ผลประชุมนาโตที่เฮลซิงบอร์ก: ยูเครนได้งบอาวุธเพิ่ม และระบบ PURL ทำงานอย่างไร

ขณะเดียวกัน การประชุมยังสะท้อนปัญหาภายในนาโตเอง คือ ภาระค่าใช้จ่ายสนับสนุนยูเครนยังตกอยู่กับประเทศจำนวนน้อย เลขาธิการนาโต มาร์ค รุตเต ระบุว่า ปัจจุบันมีเพียง 6–7 ประเทศในยุโรป ที่เป็นผู้สนับสนุนหลักในการจัดซื้ออาวุธสหรัฐให้ยูเครนผ่านระบบ PURL และเขาเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกอื่นช่วยแบ่งเบาภาระมากขึ้น

รุตเตยังเสนอแนวคิดให้พันธมิตรพิจารณาจัดสรรงบประมาณ ประมาณ 0.25% ของ GDP เพื่อสนับสนุนยูเครนอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

ระบบ PURL ของนาโตทำงานอย่างไร

Prioritized Ukraine Requirements List (PURL) เป็นกลไกจัดซื้ออาวุธที่นาโตประสานงานขึ้นเพื่อเร่งส่งมอบยุทโธปกรณ์ให้ยูเครน

แนวคิดหลักของระบบนี้คือ แทนที่จะส่งอาวุธจากคลังของสหรัฐโดยตรง พันธมิตรจะช่วยกัน ออกเงินเพื่อสั่งซื้ออาวุธจากผู้ผลิตในสหรัฐ แล้วจัดส่งไปยังยูเครน

ขั้นตอนโดยสรุปมีดังนี้

• ยูเครนระบุความต้องการทางทหารเร่งด่วน เช่น ขีปนาวุธสกัดกั้นหรือระบบป้องกันภัยทางอากาศ
• นาโตรวบรวมความต้องการเหล่านั้นเป็น “รายการลำดับความสำคัญ”
• ประเทศพันธมิตร โดยเฉพาะในยุโรป ร่วมกันให้เงินเพื่อสั่งซื้ออาวุธจากบริษัทอเมริกัน แล้วส่งมอบให้ยูเครน

โมเดลนี้ช่วยให้ยูเครนเข้าถึงระบบอาวุธขั้นสูงที่ส่วนใหญ่ผลิตในสหรัฐ พร้อมกระจายภาระทางการเงินไปยังประเทศสมาชิกนาโตหลายประเทศ

ตั้งแต่โครงการเริ่มต้นในปี 2025 PURL กลายเป็นช่องทางสำคัญในการจัดหาอาวุธป้องกันภัยทางอากาศ เจ้าหน้าที่นาโตระบุว่าอาวุธที่จัดซื้อผ่านโครงการนี้คิดเป็นประมาณ

• 75% ของขีปนาวุธที่ใช้กับระบบ Patriot ของยูเครน
• และราว 90% ของขีปนาวุธในระบบป้องกันภัยทางอากาศบางประเภท

เงินสนับสนุนที่ให้ไปแล้วก่อนหน้านี้

ก่อนการประชุมที่เฮลซิงบอร์ก ประเทศพันธมิตรได้ให้คำมั่นสนับสนุนผ่าน PURL ไปแล้วจำนวนมาก

• รวมแล้ว มากกว่า 4 พันล้านดอลลาร์ สำหรับอุปกรณ์และกระสุนจากสหรัฐ
• มี 6 ประเทศ ที่ร่วมกันสนับสนุนแพ็กเกจความช่วยเหลือ 4 ชุด รวมมูลค่ากว่า 2 พันล้านดอลลาร์

เงินเหล่านี้ถูกใช้จัดซื้อระบบป้องกันภัยทางอากาศ กระสุน และอุปกรณ์ทางทหารสำคัญอื่น ๆ

แหล่งเงินใหม่ที่เพิ่งถูกเปิดใช้งาน

ระหว่างการประชุม รัฐมนตรีต่างประเทศยูเครน อันดรีย์ ซีบีฮา (Andriy Sybiha) เปิดเผยว่า ยูเครนสามารถ เปิดใช้งานแหล่งเงินทุนเพิ่มเติมภายในกรอบของ PURL เพื่อช่วยสนับสนุนการจัดซื้ออาวุธเพิ่มเติมได้

อย่างไรก็ตาม หลังการประชุม ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดของแหล่งเงินดังกล่าว เช่น โครงสร้างทางการเงินหรือประเทศผู้สนับสนุน

ประเด็นถกเถียงเรื่องเงิน 750 ล้านดอลลาร์

การประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลในยุโรป หลังมีรายงานว่า กระทรวงกลาโหมสหรัฐ (Pentagon) กำลังพิจารณาเบี่ยงอาวุธที่จัดซื้อให้ยูเครนผ่าน PURL มูลค่าประมาณ 750 ล้านดอลลาร์ ไปใช้กับภารกิจอื่น

อาวุธที่อยู่ในการพิจารณารวมถึง ขีปนาวุธสกัดกั้นสำหรับระบบป้องกันภัยทางอากาศ เช่น Patriot หรือ THAAD เนื่องจากคลังอาวุธของสหรัฐกำลังเผชิญแรงกดดันจากภารกิจทางทหารอื่น

เพราะเงินสำหรับอาวุธเหล่านี้มาจากประเทศพันธมิตรยุโรปโดยตรง รายงานดังกล่าวจึงทำให้หลายประเทศตั้งคำถามว่า เงินที่ตั้งใจใช้เพื่อยูเครนอาจถูกนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่นหรือไม่ ซึ่งอาจกระทบความเชื่อมั่นต่อระบบ PURL

เจ้าหน้าที่นาโตย้ำว่า การส่งมอบอาวุธสำคัญให้ยูเครนผ่านโครงการนี้ยังคงดำเนินต่อไป และยังไม่มีการยืนยันการเบี่ยงอาวุธดังกล่าวอย่างเป็นทางการ

ทำไมการประชุมครั้งนี้จึงสำคัญ

การประชุมที่เฮลซิงบอร์กไม่ได้เป็นเพียงเวทีประกาศเงินสนับสนุนใหม่เท่านั้น แต่ยังเป็น การเตรียมความพร้อมก่อนการประชุมสุดยอดนาโต (NATO Summit) ที่จะจัดขึ้นที่กรุงอังการา ประเทศตุรกี

หัวข้อสำคัญที่หารือกัน ได้แก่

• การเพิ่มงบประมาณด้านกลาโหมของประเทศสมาชิก
• การขยายกำลังการผลิตอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ
• การทำให้ความช่วยเหลือยูเครนมีเสถียรภาพในระยะยาว

ในบริบทนี้ โครงการ PURL กลายเป็นตัวอย่างสำคัญของยุทธศาสตร์นาโตในปัจจุบัน คือ การรวมเงินของพันธมิตรหลายประเทศเพื่อใช้กำลังการผลิตอาวุธของสหรัฐสนับสนุนยูเครนอย่างต่อเนื่อง

คำถามใหญ่ก่อนการประชุมสุดยอดครั้งต่อไปจึงคือ นาโตจะสามารถขยายโมเดลนี้ให้ มีเงินทุนที่มั่นคงและกระจายภาระอย่างเป็นธรรมระหว่างสมาชิก ได้หรือไม่