Uniswap v4 Hooks เบื้องหลังทั้ง Launches และ Permissioned Pools

ในช่วงเริ่มต้น Launches รองรับ launchpad อย่าง Bankr, Pons และ Long ผู้ใช้สามารถกรองโครงการตามปริมาณซื้อขายในรอบ 24 ชั่วโมง สภาพคล่อง โทเคนที่เพิ่งเปิดตัว หรือกิจกรรมที่กำลังเป็นกระแส จากนั้นจึงเข้าสู่การสวอปได้ภายในแท็บเดียว

ตัวเลขจาก Robinhood Chain

Launches เปิดให้ใช้งานในระยะแรกบน Robinhood Chain ซึ่งเป็นเครือข่าย Layer 2 ของ Robinhood ที่เปิดตัวเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 โดยมี Uniswap เป็น AMM สาธารณะหลักของเครือข่าย และรองรับ Uniswap v2, v3, v4 รวมถึง UniswapX ตั้งแต่วันแรก

ข้อมูลจาก Uniswap ระบุว่า ในเดือนกรกฎาคมเพียงเดือนเดียว มีโทเคนใหม่มากกว่า 340,000 รายการ เปิดตัวผ่าน launchpad บน Robinhood Chain และสร้างปริมาณการซื้อขายรวม 3.6 พันล้านดอลลาร์

อย่างไรก็ตาม Launches เองเป็นส่วนติดต่อผู้ใช้สำหรับรวบรวมและนำเสนอข้อมูล ไม่ใช่กลไกที่สร้างโทเคนโดยตรง กลไกการเปิดตัวของแต่ละ launchpad อาศัยความยืดหยุ่นจาก hooks ของ Uniswap v4 เพื่อกำหนดรายละเอียดต่าง ๆ เช่น เส้นค่าธรรมเนียมแบบกำหนดเอง การตั้งราคาแบบถ่วงน้ำหนักตามเวลา หรือกิจกรรมเริ่มต้นสภาพคล่อง โดยไม่จำเป็นต้อง fork AMM หลัก

ผลลัพธ์คือ launchpad แต่ละรายสามารถออกแบบวิธีเปิดตัวที่แตกต่างกัน ขณะเดียวกันก็ยังใช้โครงสร้างสภาพคล่องของ Uniswap ร่วมกันได้

Permissioned Pools: นำสินทรัพย์กำกับดูแลเข้าสู่ AMM

ก่อนหน้า Launches หนึ่งสัปดาห์ Uniswap Labs ประกาศ Permissioned Pools เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2026 โดยอธิบายว่าเป็นมาตรฐาน hook แบบโอเพนซอร์สสำหรับ Uniswap v4 ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับสินทรัพย์ที่มีข้อจำกัดด้านการซื้อขาย เช่น กองทุน หุ้น ETF และหลักทรัพย์โทเคน

ตรวจสอบสิทธิ์ที่ระดับสมาร์ตคอนแทรกต์

ก่อนที่การสวอปหรือการเพิ่มสภาพคล่องจะดำเนินการ hook ของพูลจะตรวจสอบกระเป๋าของคู่สัญญากับ allowlist ที่ผู้ออกสินทรัพย์เป็นผู้จัดการ เฉพาะที่อยู่ที่ได้รับอนุมัติแล้ว เช่น กระเป๋าที่ผ่านกระบวนการ KYC/AML หรือมีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขของผู้ออก จึงจะสามารถซื้อขายหรือเติมสภาพคล่องได้

จุดสำคัญอยู่ที่ตำแหน่งของการตรวจสอบ กฎดังกล่าวถูกบังคับใช้ภายใน hook contract ของพูล ไม่ได้พึ่งเพียงข้อจำกัดบนหน้าเว็บไซต์หรือระบบตรวจสอบนอกเชนแยกต่างหาก ดังนั้นการเรียกใช้สมาร์ตคอนแทรกต์โดยตรงจึงไม่สามารถข้ามเงื่อนไขของพูลได้

ผู้ร่วมเปิดตัวมาตรฐานนี้ ได้แก่ Superstate ซึ่งทำงานด้านกองทุน Treasury แบบโทเคน, Securitize แพลตฟอร์มด้านหลักทรัพย์โทเคน และ Dowgo แพลตฟอร์มหลักทรัพย์ดิจิทัลจากยุโรป

Uniswap ระบุว่า Permissioned Pools เป็นมาตรฐานแบบเปิดที่มีลักษณะทั่วไปและออกแบบสำหรับการใช้งานระดับสถาบัน เพื่อซื้อขายสินทรัพย์กำกับดูแลผ่าน AMM

Hooks เดียวกัน แต่ใช้กับกฎคนละแบบ

หากมองในเชิงสถาปัตยกรรม ทั้งสองฟีเจอร์สะท้อนว่า Uniswap v4 ไม่ได้จำกัด AMM ไว้กับรูปแบบการแลกเปลี่ยนเดียว แต่เปิดให้แต่ละพูลกำหนดตรรกะเฉพาะของตัวเองได้

ในทางเทคนิค จุดเชื่อมต่ออย่าง beforeSwap และ afterSwap ของ Uniswap v4 เปิดทางให้ launchpad ใส่กลไกกำหนดราคาแบบ bonding curve หรือกฎการเปิดตัวรูปแบบอื่น ขณะที่ผู้ออกสินทรัพย์สามารถใช้ตรรกะเดียวกันเพื่อตรวจสอบ allowlist ก่อนอนุญาตให้ทำธุรกรรม

นี่คือเหตุผลที่ Uniswap สามารถรองรับทั้งตลาด launchpad ที่เน้นความเร็วและการเข้าถึงแบบ permissionless ผ่าน Launches บน Robinhood Chain และตลาดสินทรัพย์โทเคนระดับสถาบันที่ต้องมีข้อจำกัดด้านสิทธิ์ผ่าน Permissioned Pools กับ Superstate, Securitize และ Dowgo โดยไม่ต้องเปลี่ยนแกนกลางของ AMM

สิ่งที่การอัปเดตนี้สะท้อน

สาระสำคัญไม่ได้อยู่แค่การเพิ่มแท็บใหม่หรือการเปิดพูลแบบมีสิทธิ์ แต่คือแนวทางของ Uniswap ในการใช้โครงสร้างพื้นฐานเดียวรองรับความต้องการที่แตกต่างกันมาก

ฝั่งหนึ่งคือโทเคนที่เปิดตัวอย่างรวดเร็วและมีจำนวนมหาศาล อีกฝั่งคือสินทรัพย์ที่ต้องคัดกรองผู้ลงทุนและปฏิบัติตามเงื่อนไขของผู้ออก การใช้ hooks ทำให้กฎเหล่านี้ถูกกำหนดเป็นส่วนหนึ่งของพูลแต่ละแห่ง แทนที่จะต้องสร้าง AMM แยกสำหรับทุกกรณี

หากแนวทางนี้ขยายตัวต่อไป Uniswap v4 อาจไม่ได้เป็นเพียงตลาดแลกเปลี่ยนแบบเดียว แต่เป็นเฟรมเวิร์ก AMM ที่ตั้งโปรแกรมกฎของตลาดได้หลากหลาย ตั้งแต่ตลาดมีมคอยน์ที่เคลื่อนไหวรวดเร็ว ไปจนถึงตลาดหลักทรัพย์โทเคนที่ต้องการการควบคุมสิทธิ์อย่างละเอียด