เศรษฐกิจจีนสะดุดเดือนกรกฎาคม หลี่ เฉียงชี้ ‘อุปสงค์ในประเทศอ่อนแอ’ คือโจทย์ใหญ่

ข้อมูลเศรษฐกิจจีนเดือนกรกฎาคมส่งสัญญาณเตือนแทบทุกด้าน ทั้งผลผลิตภาคอุตสาหกรรม ยอดค้าปลีก และการลงทุน ต่างทำได้แย่กว่าที่ตลาดคาด ขณะที่ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ไตรมาส 2 เติบโต 4.3% เมื่อเทียบกับปีก่อน ชะลอลงจาก 5% ในไตรมาสแรก และต่ำกว่ากรอบเป้าหมายทั้งปีของรัฐบาลที่ 4.5%–5%

ตัวเลขชุดนี้อธิบายได้ว่าเหตุใดนายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียงจึงระบุว่า “อุปสงค์ในประเทศไม่เพียงพอ” ยังคงเป็นปัญหาสำคัญ พร้อมเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ใช้มาตรการที่มีอยู่ให้เกิดผลเต็มที่ และเตรียมมาตรการเพิ่มเติมที่เหมาะสมและปฏิบัติได้จริง

ประเด็นไม่ได้อยู่เพียงว่าจีนต้องช่วยเหลือโรงงานมากขึ้น แต่คือภาคการผลิตและเครื่องยนต์ส่งออกยังเดินหน้าได้ดีกว่าการใช้จ่ายและการลงทุนภายในประเทศ ซึ่งควรเป็นแรงดูดซับสินค้าเหล่านั้น

ตัวเลขเดือนกรกฎาคมที่ทำให้โจทย์เชิงนโยบายเปลี่ยนไป

ความอ่อนแอปรากฏชัดในตัวชี้วัดหลักหลายรายการ

• ผลผลิตภาคอุตสาหกรรมเดือนกรกฎาคมเพิ่มขึ้น 4.5% เมื่อเทียบกับปีก่อน ลดลงจาก 5.3% ในเดือนมิถุนายน และต่ำกว่าที่นักวิเคราะห์ในผลสำรวจของ Reuters คาดไว้ที่ 4.8%
• ยอดค้าปลีกเพิ่มขึ้นเพียง 0.6% ชะลอลงจาก 1% ในเดือนมิถุนายน และต่ำกว่าคาดการณ์ที่ 1.5%
• การลงทุนในสินทรัพย์ถาวรช่วง 7 เดือนแรกของปี 2026 ลดลง 6.7% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน จากที่ลดลง 5.7% ในช่วงครึ่งปีแรก
• GDP ไตรมาส 2 ขยายตัว 4.3% ลดลงจาก 5% ในไตรมาสแรก และต่ำกว่าขอบล่างของเป้าหมายการเติบโตทั้งปีของรัฐบาลจีน

เมื่อพิจารณาร่วมกัน ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนมากกว่าการสะดุดชั่วคราวของภาคการผลิต แม้สภาพอากาศรุนแรงจะกระทบกิจกรรมทางเศรษฐกิจ แต่รายงานยังชี้ว่าอุปสงค์ในประเทศที่อ่อนแออย่างต่อเนื่องเป็นแรงฉุดสำคัญ

ยอดค้าปลีกมีความหมายเป็นพิเศษ เพราะสะท้อนว่าครัวเรือนจีนยังระมัดระวังการใช้จ่าย แม้ภาคอุตสาหกรรมและการส่งออกยังผลิตสินค้าออกสู่ตลาดได้มากก็ตาม

หลี่ เฉียงเสนอรับมืออย่างไร

สาระสำคัญจากถ้อยแถลงของหลี่ เฉียงแบ่งได้เป็น 4 แนวทาง

1. ทำให้มาตรการที่มีอยู่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เจ้าหน้าที่ถูกขอให้ใช้ประโยชน์จากนโยบายปัจจุบันอย่างเต็มที่ ไม่ใช่รอเพียงมาตรการกระตุ้นระลอกใหม่
2. เตรียมมาตรการเพิ่มเติมให้ทันเวลาและใช้ได้จริง ถ้อยคำดังกล่าวสะท้อนแรงกดดันให้เพิ่มการสนับสนุนเศรษฐกิจ แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ระบุรายละเอียดแพ็กเกจใหม่จากคณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติ (NDRC) อย่างชัดเจน
3. ขยายอุปสงค์ในประเทศและสนับสนุนการลงทุน หลี่เรียกร้องให้เพิ่มความต้องการภายในประเทศ ดึงการลงทุนใหม่ และพัฒนาอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพเป็นเครื่องยนต์เติบโตระลอกใหม่
4. รักษาเสถียรภาพของอุปสงค์จากต่างประเทศ เขายังเรียกร้องให้ขยายความร่วมมือทางการค้าระหว่างประเทศ ขณะที่ความไม่แน่นอนจากภายนอกเพิ่มสูงขึ้น

