ทำไม Tesla จึงเรียกคืนรถเกือบ 3 ล้านคันในจีน

Tesla กำลังเผชิญการเรียกคืนรถครั้งใหญ่ในจีนจากปัญหาความปลอดภัย 2 ประเด็นที่แยกจากกัน ได้แก่ การเข้าถึงประตูฉุกเฉินหลังเกิดอุบัติเหตุ และการตรวจสอบว่าผู้ขับขี่ยังคงมองถนนอยู่หรือไม่ขณะใช้ระบบช่วยขับ

แคมเปญแรกครอบคลุมรถ 2,975,910 คัน และมีกำหนดเริ่มวันที่ 25 กันยายน 2026 ส่วนอีกแคมเปญครอบคลุม Model 3 และ Model Y ที่ผลิตในจีน 2,740,642 คัน ตัวเลขทั้งสองส่วนมีรถบางคันซ้ำกัน จึงไม่ควรนำมาบวกเพื่อสรุปว่าเป็นจำนวนรถ Tesla ที่ไม่ซ้ำกันทั้งหมด

แคมเปญใหญ่: รถ 2,975,910 คัน

การเรียกคืนเรื่องระบบเปิดประตูฉุกเฉินครอบคลุม Tesla ทั้งรถนำเข้าและรถที่ผลิตในจีน ตั้งแต่ Model 3, Model Y, Model S ไปจนถึง Model X โดยแบ่งเป็นดังนี้

• Model 3 ที่ผลิตในจีน: 973,156 คัน
• Model Y ที่ผลิตในจีน: 1,956,713 คัน
• Model 3 นำเข้า: 35,590 คัน
• Model X นำเข้า: 8,328 คัน
• Model S นำเข้า: 2,123 คัน

รวมทั้งหมด 2,975,910 คัน และแคมเปญจะเริ่มดำเนินการในวันที่ 25 กันยายน 2026 ตามข้อมูลจากเอกสารที่ Tesla ยื่นต่อสำนักงานกำกับดูแลการตลาดแห่งรัฐของจีน หรือ SAMR

ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ “มือจับประตูซ่อนรูป”

มือจับประตูด้านนอกของ Tesla เป็นแบบเรียบไปกับตัวถังและทำงานด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ หากเกิดการชนอย่างรุนแรงจนระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำสูญเสียกำลัง กลไกเปิดประตูตามปกติอาจใช้งานไม่ได้

ในสถานการณ์ดังกล่าว ผู้โดยสารหรือเจ้าหน้าที่กู้ภัยต้องใช้กลไกเปิดประตูฉุกเฉินแบบกลไกแทน แต่หน่วยงานกำกับดูแลพบว่าตำแหน่งดังกล่าวอาจกลมกลืนไปกับชิ้นส่วนตกแต่งภายในจนมองหาได้ยาก และอาจใช้งานได้ไม่ทันเวลา

ดังนั้น ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่ามือจับประตูด้านนอกดูซ่อนอยู่หรือไม่ แต่คือผู้ที่อยู่ในรถ รวมถึงผู้ที่พยายามช่วยเหลือจากภายนอก จะหาทางเปิดหรือเข้าถึงรถได้หรือไม่เมื่อระบบไฟฟ้าไม่ทำงาน

มีรายงานว่าพบผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 15 รายจากเหตุไฟไหม้รถ Tesla 12 ครั้ง ซึ่งผู้โดยสารหรือผู้ช่วยเหลืออาจประสบปัญหาในการเปิดประตู รายงานดังกล่าวไม่ได้ยืนยันว่าการออกแบบระบบเปิดประตูเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตทุกกรณี แต่สะท้อนความเสี่ยงด้านการหลบหนีฉุกเฉินที่เป็นที่มาของการเรียกคืนครั้งนี้

Tesla จะแก้ไขอย่างไร

มาตรการของ Tesla มี 2 ส่วนหลัก

1. ติดฉลากเตือน เพื่อระบุตำแหน่งของกลไกเปิดประตูฉุกเฉินแบบกลไกให้เห็นได้ชัดเจนขึ้น
2. อัปเดตซอฟต์แวร์แบบ OTA หรือการส่งอัปเดตจากระยะไกล เพื่อสั่งลดกระจกหน้าต่างหลังตรวจพบการชน ซึ่งจะเพิ่มช่องทางที่อาจใช้หลบหนีหรือช่วยเหลือผู้โดยสารได้

แนวทางนี้เน้นทำให้ระบบฉุกเฉินที่มีอยู่แล้วค้นหาได้ง่ายขึ้น และเพิ่มทางเลือกสำรองผ่านซอฟต์แวร์ ข้อมูลที่เปิดเผยในขณะนี้ยังไม่ได้ระบุว่าจะมีการเปลี่ยนดีไซน์มือจับประตูแบบกายภาพครั้งใหญ่ในแคมเปญนี้

อีกแคมเปญมุ่งตรวจสอบสมาธิของผู้ขับขี่

Tesla ยังเรียกคืน Model 3 และ Model Y ที่ผลิตในจีน 2,740,642 คัน ซึ่งผลิตระหว่างเดือนมีนาคม 2019 ถึงเดือนธันวาคม 2025 โดยประเด็นอยู่ที่วิธีที่ระบบช่วยขับประเมินว่าคนขับยังมีสมาธิและเฝ้ามองถนนอยู่หรือไม่

