แผนเลิกแผ่น PS5 ของ Sony จุดชนวนคดี 457 ล้านดอลลาร์ใน 5 ประเทศ เกมเมอร์เสี่ยงเสียทางเลือกอะไรบ้าง

คดีนี้เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2025 โดยมุ่งประเด็นเรื่องราคาบน PlayStation Store แต่การประกาศเลิกผลิตแผ่นเกมของ Sony ถูกมองว่าเพิ่มน้ำหนักให้ข้อกล่าวหาเดิม เพราะเมื่อช่องทางซื้อเกมแบบแผ่นหายไป ผู้บริโภคจะเหลือทางเลือกน้อยลง และอาจต้องเผชิญราคาที่สูงขึ้น

กลุ่มผู้ฟ้องยังโต้แย้งว่า การไม่มีแผ่นจริงหมายถึงผู้เล่นจะไม่สามารถซื้อเกมมือสอง ขายต่อ หรือแลกเปลี่ยนเกมได้เหมือนเดิม ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญของคดี

เม็กซิโก: คำร้องด้านการแข่งขันทางการค้า

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร Iraís Reyes และวุฒิสมาชิก Luis Donaldo Colosio ยื่นคำร้องต่อหน่วยงานด้านการแข่งขันทางการค้าของเม็กซิโก โดยขอให้ตรวจสอบการเปลี่ยนไปสู่เกมดิจิทัลเท่านั้นของ Sony

ผู้ยื่นคำร้องระบุว่า นโยบายดังกล่าวอาจทำให้การแข่งขันจากร้านค้าปลีก ตลาดเกมมือสอง และส่วนลดจากผู้ขายรายอื่นหายไป รวมถึงลดทางเลือกด้านราคาของผู้บริโภค

ข้อกล่าวหาด้านการผูกขาดคืออะไร

ข้อกล่าวหาที่ปรากฏในคดีและคำร้องหลายแห่งมีแกนกลางคล้ายกัน ดังนี้

1. ใช้อำนาจจากตำแหน่งทางการตลาดที่แข็งแกร่ง — หากไม่มีแผ่น เกมใหม่ทั้งหมดอาจต้องซื้อผ่าน PlayStation Store ซึ่งเป็นร้านค้าดิจิทัลที่ Sony ควบคุมเอง
2. ลดการแข่งขันด้านราคา — เกมแบบแผ่นเปิดโอกาสให้ร้านค้าปลีกจัดโปรโมชัน ลดราคา หรือขายต่อในตลาดมือสอง หากช่องทางนี้หายไป Sony ก็อาจมีอำนาจกำหนดและคงราคาดิจิทัลไว้สูงขึ้น
3. ทำลายตลาดขายต่อ — ผู้เล่นจะไม่สามารถขาย แลก หรือซื้อเกมมือสองรุ่นใหม่ได้ ขณะที่ร้านค้าดิจิทัลของ Sony ไม่มีระบบขายต่อระหว่างผู้บริโภค
4. ทำให้ผู้เล่นติดอยู่ในระบบค่าธรรมเนียม 30% — คดีเดิมในเนเธอร์แลนด์กล่าวถึงค่าคอมมิชชัน 30% ของร้านค้าดิจิทัล ซึ่งฝ่ายผู้ฟ้องมองว่าอาจทำให้ราคาเกมสูงขึ้น การยุติแผ่นจริงจึงถูกมองว่าเป็นการนำช่องทางจัดจำหน่ายทางเลือกสุดท้ายออกไป

ผู้เชี่ยวชาญด้านการแข่งขันทางการค้าบางรายให้ความเห็นว่า การตัดแผ่นอาจทำให้ Sony สูญเสียข้อโต้แย้งทางกฎหมายของตัวเอง เพราะก่อนหน้านี้บริษัทเคยชี้ว่าเกมแบบแผ่นยังเป็นแรงกดดันด้านการแข่งขันต่อราคาบนร้านดิจิทัลอยู่ จึงเกิดคำกล่าวว่า Sony “ทำลายแนวป้องกันของตัวเอง” จากการเปลี่ยนไปสู่ระบบดิจิทัลเต็มรูปแบบ

อย่างไรก็ตาม ข้อกล่าวหาเหล่านี้ยังอยู่ในกระบวนการพิจารณา และไม่ได้หมายความว่าศาลหรือหน่วยงานกำกับดูแลมีคำตัดสินว่า Sony กระทำผิดแล้ว

Sonyตอบโต้อย่างไร

สติกเกอร์คำเตือนบนกล่อง PS5

Sony เริ่มจัดส่งเครื่อง PlayStation 5 ที่มีกระดาษหรือข้อความคำเตือนพิมพ์บนกล่อง ระบุว่าเกมใหม่จะวางจำหน่ายในรูปแบบดิจิทัลเท่านั้นตั้งแต่เดือนมกราคม 2028

ในมุมของผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ป้ายดังกล่าวมีสองด้าน ด้านหนึ่งคือการแจ้งให้ผู้บริโภคทราบล่วงหน้า แต่อีกด้านอาจทำให้ Sony โต้แย้งได้ยากขึ้นว่า ผู้ซื้อไม่รู้หรือไม่แน่ใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว

รายงานบางแห่งยังระบุว่า Sony จะเปิดทางให้ผู้จัดจำหน่ายนำเกมหลังปี 2028 ไปขายตามร้านค้าในรูปแบบโค้ดดิจิทัล แต่รายละเอียดเกี่ยวกับรูปแบบและเงื่อนไขของโค้ดยังไม่ชัดเจน