ท่าทีนี้สะท้อนการสนับสนุนเศรษฐกิจแบบค่อยเป็นค่อยไปและปรับตามวัฏจักร มากกว่าจะเป็นการยืนยันว่าจีนจะกลับไปใช้นโยบายกระตุ้นครั้งใหญ่ที่ขับเคลื่อนด้วยภาคอสังหาริมทรัพย์ รายงานก่อนหน้านี้ก็ประเมินว่ามาตรการใหม่อาจมีขนาดจำกัดหรือไม่มากนัก เนื่องจากรัฐบาลต้องประคองการเติบโตโดยไม่ทำให้ปัญหาหนี้และความไม่สมดุลในภาคอสังหาริมทรัพย์รุนแรงขึ้น

จุดแข็งที่ยังพยุงเศรษฐกิจจีน

ข้อมูลเดือนกรกฎาคมไม่ได้อ่อนแอไปเสียทั้งหมด ฐานการผลิตขั้นสูงของจีนยังเป็นกันชนฝั่งอุปทานที่สำคัญ

ในช่วงเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม การผลิตภาคอุปกรณ์เติบโต 9.7% และการผลิตภาคไฮเทคเพิ่มขึ้น 13.8% ตามข้อมูลที่รายงานจากสำนักงานสถิติแห่งชาติจีน ขณะที่การลงทุนในอุตสาหกรรมไฮเทคเพิ่มขึ้น 5% และการลงทุนในผลิตภัณฑ์ทรัพย์สินทางปัญญาเพิ่มขึ้น 9.1%

การส่งออกก็ยังเป็นแรงสนับสนุนหลัก โดยการส่งออกของจีนในเดือนกรกฎาคมเพิ่มขึ้น 23.9% เมื่อเทียบกับปีก่อนในรูปดอลลาร์สหรัฐ ความต้องการสินค้าที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐาน AI ทั่วโลกช่วยหนุนผู้ผลิตจีน ข้อมูลการค้าเดือนมิถุนายนยังชี้ถึงความต้องการชิปและรถยนต์ที่แข็งแกร่ง โดยยอดส่งออกรถยนต์รายเดือนทะลุ 1 ล้านคันเป็นครั้งแรก

ภาคส่วนเหล่านี้อาจกลายเป็น “เครื่องยนต์เติบโตใหม่” ของจีน ไม่ว่าจะเป็นการผลิตขั้นสูง การลงทุนที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี และการส่งออกสินค้ามูลค่าเพิ่มสูง ซึ่งช่วยทดแทนกิจกรรมบางส่วนที่เคยขับเคลื่อนโดยอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้างแบบดั้งเดิม

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงแรงชดเชยบางส่วน อุปทานที่แข็งแกร่งและคำสั่งซื้อจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้การบริโภคของครัวเรือนจีนฟื้นตัวขึ้นโดยอัตโนมัติ

ความไม่สมดุลหลัก: ผลิตได้มาก แต่คนในประเทศยังซื้อไม่พอ

หลักฐานทั้งหมดกำลังชี้ไปยังเศรษฐกิจที่มีกำลังการผลิตสูงในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์บางประเภท แต่มีอุปสงค์ไม่เพียงพอในเศรษฐกิจภายในประเทศโดยรวม ธนาคารโลกเชื่อมโยงอุปสงค์ในประเทศที่อ่อนแอกับความเชื่อมั่นผู้บริโภคที่ซบเซาและภาคอสังหาริมทรัพย์ที่อ่อนแรง พร้อมระบุว่านโยบายจีนจำเป็นต้องให้อุปสงค์ในประเทศมีบทบาทมากขึ้นในการพยุงการเติบโต

ความไม่สมดุลนี้ทำให้การกำหนดนโยบายเป็นเรื่องยาก การส่งเสริมการลงทุนในภาคการผลิตอาจช่วยเพิ่มผลิตภาพและความสามารถในการแข่งขัน แต่หากการใช้จ่ายของครัวเรือนยังไม่ฟื้น กำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้บริษัทขายสินค้าในประเทศได้ยากขึ้นและทำกำไรได้ลดลง ผลที่อาจตามมาคือแรงกดดันต่อราคา อัตรากำไร และการลงทุนภาคธุรกิจ ซึ่งเป็นความเสี่ยงเชิงวิเคราะห์ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ยืนยันแล้วจากนโยบายใหม่ใดโดยเฉพาะ

ความเสี่ยงที่อาจจำกัดการฟื้นตัว

ภาคอสังหาริมทรัพย์ยังเป็นแรงฉุดสำคัญ

การชะลอตัวของอสังหาริมทรัพย์ยังส่งผลต่อการลงทุน ความเชื่อมั่น และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้าง รายงานข้อมูลเดือนกรกฎาคมระบุว่าการลงทุนด้านอสังหาริมทรัพย์และยอดขายบ้านใหม่ยังอ่อนแอ ขณะที่การประเมินเศรษฐกิจก่อนหน้านี้มองว่าภาคอสังหาริมทรัพย์เป็นเหตุผลหลักที่ทำให้อุปสงค์ในประเทศซบเซา

