อิหร่านพบก๊าซฟาร์ส 7.5 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต ทำไมยังไม่ช่วยวิกฤตพลังงานทันที

อิหร่านประกาศการค้นพบแหล่งก๊าซธรรมชาติแห่งใหม่ในจังหวัดฟาร์สทางตอนใต้ของประเทศ โดยมีปริมาณก๊าซมากกว่า 7.5 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต หรือประมาณ 212,000 ล้านลูกบาศก์เมตร โมห์เซน ปักเนจาด รัฐมนตรีน้ำมันอิหร่าน ระบุว่า ในจำนวนนี้ราว 5.7 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต อาจสกัดได้จริง จากอัตราการกู้คืนทรัพยากรประมาณ 72–73% 1 2 12

เจ้าหน้าที่อิหร่านเปรียบเทียบปริมาณก๊าซที่คาดว่าสกัดได้กับการผลิตประมาณ 15 ปีจากหนึ่งเฟสของแหล่งก๊าซเซาท์พาร์ส ซึ่งเป็นแหล่งก๊าซขนาดใหญ่ที่อิหร่านแบ่งปันกับกาตาร์ 1 2

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขขนาดใหญ่ดังกล่าวยังไม่ใช่คำตอบระยะสั้นสำหรับวิกฤตพลังงานของอิหร่าน เพราะกว่าทรัพยากรใต้ดินจะกลายเป็นก๊าซที่ผลิตและจำหน่ายได้จริง ยังต้องผ่านการประเมินเพิ่มเติม การเจาะหลุม การก่อสร้างโรงแปรรูปและระบบขนส่ง รวมถึงการจัดหาเงินทุนและตลาดรองรับ

อิหร่านค้นพบอะไรในจังหวัดฟาร์ส

ตัวเลข 7.5 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุตคือปริมาณก๊าซที่ตรวจพบในแหล่งก๊าซ ไม่ใช่ปริมาณที่รับประกันว่าจะผลิตได้เชิงพาณิชย์ทั้งหมด อิหร่านประเมินว่าปริมาณที่กู้คืนได้อยู่ที่ประมาณ 5.7 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต หรือราวสามในสี่ของทรัพยากรทั้งหมด 1 2 6

ความแตกต่างระหว่าง “ทรัพยากรที่ค้นพบ” กับ “ปริมาณที่สกัดได้” มีความสำคัญในอุตสาหกรรมพลังงาน เพราะปริมาณผลิตจริงยังขึ้นอยู่กับสภาพชั้นหิน เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน ต้นทุน และข้อจำกัดทางการค้า ตัวเลข 5.7 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุตจึงเป็นประมาณการศักยภาพ ไม่ใช่ปริมาณการผลิตในปัจจุบัน 1 2

ทำไมคำว่า “ก๊าซหวาน” จึงมีความหมาย

ปักเนจาดเรียกก๊าซจากแหล่งใหม่นี้ว่า “ก๊าซหวาน” (sweet gas) ซึ่งในทางอุตสาหกรรมหมายถึงก๊าซที่มีสารประกอบกำมะถันและสิ่งเจือปนที่มีฤทธิ์กัดกร่อนอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ ก๊าซประเภทนี้โดยทั่วไปต้องผ่านกระบวนการกำจัดสิ่งเจือปนน้อยกว่าก๊าซเปรี้ยว จึงอาจช่วยลดภาระด้านการแปรรูปและการเดินระบบ 10 14

สำหรับอิหร่าน คุณสมบัตินี้อาจทำให้การพัฒนาแหล่งก๊าซมีความน่าสนใจมากขึ้น เพราะอาจลดความซับซ้อนของโรงแปรรูปและความเสี่ยงจากการกัดกร่อนของอุปกรณ์ แต่รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้ระบุต้นทุนพัฒนาอย่างเป็นทางการหรือกำหนดเวลาที่จะเริ่มผลิต

