หุ้น SpaceX พุ่งแซง Amazon หลัง IPO ระดมทุน $85.7 พันล้าน: อะไรหนุนแรงแรลลี และทำไมนักวิเคราะห์จึงให้สัญญาณขาย

จากนั้นในวันที่ 15 มิถุนายน ธนาคารผู้จัดจำหน่ายอย่าง Goldman Sachs และ Morgan Stanley ใช้สิทธิ์ greenshoe option หรือสิทธิ์จัดสรรหุ้นส่วนเกิน เพื่อซื้อหุ้นเพิ่มประมาณ 83.3 ล้านหุ้น ส่งผลให้เงินที่ระดมทุนได้ทั้งหมดเพิ่มเป็น 85.7 พันล้านดอลลาร์

โครงสร้าง IPO ของ SpaceX ก็แตกต่างจากแนวทางทั่วไปตั้งแต่ต้น แทนที่จะประกาศกรอบราคาแล้วค่อยปรับราคาหลังพูดคุยกับนักลงทุน บริษัทกลับประกาศราคาคงที่ 135 ดอลลาร์ต่อหุ้นล่วงหน้าหลายสัปดาห์ ซึ่งสะท้อนความมั่นใจอย่างมากว่าความต้องการซื้อจะสูง

ทำไมหุ้นจำนวนน้อยจึงผลักราคาให้พุ่งแรง

ตัวเลขสำคัญที่สุดของ IPO ครั้งนี้อาจไม่ใช่เงิน 85.7 พันล้านดอลลาร์ แต่คือ 4.9% ซึ่งเป็นสัดส่วนหุ้นทั้งหมดที่เปิดให้ประชาชนถือครองและซื้อขายได้ แม้หลังการใช้สิทธิ์ greenshoe แล้วก็ตาม

ในช่วงกำหนดราคา IPO สัดส่วนหุ้นที่หมุนเวียนในตลาดอยู่ที่เพียง 4.2% สำหรับบริษัทที่มีมูลค่าราว 1.77 ล้านล้านดอลลาร์ นั่นหมายความว่าหุ้นส่วนใหญ่ยังไม่ได้ออกมาซื้อขายในตลาดอย่างแท้จริง

เมื่ออุปทานมีจำกัดมาก แต่แรงซื้อกลับมหาศาล ราคาจึงถูกผลักขึ้นอย่างรวดเร็ว ปัจจัยสำคัญมีดังนี้

• นักลงทุนรายย่อยส่งคำสั่งซื้อรวมกันมากกว่า 70 พันล้านดอลลาร์
• นักลงทุนรายย่อยในญี่ปุ่นเพียงประเทศเดียวส่งคำสั่งซื้อเกิน 6.2 พันล้านดอลลาร์ หรือมากกว่า 1 ล้านล้านเยน แต่ได้รับการจัดสรรหุ้นมูลค่า 2.2 พันล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 3% ของการเสนอขายทั่วโลก
• SpaceX เคยตั้งเป้าระดมทุนจากนักลงทุนญี่ปุ่นไว้ที่ 2 พันล้านดอลลาร์ ก่อนเพิ่มเป้าหมายเป็น 2.5 พันล้านดอลลาร์เมื่อเห็นความต้องการที่ล้นหลาม
• โบรกเกอร์รายย่อยในสหรัฐฯ เช่น Robinhood, Charles Schwab, Fidelity และ SoFi สามารถจัดสรรหุ้นให้ลูกค้าที่มีคุณสมบัติเหมาะสมและส่งคำสั่งซื้อได้อย่างน้อยคนละ 1 หุ้น สะท้อนว่าหุ้นมีอยู่อย่างจำกัดเพียงใด

หุ้น SPCX เปิดตลาดที่ประมาณ 150 ดอลลาร์ในวันที่ 12 มิถุนายน และปรับตัวขึ้นต่อเนื่องทุกวัน จนวันที่ 16 มิถุนายน ราคาขึ้นไปเหนือ 211.80 ดอลลาร์ คิดเป็นมูลค่าตลาดเกือบ 2.8 ล้านล้านดอลลาร์