การผลิตขั้นสูงช่วยกระจายแหล่งเติบโตได้ แต่ไม่อาจทดแทนผลกระทบในวงกว้างของภาคอสังหาริมทรัพย์ต่อการจ้างงาน รายได้ของรัฐบาลท้องถิ่น และความมั่งคั่งของครัวเรือนได้อย่างรวดเร็ว การเปลี่ยนผ่านออกจากการเติบโตที่พึ่งพาอสังหาริมทรัพย์จึงน่าจะเป็นกระบวนการที่ยืดเยื้อและมีความซับซ้อนทางการเมือง

การส่งออกที่แข็งแกร่งทำให้จีนพึ่งพาเศรษฐกิจโลกมากขึ้น

การส่งออกที่เชื่อมโยงกับ AI ช่วยประคองผู้ผลิตจีน แต่ก็ทำให้จีนพึ่งพาการลงทุนและผู้ซื้อจากทั่วโลกมากขึ้น หากวัฏจักรเศรษฐกิจโลกอ่อนแรง ความต้องการเทคโนโลยีเปลี่ยนทิศ หรือข้อจำกัดทางการค้าเพิ่มขึ้น แรงสนับสนุนจากภายนอกก็อาจลดลงในช่วงที่การบริโภคภายในประเทศยังไม่สามารถเข้ามาทดแทนได้

ภาษีศุลกากรและความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ยังไม่แน่นอน

รายงานเกี่ยวกับแนวโน้มการค้าระบุว่า ผู้ส่งออกจีนเร่งส่งสินค้าบางส่วนก่อนความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ จะขึ้นภาษีศุลกากร ความขัดแย้งทางการค้าที่กว้างขึ้นอาจทำให้อุปสงค์ลดลง หรือต้นทุนด้านการปฏิบัติตามกฎและการเข้าถึงตลาดเพิ่มขึ้น

นอกจากนี้ รายงานยังเชื่อมโยงความขัดแย้งในตะวันออกกลางกับราคาพลังงานที่สูงขึ้นและความปั่นป่วนด้านการขนส่ง ซึ่งอาจกระทบต้นทุนของผู้ผลิต

ทางเลือกของรัฐบาลจีนมีพื้นที่จำกัด

ปักกิ่งต้องออกมาตรการสนับสนุนมากพอให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจยังเดินหน้าเข้าใกล้เป้าหมายทั้งปี แต่การอัดฉีดขนาดใหญ่ที่พึ่งพาหนี้และภาคอสังหาริมทรัพย์จะขัดกับความพยายามระยะยาวในการปรับสมดุลเศรษฐกิจ

ดังนั้น การที่หลี่ เฉียงเน้นทั้งอุปสงค์ในประเทศ อุตสาหกรรมเกิดใหม่ และการรักษาอุปสงค์ภายนอก จึงสะท้อนการปรับนโยบายหลายด้านพร้อมกัน ไม่ใช่การแก้ปัญหาด้วยมาตรการเดียว แหล่งข้อมูลยืนยันได้ถึงทิศทางนโยบาย แต่ยังไม่ยืนยันขนาดหรือช่วงเวลาของแพ็กเกจใหม่ที่จะออกมา

สรุป

คำเตือนของหลี่ เฉียงเกิดขึ้นหลังเศรษฐกิจจีนสูญเสียแรงส่งพร้อมกันหลายด้าน ยอดค้าปลีก ผลผลิตภาคอุตสาหกรรม และการลงทุนเดือนกรกฎาคมต่างต่ำกว่าคาด ขณะที่ GDP ไตรมาส 2 เติบโตต่ำกว่ากรอบเป้าหมายทั้งปีของรัฐบาล

สัญญาณที่สำคัญที่สุดคือการใช้จ่ายของครัวเรือนที่อ่อนแอ ซึ่งเผยให้เห็นข้อจำกัดของการพึ่งพาโรงงานและการส่งออกเพื่อขับเคลื่อนการฟื้นตัว

จีนยังมีจุดแข็งที่มีนัยสำคัญในด้านการผลิตไฮเทค การผลิตอุปกรณ์ และการส่งออกที่ได้แรงหนุนจาก AI แต่จุดแข็งเหล่านี้จะไม่สามารถแก้โจทย์การเติบโตได้อย่างเต็มที่ หากรัฐบาลยังเปลี่ยนกำลังการผลิตให้กลายเป็นรายได้ ความเชื่อมั่น และการใช้จ่ายภายในประเทศที่เพิ่มขึ้นไม่ได้ พร้อมกับต้องบริหารการถดถอยของภาคอสังหาริมทรัพย์และความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดโลกที่มากขึ้น