ก๊าซคอนเดนเสทเพิ่มมูลค่าอีกทาง

นอกจากก๊าซธรรมชาติแล้ว แหล่งนี้ยังมีก๊าซคอนเดนเสท ซึ่งเป็นไฮโดรคาร์บอนเหลวที่เกิดขึ้นพร้อมกับก๊าซธรรมชาติ และสามารถสร้างรายได้อีกช่องทางหนึ่งแยกจากการขายก๊าซ

เจ้าหน้าที่อิหร่านและรายงานข่าวระบุว่า คอนเดนเสทจากแหล่งนี้อาจเพิ่มมูลค่าได้ในระดับ หลายหมื่นล้านดอลลาร์ 12 36 แต่ตัวเลขดังกล่าวควรเข้าใจว่าเป็นการประเมินมูลค่าศักยภาพ ไม่ใช่รายได้ที่ยืนยันแล้ว การทำให้มูลค่านั้นเกิดขึ้นจริงยังต้องอาศัยการสำรวจเพิ่มเติม โรงผลิต เงินทุน การขนส่ง การเข้าถึงตลาด และการรับมือกับมาตรการคว่ำบาตร

ทำไมแหล่งก๊าซใหม่ยังไม่ช่วยปัญหาก๊าซในทันที

แหล่งก๊าซแห่งใหม่ไม่สามารถทดแทนกำลังการผลิตที่สูญเสียไปได้อย่างรวดเร็ว รายงานระบุว่าสงครามในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมาได้สร้างความเสียหายต่อภาคพลังงานของอิหร่าน รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานสำคัญอย่างเซาท์พาร์ส 1 5

ดังนั้น ปัญหาเร่งด่วนของอิหร่านจึงไม่ใช่แค่มีทรัพยากรใต้ดินมากเพียงใด แต่คือกำลังการผลิตและระบบส่งก๊าซที่ใช้งานได้จริง ความเสียหายต่อโรงงานและโครงสร้างพื้นฐานอาจทำให้ปริมาณก๊าซในระบบลดลง ขณะที่ความต้องการใช้ก๊าซยังคงสูง โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว

ภาวะตึงตัวดังกล่าวอาจกระทบทั้งครัวเรือน โรงไฟฟ้าที่ใช้ก๊าซเป็นเชื้อเพลิง และภาคอุตสาหกรรม 1 9 การประกาศค้นพบครั้งนี้ยังไม่มีตารางเวลาสำหรับการประเมินแหล่งก๊าซ การขุดเจาะ การก่อสร้างระบบแปรรูป หรือการเริ่มผลิตเชิงพาณิชย์ จึงควรมองแหล่งก๊าซนี้เป็นสินทรัพย์ระยะยาวมากกว่าแหล่งก๊าซที่จะเพิ่มอุปทานได้ในเร็ววัน

การคว่ำบาตรและเงินลงทุนอาจทำให้การพัฒนาล่าช้า

อนาคตของแหล่งก๊าซไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณสำรองเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การเข้าถึงเงินทุน อุปกรณ์ เทคโนโลยี บริการขุดเจาะ ประกันภัย และเส้นทางส่งออกด้วย แรงกดดันจากมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ เป็นข้อจำกัดที่มีอยู่แล้ว และมาตรการเพิ่มเติมอาจทำให้การจัดหาเงินทุนและการขายผลิตภัณฑ์พลังงานให้ผู้ซื้อระหว่างประเทศทำได้ยากขึ้น 3 33

สงครามยังเพิ่มความเสี่ยงอีกชั้นหนึ่ง เงินและบุคลากรด้านเทคนิคที่มีจำกัดอาจต้องถูกใช้เพื่อซ่อมแซมโครงสร้างพื้นฐานเดิม แทนที่จะนำไปลงทุนในแหล่งก๊าซใหม่ ขณะเดียวกัน ต้นทุนด้านความปลอดภัย โลจิสติกส์ และประกันภัยก็อาจสูงขึ้น

