ทำไมสมาร์ตโฟนรุ่นถัดไปอาจแพงขึ้น: วิกฤตราคาหน่วยความจำปี 2026

นี่ไม่ใช่เพียงคำเตือนเชิงคาดการณ์ แต่สะท้อนแรงกดดันที่ผู้ผลิตกำลังเผชิญอยู่จริง โดยสัดส่วนหน่วยความจำในต้นทุนชิ้นส่วนทั้งหมดของสมาร์ตโฟนเพิ่มขึ้นจากประมาณ 13% เป็น 43% ดังนั้น แม้ราคาหน่วยความจำจะขยับขึ้นเพียงส่วนเดียว ก็สามารถกระทบต้นทุนเครื่องได้มากกว่าในอดีตอย่างชัดเจน

สำหรับ Huawei ต้นทุนชิ้นส่วน หรือ BOM ของสมาร์ตโฟน Pura 90 เพิ่มขึ้นประมาณ 1,000–1,500 หยวนต่อเครื่อง จากเงินเฟ้อของราคาหน่วยความจำเพียงอย่างเดียว ก่อนที่แรงกดดันระลอกล่าสุดจะเกิดขึ้น

4 แรงผลักดันที่ทำให้ราคาหน่วยความจำพุ่งขึ้น

1. ความต้องการ AI แย่งกำลังการผลิตจากมือถือ

การเติบโตของศูนย์ข้อมูล AI ทำให้ความต้องการชิปประมวลผลและหน่วยความจำแบนด์วิดท์สูง หรือ HBM (High Bandwidth Memory) เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ผลิตจึงหันไปใช้กำลังการผลิตขั้นสูงกับชิป HBM ซึ่งมีอัตรากำไรสูงกว่า ส่งผลให้กำลังการผลิต DRAM แบบทั่วไปที่ใช้ในสมาร์ตโฟนตึงตัวมากขึ้น

ทั้ง Samsung และ SK hynix ต่างจัดสรรสายการผลิตรุ่นใหม่ให้กับ HBM สำหรับระบบเร่งความเร็ว AI ทำให้หน่วยความจำสำหรับอุปกรณ์ทั่วไปมีเหลือน้อยลงเมื่อเทียบกับความต้องการของตลาด

2. ตลาด DRAM ถูกครองโดยผู้ผลิตรายใหญ่เพียง 3 ราย

Samsung Electronics, SK hynix และ Micron ครองสัดส่วนหลักของการผลิต DRAM ทั่วโลก โครงสร้างตลาดที่มีผู้เล่นรายใหญ่เพียงไม่กี่รายทำให้การเปลี่ยนแปลงด้านกำลังการผลิตหรือการจัดสรรสินค้าในแต่ละบริษัทส่งผลต่อราคาทั้งตลาดได้อย่างรวดเร็ว

3. การเปลี่ยนผ่านจาก DDR4 สู่ DDR5

อุตสาหกรรมกำลังเปลี่ยนจากหน่วยความจำ DDR4 ไปสู่ DDR5 ขณะที่สายการผลิตรุ่นเก่าทยอยลดลง และสายการผลิตรุ่นใหม่ยังต้องใช้เวลาในการเพิ่มปริมาณ การเปลี่ยนผ่านนี้จึงสร้างความติดขัดเพิ่มเติมในช่วงที่อุปสงค์โดยรวมยังสูง

4. ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นกำลังส่งผ่านไปยังผู้บริโภค

ข้อมูลที่ TrendForce ติดตามระบุว่า ราคาสัญญาซื้อขายหน่วยความจำสำหรับพีซีบางรายการเพิ่มขึ้น 90% หรือมากกว่านั้นในช่วงต้นปี 2026 ด้านผู้ผลิตสมาร์ตโฟนอย่าง Xiaomi, Oppo และ Vivo ก็ปรับลดคาดการณ์ยอดจัดส่งสำหรับปี 2026 หลายครั้ง

เมื่อทางเลือกของผู้ผลิตมีอยู่ไม่มาก บริษัทจึงต้องเลือกระหว่างขึ้นราคาขาย ลดสเปกความจุ หรือยอมรับกำไรที่ลดลง

Apple หวังต่อรองกับ CXMT แต่กลับไม่ได้ราคาถูกลง

ท่ามกลางภาวะหน่วยความจำตึงตัว Apple มีรายงานว่าเจรจากับ CXMT (ChangXin Memory Technologies) ผู้ผลิตหน่วยความจำของจีน เพื่อจัดหา LPDDR5X และหน่วยความจำ DRAM สำหรับอุปกรณ์รุ่นใหม่ โดยหวังใช้ CXMT เป็นทางเลือกในการกดราคาจาก Samsung และ SK hynix

แต่แผนดังกล่าวไม่เป็นไปตามที่ Apple คาดไว้

• สิ่งที่ Apple ต้องการ: ราคาหน่วยความจำ LPDDR5X ที่ต่ำลง เพื่อบรรเทาแรงกดดันด้านต้นทุนของ iPhone รุ่นถัดไป
• ท่าทีของ CXMT: ไม่ยอมเสนอส่วนลด และเสนอราคาในระดับเดียวกับหรือสูงกว่า Samsung และ SK hynix
• เหตุผลที่ CXMT ปฏิเสธได้: Huawei, Xiaomi, ByteDance และบริษัทจีนรายอื่นมีรายงานว่าจองกำลังการผลิตของ CXMT ไว้แล้วผ่านสัญญาระยะยาว โดย ByteDance เพียงรายเดียวลงนามในข้อตกลงระยะยาวมูลค่า 7,000 ล้านดอลลาร์
• ผลลัพธ์: Apple ไม่สามารถใช้ CXMT เป็นเครื่องมือต่อรองกับผู้ผลิตเกาหลีได้ตามแผน ตรงกันข้าม Samsung และ SK hynix กลับมีอำนาจต่อรองด้านราคามากขึ้น