CFO ชี้ยอดขายดิจิทัลอยู่ที่ 82%

ในการประชุมรายงานผลประกอบการไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2026 เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2026 Lin Tao ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินของ Sony อ้างว่า 82% ของยอดขายเกม PS5, DLC และไมโครทรานแซกชันทั้งหมดเป็นยอดขายดิจิทัล

Tao กล่าวว่าบริษัท “ยังไม่เห็นผลกระทบต่อธุรกิจในตอนนี้” จากกระแสต่อต้าน และมองว่ายอดขายคอนเทนต์ส่วนใหญ่เปลี่ยนเป็นดิจิทัลไปแล้ว การยุติแผ่นจึงเป็นการเดินหน้าต่อจากพฤติกรรมการซื้อที่มีอยู่

ข้อมูลจากรายงานผลประกอบการที่ถูกอ้างถึงยังระบุว่า รายได้จากการดาวน์โหลดดิจิทัลช่วยให้กำไรจากการดำเนินงานเพิ่มขึ้น 37% เป็น 1.2 พันล้านดอลลาร์ในไตรมาสดังกล่าว

Nintendo เลือกเดินคนละทาง

ขณะที่ Sony กำลังผลักดัน PlayStation ไปสู่ระบบดิจิทัลเต็มรูปแบบ Nintendo ยังคงขายเกมแบบตลับควบคู่กับเกมดิจิทัล

• ในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2026 ซึ่งครอบคลุมเดือนเมษายนถึงมิถุนายน 2026 เกมแบบกายภาพคิดเป็น 38.5% ของยอดขายซอฟต์แวร์ Nintendo ส่วนยอดขายดิจิทัลอยู่ที่ 61.5%
• Nintendo ยังไม่มีประกาศว่าจะยุติสื่อเกมแบบกายภาพ
• Mat Piscatella นักวิเคราะห์จาก Circana มองว่าไม่น่าจะเกิดขึ้นในเร็ว ๆ นี้ เพราะเกมแบบตลับยังมีสัดส่วนสำคัญในยอดขายของ Nintendo และร้านค้าปลีกยังให้การสนับสนุนแบรนด์อย่างมาก
• หาก Sony และ Microsoft เดินหน้าสู่เครื่องเล่นเกมที่เน้นดิจิทัล Nintendo ก็อาจกลายเป็นผู้ผลิตคอนโซตรายใหญ่รายสุดท้ายที่ยังสนับสนุนเกมวางขายแบบกายภาพอย่างจริงจัง

สิ่งที่ผู้เล่นอาจสูญเสียจากโลกเกมดิจิทัลเท่านั้น

ตลาดเกมมือสอง

แผ่นเกมไม่ได้เป็นเพียงวิธีติดตั้งเกม แต่ยังเป็นสินค้าที่ผู้เล่นสามารถขายต่อ แลกเปลี่ยน หรือซื้อในราคามือสองได้ ฝ่ายผู้ฟ้องในเนเธอร์แลนด์จึงมองว่าสิทธิในการขายต่อเป็นส่วนหนึ่งของคุณค่าที่ผู้บริโภคจ่ายเงินซื้อไป

ในทางตรงกันข้าม เกมดิจิทัลที่ซื้อผ่าน PlayStation Store ไม่มีระบบขายต่อระหว่างผู้เล่น

ทางเลือกในการซื้อที่ลดลง

เมื่อไม่มีแผ่น ผู้เล่นอาจไม่สามารถเปรียบเทียบราคาจากร้านค้าหลายแห่ง ซื้อเกมมือสอง หรือใช้ประโยชน์จากการลดราคาแบบร้านค้าปลีกได้เหมือนเดิม

นอกจากนี้ เกมดิจิทัลยังเชื่อมโยงกับบัญชีและระบบของแพลตฟอร์มมากกว่าแผ่นจริง ทำให้เกิดคำถามกว้างขึ้นเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของ การเข้าถึงเกมในระยะยาว และการพึ่งพาการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

อำนาจกำหนดราคาอยู่ที่แพลตฟอร์มมากขึ้น

คำร้องจากเม็กซิโกชี้ว่า การยุติแผ่นอาจตัดการแข่งขันจากร้านค้าปลีก ตลาดมือสอง และช่องทางกำหนดราคาอื่น ๆ ออกไป ทำให้ Sony มีอำนาจเหนือราคาขายเกมบนแพลตฟอร์มของตัวเองมากขึ้น

ด้านคดีในเนเธอร์แลนด์ก็กล่าวอ้างว่า การหายไปของทางเลือกแบบแผ่นอาจทำให้ราคาเกมใหม่เพิ่มขึ้นอย่างมาก

ในระดับสหภาพยุโรป คณะกรรมาธิการยุโรประบุผ่านกรรมาธิการด้านสิทธิผู้บริโภคว่า EU ไม่สามารถบังคับให้ Sony ผลิตเกมแบบแผ่นต่อไปได้ ทำให้ขอบเขตการแทรกแซงของหน่วยงานยุโรปในประเด็นนี้มีจำกัด

ท้ายที่สุด ตัวเลขยอดขายดิจิทัล 82% ช่วยอธิบายว่าทำไม Sony จึงเห็นว่าการยุติแผ่นเป็นทิศทางทางธุรกิจที่สมเหตุสมผล แต่คดีในหลายประเทศกำลังตั้งคำถามอีกด้านว่า เมื่อทางเลือกที่เหลืออยู่ถูกควบคุมโดยเจ้าของแพลตฟอร์มรายเดียว ผู้เล่นยังมีการแข่งขันและสิทธิในการเลือกซื้อเกมมากพอหรือไม่