นเหนือเส้นทางระยะยาวของยูเครนในการเข้าร่วมสหภาพยุโรป ฟรีดริช แมร์ซ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี ได้เสนอให้ยูเครนเป็น "สมาชิกสมทบ (Associate Membership)" ซึ่งเป็นสถานะทางกฎหมายใหม่ที่จะอนุญาตให้เจ้าหน้าที่ยูเครนเข้าร่วมการประชุมสุดยอดและการประชุมระดับรัฐมนตรีของ EU ได้ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียง

แมร์ซได้ส่งจดหมายถึงผู้นำ EU ซึ่งรอยเตอร์ได้ตรวจสอบ โดยให้เหตุผลว่าข้อเสนอนี้เป็นขั้นตอนชั่วคราวเพื่ออำนวยความสะดวกในการทำข้อตกลงสันติภาพที่อาจเกิดขึ้น ในขณะที่ยังคงรักษาโมเมนตัมในการเข้าเป็นสมาชิกของยูเครน ข้อเสนอนี้จะแยกยูเครนออกจากมอลโดวาและประเทศผู้สมัครอื่นๆ สร้างเส้นทางที่แยกต่างหากและเชื่องช้ากว่าสำหรับเคียฟ

การปฏิเสธของเซเลนสกี: 'ไม่เป็นธรรม' และ 'ไร้เสียง'

เซเลนสกีโต้กลับอย่างแข็งกร้าว โดยส่งจดหมายสี่หน้าของตนเองถึงผู้นำ EU ซึ่งเขาบรรยายแนวคิดสมาชิกสมทบว่า "ไม่เป็นธรรม" ใจความสำคัญที่คัดค้านนั้นชัดเจน: ยูเครนจะอยู่ในสหภาพยุโรปแต่ยังคง "ไร้เสียง" นั่นคือการมีส่วนร่วมในการประชุมโดยไม่สามารถลงคะแนนเสียงในการตัดสินใจที่มีผลต่อกลุ่มประเทศสมาชิกได้

เซเลนสกีเขียนว่า "มันจะไม่เป็นธรรมสำหรับยูเครนที่จะอยู่ในสหภาพยุโรป แต่ไร้ซึ่งเสียง ถึงเวลาแล้วที่จะต้องเดินหน้าสู่การเป็นสมาชิกของยูเครนอย่างเต็มรูปแบบและมีความหมาย"

เบื้องหลังภาษาเชิงการทูตนั้น มีคำวิจารณ์ที่แหลมคมกว่านักวิเคราะห์ชาวยูเครนและยุโรปตั้งข้อสังเกตว่าข้อเสนอของแมร์ซไม่มีการค้ำประกันความปลอดภัยที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และอาจทำให้ยูเครนต้องติดอยู่ใน "ห้องรับรอง" อย่างถาวร ปล่อยให้ประเทศผู้สมัครอื่นๆ แซงหน้าในคิวการเข้าเป็นสมาชิกได้

เส้นทางสู่การเป็นสมาชิก: เป้าหมายปี 2027 ยังไม่ได้รับการยืนยัน

แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้ยืนยันกรอบเวลาการเข้าเป็นสมาชิกอย่างเป็นทางการในปี 2027 เกณฑ์มาตรฐานด้านธรรมาภิบาลโดยละเอียด หรือข้อกำหนดการอนุมัติอย่างเป็นเอกฉันท์ที่ผูกกับวันที่ระบุ สิ่งที่ถูกบันทึกไว้คือการที่ยูเครนให้ความสำคัญในทันทีกับการเปิด กลุ่มการเจรจาแรก (Negotiation Cluster) หรือที่รู้จักกันในชื่อกลุ่ม "ปัจจัยพื้นฐาน (Fundamentals)" โดยเร็วที่สุดในเดือนมิถุนายน 2026

เซเลนสกีได้หารือเกี่ยวกับลำดับขั้นตอนนี้กับฟอน แดร์ ไลเอิน ในปลายเดือนพฤษภาคม ตามรายงานของทำเนียบประธานาธิบดียูเครน ประธานสภายุโรปยังส่งสัญญาณว่าการเปิดกลุ่มแรกคือ "ก้าวต่อไป" แต่แหล่งข้อมูลไม่ได้ระบุตารางเวลาแบบเร่งด่วนที่รับประกันได้

ความร่วมมือด้านการป้องกันทางอากาศ

นอกเหนือจากโดรนแล้ว เซเลนสกีและฟอน แดร์ ไลเอินได้หารือถึงการเสริมความแข็งแกร่งให้กับระบบป้องกันทางอากาศของยูเครน โดยเน้นที่ระบบต่อต้านขีปนาวุธ ประธานาธิบดียูเครนกล่าวว่ายุโรปมีขีดความสามารถที่เกี่ยวข้อง และรูปแบบข้อตกลงโดรนได้รวมการหารือเกี่ยวกับการบูรณาการทรัพย์สินด้านการป้องกันทางอากาศเหล่านั้นด้วย เซเลนสกีวางกรอบข้อตกลงโดรนที่เสนอให้เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ที่ใหญ่ขึ้นสำหรับการพึ่งพาตนเองทางทหารของยุโรป โดยกล่าวในการประชุมสุดยอดบูคาเรสต์ไนน์ (Bucharest Nine) ว่า "ผมเสนอข้อตกลงโดรนสำหรับ EU เราหารือเรื่องนี้กับทั้งอัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน และอังตอนิโอ คอสตา มันควรเป็นระบบหลายชั้น"

บทสรุป: อะไรจะเกิดขึ้นต่อไป

สิ่งที่จะส่งมอบได้ในทันทีคือเรื่องการเงินและอุตสาหกรรม นั่นคือแพ็คเกจโดรน 6 พันล้านยูโรที่คาดว่าจะมาในไตรมาสที่ 2 ปี 2026 และการเริ่มดำเนินการสายการผลิตร่วมด้านโดรน ในทางการเมือง ข้อเสนอของแมร์ซแม้จะถูกเคียฟปฏิเสธ แต่ก็ได้เผยให้เห็นถึงความแตกแยกภายใน EU ว่าจะบูรณาการยูเครนอย่างไร และเร็วแค่ไหน ในตอนนี้ เซเลนสกีได้แสดงจุดยืนของตนอย่างชัดเจน: ไม่มีมาตรการครึ่งๆ กลางๆ ไม่มีสถานะชั้นสอง และไม่มีการอยู่ใน EU โดยปราศจากสิทธิในการออกเสียง