กล่าวง่าย ๆ คือ เมื่อ CXMT มีคำสั่งซื้อจากลูกค้าภายในจีนรองรับอยู่แล้ว บริษัทจึงมีแรงจูงใจน้อยมากที่จะลดราคาเพื่อแย่งธุรกิจจาก Apple

Samsung และ SK hynix ได้ประโยชน์สองทาง

สถานการณ์นี้ทำให้ผู้ผลิตชิปเกาหลีใต้ได้เปรียบจากสองด้าน

1. ราคาหน่วยความจำมือถือยังอยู่ในระดับสูง เมื่อ CXMT ไม่ตัดราคาแข่ง และอุปทานโดยรวมยังตึงตัว Samsung กับ SK hynix จึงสามารถรักษาระดับราคาของ LPDDR5X และหน่วยความจำมือถือประเภทอื่นไว้ได้
2. การมุ่งเน้น HBM สร้างผลตอบแทนสูงกว่า ทั้งสองบริษัทสามารถใช้กำลังการผลิตขั้นสูงกับชิป HBM สำหรับตัวเร่งความเร็ว AI ซึ่งมีอัตรากำไรสูงกว่าหน่วยความจำมือถือ ขณะเดียวกัน อุปทานมือถือที่ตึงตัวก็ช่วยเสริมอำนาจในการรักษาระดับราคา

แรงกดดันจากการเมืองสหรัฐฯ ยิ่งปิดทางเลือกของ Apple

ปลายเดือนกรกฎาคม 2026 กลุ่มวุฒิสมาชิกสหรัฐฯ จากสองพรรค นำโดย Chuck Schumer และ Jim Banks ส่งจดหมายถึง Tim Cook ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Apple เรียกร้องให้บริษัทให้คำมั่นว่าจะไม่ใช้ชิปหน่วยความจำจาก CXMT หรือ YMTC ในผลิตภัณฑ์ของ Apple

วุฒิสมาชิกให้เหตุผลว่า

• CXMT และ YMTC อยู่ในบัญชีบริษัทจีนที่เชื่อมโยงกับกองทัพจีนของกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ
• การจัดซื้อจากบริษัทเหล่านี้อาจถูกมองว่าเป็นการสนับสนุนฐานอุตสาหกรรมทางทหารของจีน และทำให้สหรัฐฯ พึ่งพาคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์ในชิ้นส่วนสำคัญ
• Apple ถูกขอให้ตอบกลับภายในวันที่ 21 สิงหาคม 2026 พร้อมคำมั่นว่าจะเลิกใช้ซัพพลายเออร์หน่วยความจำจากจีน
• สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ยังส่งจดหมายถึง Howard Lutnick รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ โดยโต้แย้งว่าการซื้อจาก CXMT เท่ากับช่วยสนับสนุนฐานอุตสาหกรรมทางทหารของจีน

แรงกดดันทางการเมืองนี้เกิดขึ้นพร้อมกับการที่ CXMT ไม่ยอมลดราคา ทำให้ Apple มีทางเลือกในการจัดหาหน่วยความจำน้อยลง และช่วยเสริมอำนาจต่อรองของ Samsung กับ SK hynix มากกว่าเดิม

ห่วงโซ่เหตุการณ์ที่อาจจบลงด้วยมือถือราคาแพงขึ้น

ภาพรวมของวิกฤตครั้งนี้เชื่อมโยงกันเป็นทอด ๆ ดังนี้

1. ความต้องการ AI ทำให้โรงงานหันไปผลิต HBM ที่ให้กำไรสูง
2. ผู้ผลิต DRAM รายใหญ่มีเพียง 3 ราย ขณะที่ตลาดกำลังเปลี่ยนผ่านจาก DDR4 ไป DDR5
3. อุปทานหน่วยความจำสำหรับมือถือจึงตึงตัวและราคาสูงขึ้น
4. ผู้ผลิตจีนจองกำลังการผลิตของ CXMT ไว้ล่วงหน้า ทำให้ CXMT ไม่จำเป็นต้องลดราคาให้ Apple
5. แรงกดดันจากวุฒิสมาชิกสหรัฐฯ ทำให้การใช้ CXMT เป็นทางเลือกของ Apple ยิ่งมีความเสี่ยง
6. ผู้ผลิตสมาร์ตโฟนจึงต้องเลือกระหว่างขึ้นราคา ลดความจุ หรือยอมขาดทุน

คำเตือนของ Richard Yu จึงสะท้อนปัญหาที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ Huawei หรือ Apple แต่เป็นผลจากการชนกันของกระแส AI โครงสร้างตลาดชิป และความขัดแย้งด้านเทคโนโลยีระหว่างประเทศ หากต้นทุนหน่วยความจำยังไม่คลี่คลาย ผู้บริโภคอาจเห็นสมาร์ตโฟนรุ่นใหม่ในปี 2026 เปิดตัวด้วยราคาที่สูงขึ้น หรือมีความจุเริ่มต้นลดลงเพื่อควบคุมต้นทุน