ระหว่างวัน มูลค่าตลาดของ SpaceX เคยแตะ 2.95 ล้านล้านดอลลาร์ชั่วคราว สูงกว่าสถิติมูลค่าตลาดระหว่างวันที่ Microsoft เคยทำไว้เล็กน้อย

SpaceX แซง Amazon ขึ้นสู่บริษัทมูลค่าสูงสุดอันดับ 5

ในช่วงเช้าวันที่ 16 มิถุนายน SpaceX แซง Amazon ในการจัดอันดับบริษัทตามมูลค่าตลาดอย่างเป็นทางการ Amazon มีมูลค่าตลาดประมาณ 2.65–2.68 ล้านล้านดอลลาร์ แต่กลับถูกบริษัทที่เพิ่งเข้าตลาดได้เพียง 4 วันทำการแซงหน้า

เส้นทางการพุ่งขึ้นของหุ้นเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

• วันแรก 12 มิถุนายน: เปิดที่ประมาณ 150 ดอลลาร์ ปิดที่ 160.95 ดอลลาร์ มูลค่าตลาดราว 2.1 ล้านล้านดอลลาร์
• วันที่สอง 15 มิถุนายน: หุ้นเพิ่มขึ้นอีก 19% ดันมูลค่าตลาดแซง Meta, Tesla และ Broadcom ก่อนแตะประมาณ 2.5 ล้านล้านดอลลาร์
• วันที่สาม 16 มิถุนายน: หุ้นเพิ่มขึ้นมากกว่า 10% ในช่วงต้นการซื้อขาย เคยทะลุระดับมูลค่าตลาด 2.9 ล้านล้านดอลลาร์ ก่อนปิดใกล้ 2.8 ล้านล้านดอลลาร์ และขึ้นมาอยู่ในอันดับ 5 ของโลก

ปริมาณการซื้อขายก็สะท้อนความคลั่งไคล้ของตลาดเช่นกัน โดยมีหุ้น SPCX เปลี่ยนมือมากกว่า 1.16 พันล้านดอลลาร์ ในวันอังคารเพียงวันเดียว ขณะที่ปริมาณการซื้อขายก่อนเปิดตลาดในบางแพลตฟอร์มถูกระบุว่าสูงกว่าหุ้นที่มีการซื้อขายคึกคักเป็นอันดับถัดไปหลายเท่า

นักวิเคราะห์เตือนว่าอาจถึงจุดสูงสุดแล้ว

ราคาตลาดกำลังเล่าเรื่องหนึ่ง แต่ปัจจัยพื้นฐานกำลังเล่าอีกเรื่องหนึ่ง เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลัง SPCX เริ่มซื้อขาย นักวิเคราะห์วอลล์สตรีทก็เริ่มออกคำเตือนเกี่ยวกับมูลค่าหุ้น

Keith Snyder นักวิเคราะห์จาก CFRA เริ่มรายงานวิเคราะห์ SpaceX เมื่อวันที่ 12 มิถุนายนด้วยคำแนะนำที่ไม่ค่อยพบเห็นบ่อยนักคือ Sell พร้อมราคาเป้าหมาย 115 ดอลลาร์ต่อหุ้น ซึ่งต่ำกว่าราคา IPO ที่ 135 ดอลลาร์ และต่ำกว่าราคาหุ้นในช่วงปลายสัปดาห์นั้นมาก โดยคิดเป็นโอกาสปรับตัวลงได้สูงสุดราว 46% จากระดับดังกล่าว