ประเด็นสำคัญจึงชัดเจนว่า ตัวเลขก๊าซที่คาดว่าสกัดได้ 5.7 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุตเป็นประมาณการทรัพยากร ไม่ใช่คำรับประกันว่าจะมีอุปทานหรือกระแสเงินสดเข้ามาทันที

ช่องแคบฮอร์มุซเกี่ยวข้องกับมูลค่าของแหล่งก๊าซอย่างไร

แม้แหล่งก๊าซจะพัฒนาได้สำเร็จ อิหร่านก็ยังต้องมีเส้นทางที่ปลอดภัยสำหรับนำเข้าอุปกรณ์ ขนส่งสินค้า และส่งออกพลังงาน ช่องแคบฮอร์มุซจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญในการประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของแหล่งก๊าซนี้

บันทึกความเข้าใจที่ปากีสถานและกาตาร์ช่วยเป็นคนกลางในเดือนมิถุนายน มีเป้าหมายยุติการสู้รบและเปิดทางไปสู่การเจรจา โดยกรอบข้อตกลงยังรวมถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และการยกเลิกการปิดกั้นท่าเรืออิหร่านของสหรัฐฯ 20 21 28

แต่การดำเนินการตามข้อตกลงเสื่อมถอยลงท่ามกลางความเห็นต่างเกี่ยวกับเงื่อนไขของบันทึกความเข้าใจ รวมถึงประเด็นการบริหารและการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า การเดินเรือผ่านช่องแคบยังถูกจำกัดอย่างหนัก ขณะที่อิหร่านระบุว่าช่องแคบจะยังปิดอยู่จนกว่าสหรัฐฯ จะทำตามเงื่อนไขต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงการยกเลิกการปิดกั้นท่าเรือและมาตรการคว่ำบาตรน้ำมัน 17 18 19 22

ความไม่แน่นอนนี้ส่งผลโดยตรงต่อโอกาสทางการค้าของแหล่งก๊าซใหม่ เพราะข้อพิพาทในช่องแคบอาจทำให้การขนส่งสินค้าพลังงานติดขัด ขณะที่มาตรการคว่ำบาตรยังจำกัดเงินทุน เทคโนโลยี และช่องทางขาย หากการทูตเดินหน้า เงื่อนไขการพัฒนาอาจดีขึ้น แต่หากความขัดแย้งกลับมารุนแรง แหล่งก๊าซก็จะมีต้นทุนและความเสี่ยงสูงขึ้น

บทสรุป

การค้นพบในจังหวัดฟาร์สถือว่าใหญ่ในเชิงตัวเลข อิหร่านระบุว่าพบก๊าซมากกว่า 7.5 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต และคาดว่าสามารถสกัดได้ประมาณ 5.7 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต คุณสมบัติก๊าซหวานและปริมาณก๊าซคอนเดนเสทอาจเพิ่มความน่าสนใจทางเศรษฐกิจ ขณะที่ปริมาณก๊าซที่กู้คืนได้ถูกเปรียบเทียบกับการผลิตประมาณ 15 ปีจากหนึ่งเฟสของเซาท์พาร์ส 1 2 12

แต่ในทางปฏิบัติ แหล่งก๊าซนี้ควรถูกมองเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ระยะยาว ไม่ใช่ทางออกทันทีของวิกฤตพลังงานอิหร่าน การประเมินและพัฒนาแหล่งก๊าซยังต้องใช้เวลา ขณะที่ความเสียหายจากสงคราม การคว่ำบาตร อุปสรรคด้านเงินลงทุน และข้อพิพาทที่ยังไม่คลี่คลายในช่องแคบฮอร์มุซ อาจทำให้ผลประโยชน์จากการค้นพบนี้ล่าช้าหรือเกิดขึ้นได้ไม่เต็มที่