หน่วยงานกำกับดูแลมองว่าการตรวจแรงบิดที่พวงมาลัยเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะใช้เป็นตัวแทนของความสนใจได้ เพราะผู้ขับขี่อาจวางมือไว้บนพวงมาลัย หรือออกแรงเป็นช่วง ๆ ขณะหันไปมองทางอื่น

ซอฟต์แวร์ที่ Tesla เตรียมใช้จะอาศัยกล้องภายในห้องโดยสารเพื่อตรวจจับสายตาของผู้ขับขี่โดยตรงมากขึ้น พร้อมแจ้งเตือนหรือเพิ่มระดับการเตือนเมื่อพบว่าไม่ได้สนใจถนนระหว่างเปิดใช้ระบบช่วยขับ

การเรียกคืนทั้งสองแคมเปญมีจุดร่วมสำคัญคือการตั้งคำถามว่า “ระบบอัตโนมัติหรือการออกแบบอินเทอร์เฟซ” เพียงอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่ในสถานการณ์ที่มีความเสี่ยงสูง แคมเปญหนึ่งเกี่ยวข้องกับการออกจากรถเมื่อไฟฟ้าขัดข้อง อีกแคมเปญเกี่ยวข้องกับสมาธิของผู้ขับขี่ขณะระบบอัตโนมัติทำงาน แต่ทั้งสองยังคงเป็นแคมเปญที่แยกจากกัน และรถบางคันอาจอยู่ในทั้งสองรายการ

Tesla เป็นส่วนหนึ่งของการเรียกคืนครั้งใหญ่ทั่วจีน

การดำเนินการของ Tesla เป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญที่ครอบคลุมรถราว 4.3 ล้านคัน จากผู้ผลิตหลายราย ซึ่งสื่อรายงานว่าเป็นการเรียกคืนรถยนต์ครั้งใหญ่ที่สุดของจีนจนถึงปัจจุบัน ผู้ผลิตรายอื่นที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ Xiaomi, Xpeng, Leapmotor, Zeekr และ Lynk & Co. รวมถึงผู้ผลิตรถยนต์รายอื่นอีกหลายราย

ขอบเขตที่กว้างเช่นนี้สะท้อนว่าความกังวลไม่ได้จำกัดอยู่ที่บริษัทใดบริษัทหนึ่ง แต่เป็นประเด็นด้านการออกแบบและความปลอดภัยที่เกิดขึ้นกว้างขึ้น เมื่อรถยนต์ไฟฟ้าหันมาใช้ระบบเปิดประตูที่ทำงานด้วยไฟฟ้าและมือจับแบบซ่อนหรือพับเก็บได้

เหตุใดจีนจึงห้ามมือจับประตูแบบซ่อนตั้งแต่ปี 2027

มาตรฐานความปลอดภัยฉบับปรับปรุงของจีนจะกำหนดให้รถยนต์มีระบบปลดล็อกแบบกลไกและมีมือจับที่ระบุได้ง่าย โดยข้อกำหนดใหม่จะเริ่มมีผลในปี 2027 มือจับแบบไฟฟ้ายังคงใช้เป็นฟังก์ชันเสริมได้ แต่กฎใหม่มีเป้าหมายให้ประตูยังเปิดได้ และให้ผู้ใช้ค้นหากลไกฉุกเฉินได้เมื่อระบบไฟฟ้าขัดข้อง

นโยบายนี้ทำให้อุตสาหกรรมต้องลดการพึ่งพามือจับแบบซ่อนหรือแบบพับเก็บได้ในฐานะช่องทางเปิดประตูหลัก สำหรับรถที่อยู่บนท้องถนนแล้ว การเรียกคืนและอัปเดตซอฟต์แวร์เป็นการจัดการความเสี่ยงในระยะเร่งด่วน ส่วนรถรุ่นใหม่จะต้องออกแบบให้เข้าถึงกลไกแบบกลไกได้ชัดเจนขึ้น

สิ่งที่เจ้าของรถควรรู้

การเรียกคืนครั้งนี้เกิดจากข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยที่หน่วยงานกำกับดูแลระบุ ไม่ใช่ผลโดยตรงจากสงครามราคารถยนต์ไฟฟ้า แม้การแข่งขันที่รุนแรงอาจทำให้การดำเนินการได้รับความสนใจมากขึ้น แต่เหตุผลที่มีการบันทึกไว้คือความเสี่ยงในการเปิดประตูฉุกเฉินและการตรวจสอบสมาธิของผู้ขับขี่

เจ้าของ Tesla ในจีนควรตรวจสอบว่ารถของตนอยู่ในแคมเปญใดหรือทั้งสองแคมเปญหรือไม่ ให้ความสนใจกับกำหนดเริ่มการเรียกคืนเรื่องระบบเปิดประตูในวันที่ 25 กันยายน และศึกษาตำแหน่งของกลไกเปิดประตูฉุกเฉินแบบกลไกภายในรถ พร้อมติดตั้งซอฟต์แวร์อัปเดตที่เกี่ยวข้อง

บทเรียนสำคัญสำหรับอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าคือ ดีไซน์ที่ดูเรียบล้ำสมัยและระบบป้องกันผ่านซอฟต์แวร์ยังต้องใช้งานได้จริงในช่วงเวลาวิกฤต เมื่ออุบัติเหตุทำให้ระบบไฟฟ้าดับ หรือเมื่อผู้ขับขี่ละสายตาจากถนน