Snyder ให้เหตุผลถึง “กลยุทธ์การเติบโตที่ทะเยอทะยานเกินไป การใช้เงินลงทุนจำนวนมาก และความคาดหวังด้านมูลค่าที่อยู่ในระดับสูง” การประเมินแบบแยกมูลค่าธุรกิจแต่ละส่วนของเขาให้มูลค่าธุรกิจปล่อยจรวดราว 188 พันล้านดอลลาร์ Starlink ราว 700 พันล้านดอลลาร์ และธุรกิจอื่น ๆ ในระดับที่ต่ำกว่ามูลค่าซึ่งราคาหุ้นกำลังสะท้อนอยู่

ด้าน Nicolas Owens นักวิเคราะห์จาก Morningstar ประเมินมูลค่ายุติธรรมไว้ที่เพียง 63 ดอลลาร์ต่อหุ้น ก่อนการ IPO Morningstar ระบุว่าตัวเลขดังกล่าว “เป็นผลจากคณิตศาสตร์มากกว่าความเคลือบแคลง” และมองว่าหุ้นมีมูลค่าสูงเกินไปอย่างมาก แม้กระทั่งก่อนราคาจะพุ่งทะลุ 200 ดอลลาร์หลังเข้าตลาด

ส่วน New Street Research มีมุมมองเป็นกลางกว่า โดยให้ราคาเป้าหมาย 165 ดอลลาร์ แต่ตัวเลขดังกล่าวก็ยังต่ำกว่าราคาที่หุ้นซื้อขายอยู่ในวันที่ 15 มิถุนายนอย่างมาก

ประเด็นขาลงมีความเสี่ยงเชิงกลไกที่เรียบง่ายแต่สำคัญ นั่นคือจำนวนหุ้นที่มีอยู่น้อยมากซึ่งช่วยเร่งการพุ่งขึ้นของราคา อาจเร่งการปรับตัวลงได้เช่นกัน หากนักลงทุนเริ่มขายพร้อมกัน แรงขายอาจลุกลามรวดเร็วไม่ต่างจากแรงซื้อที่เคยผลักหุ้นขึ้น

นักลงทุนรายย่อยญี่ปุ่นแห่ซื้ออย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในตลาดที่สะท้อนกระแส SpaceX ได้ชัดเจนที่สุด ครัวเรือนญี่ปุ่นถือครองสินทรัพย์ทางการเงินรวมกันราว 15 ล้านล้านดอลลาร์ และนักลงทุนรายย่อยในประเทศมีโอกาสพบ IPO ขนาดใหญ่น้อยลงนับตั้งแต่การเข้าตลาดของ SoftBank Corp. ในปี 2018

• SpaceX ตั้งเป้าระดมทุนจากญี่ปุ่นครั้งแรกที่ 2 พันล้านดอลลาร์ ก่อนเพิ่มขึ้น 25% เป็น 2.5 พันล้านดอลลาร์
• การจัดสรรสุดท้ายอยู่ที่ 2.2 พันล้านดอลลาร์ พร้อมหุ้น Class A จำนวน 16.3 ล้านหุ้น คิดเป็นประมาณ 3% ของการเสนอขายทั่วโลก
• ลูกค้ารายย่อยชาวญี่ปุ่นมากกว่า 1,000 ราย ต่างยื่นความต้องการซื้อหุ้นรายละกว่า 624,500 ดอลลาร์ โดย Mizuho Securities USA เป็นผู้ดูแลส่วนการเสนอขายในญี่ปุ่น

ช่องว่างระหว่างความต้องการซื้อที่มากกว่า 6.2 พันล้านดอลลาร์กับหุ้นที่ได้รับจัดสรรเพียง 2.2 พันล้านดอลลาร์ เป็นภาพสะท้อนชัดเจนว่าแรงเก็งกำไรจากนักลงทุนรายย่อยมีมากกว่าจำนวนหุ้นที่มีให้ซื้ออย่างไร

ปัจจัยตลาดและกฎเกณฑ์อื่นที่ต้องจับตา

• การเข้าดัชนี: SpaceX ถูกคาดหมายว่าจะถูกเร่งนำเข้า Nasdaq 100 และอาจมีชื่อในดัชนีของ FTSE Russell และ MSCI ตามมา การเข้าดัชนีเหล่านี้อาจสร้างแรงซื้อจากกองทุนเชิงรับเพิ่มเติม ขณะที่หุ้นในตลาดมีจำนวนจำกัด อย่างไรก็ตาม แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันกำหนดเวลาที่แน่นอน
• ผลประกอบการ: หลังการควบรวมกับ xAI SpaceX รายงานรายได้ประมาณ 18.67 พันล้านดอลลาร์ และขาดทุนสุทธิ 4.94 พันล้านดอลลาร์ ตามข้อมูลในเอกสาร IPO ที่สื่อรายงาน
• แรงกระเพื่อมสู่คริปโต: IPO จุดกระแสการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้องกับ SpaceX ทั้งโทเคนหุ้น SpaceX บนแพลตฟอร์มแบบกระจายศูนย์ สัญญาซื้อขายล่วงหน้าแบบไม่มีกำหนดอายุที่อิงกับ SPCX และตลาดคาดการณ์ราคาหุ้น นอกจากนี้ Dogecoin ยังปรับตัวขึ้นตามกระแสความเชื่อมั่นที่เกี่ยวข้องกับมัสก์ แม้แหล่งข้อมูลที่ใช้ยังไม่มีตัวเลขราคาและปริมาณการซื้อขายที่เฉพาะเจาะจง
• ข้อจำกัดด้านภูมิศาสตร์: นักลงทุนในจีนแผ่นดินใหญ่และฮ่องกงถูกห้ามเข้าถึงเอกสารการตลาด IPO และการจัดสรรหุ้น SpaceX ตามที่ระบุในหนังสือชี้ชวน โดยเกี่ยวข้องกับข้อจำกัดด้านกฎระเบียบและใบอนุญาต

จากนี้จะเป็นแรงส่งระยะยาว หรือแค่ราคาที่ถูกบิดเบือนชั่วคราว

การเข้าตลาดของ SpaceX เกิดจากแรงหลายด้านที่แทบไม่เคยมาบรรจบกันในระดับนี้ ทั้งบริษัทที่มีเทคโนโลยีและสินทรัพย์จริง ผู้ก่อตั้งที่มีฐานผู้ติดตามรายย่อยทั่วโลก และจำนวนหุ้นที่เปิดให้ซื้อขายน้อยจนการค้นหาราคาในช่วงแรกถูกขับเคลื่อนด้วยความกลัวพลาดโอกาส หรือ FOMO มากกว่าการประเมินมูลค่าอย่างรอบคอบ

ฝ่ายที่มองบวกเชื่อว่าวิสัยทัศน์ด้านธุรกิจปล่อยจรวด Starlink และ AI ของ SpaceX เมื่อรวมกันแล้วสามารถรองรับมูลค่าตลาดที่ใหญ่กว่าบริษัทส่วนใหญ่ในโลกได้

แต่ฝ่ายที่มองลบ ซึ่งนำโดย CFRA และ Morningstar เห็นว่าราคาปัจจุบันสะท้อนสมมติฐานว่าบริษัทจะดำเนินงานตามแผนได้อย่างสมบูรณ์แบบ ทั้งที่แผนเหล่านั้นยังมีความไม่แน่นอนสูงและต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก

สำหรับนักลงทุน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า SpaceX มีศักยภาพมากแค่ไหน แต่คือการแรลลีที่เกิดจากหุ้นขาดแคลนกำลังสร้างฐานราคาใหม่ หรือเป็นเพียงความบิดเบือนชั่วคราวของตลาด เมื่อกระแสซื้อกลับทิศ จำนวนหุ้นที่น้อยซึ่งช่วยให้ราคาทะยานขึ้น อาจทำให้การปรับตัวลงรุนแรงยิ่งกว่าเดิม