SoftBank: ฮีโร่ที่พานิกเคอิพุ่งทะยาน หรือระเบิดเวลาลูกใหม่ของตลาดหุ้น?

3. SoftBank กับการเดิมพัน AI ที่พุ่งขึ้นเหนือเมฆ

หุ้นของ SoftBank Group คือศูนย์กลางแรงโน้มถ่วงที่ขับเคลื่อนนิกเคอิในระลอกนี้ หุ้นพุ่งไปแล้วกว่า 16% ในวันที่ 7 พฤษภาคม ซึ่งเป็นวันแรกที่ตลาดเปิดทำการหลังหยุดยาวโกลเด้นวีค ตามด้วยการทะยานขึ้นอีก 20% ในวันเดียวเมื่อ 21 พฤษภาคม จากรายงานว่า OpenAI กำลังเตรียมเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ และยังไม่หยุดเพียงเท่านั้น หุ้นยังบวกเพิ่มอีกเกือบ 12% ในวันที่ 22 พฤษภาคม ณ จุดนั้น กระแสเงินทุนจากนักลงทุนต่างชาติก็ไหลเข้าสู่ตลาดโตเกียวอย่างหนัก โดยมองว่าที่นี่คือศูนย์กลางตลาด AI แห่งใหม่ที่สำคัญ

ภาพทั้งหมดนี้ถูกตอกย้ำด้วยผลกำไรรายไตรมาสที่ทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ของ SoftBank ด้วยตัวเลขราว 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งเพิ่มขึ้นมากกว่าสามเท่าจากปีก่อนหน้า โดยมีแรงหนุนหลักจากกำไรทางบัญชีที่ยังไม่เป็นตัวเงิน (Unrealized Gains) จากการที่มูลค่า OpenAI ซึ่ง SoftBank ถือหุ้นใหญ่อยู่นั้นเพิ่มสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด ตัวเลขนี้ทำให้เรื่องเล่าแห่งความสำเร็จด้าน AI จับต้องได้จริง และตอกย้ำความเชื่อมั่นว่า SoftBank ได้วางตำแหน่งตัวเองไว้อย่างถูกที่ถูกเวลาที่สุดแล้วในการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีครั้งสำคัญที่สุดของยุคนี้

คำถาม 3 หมื่นล้านดอลลาร์: ภายในเดิมพัน OpenAI

ความสัมพันธ์ระหว่าง SoftBank กับ OpenAI พัฒนาจากการเป็นนักลงทุนตามโอกาส กลายเป็นพันธะสัญญาเชิงกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดของกลุ่ม SoftBank เป็นผู้นำในการจัดหาเงินทุนหลายรอบ และจากข้อมูลการวิจัยของ Jefferies ระบุว่า SoftBank เป็นผู้ให้เงินทุนมากถึงประมาณ 85% ในรอบการระดมทุนครั้งหลังๆ ของ OpenAI ซึ่งช่วยดันมูลค่าบริษัทสตาร์ทอัปรายนี้จาก 150,000 ล้านดอลลาร์ให้ทะยานขึ้นไปแตะ 840,000 ล้านดอลลาร์ และยังมีแผนจะอัดฉีดเงินเพิ่มอีก 30,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2026

บนหน้ากระดาษ การเดิมพันนี้ทำกำไรได้อย่างมหาศาล แต่ขนาดของการพุ่งเข้าใส่ครั้งนี้ ทำให้นักวิเคราะห์เริ่มมองว่า SoftBank กำลังกลายเป็น 'หุ้นแทน OpenAI' ที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งยิ่งเพิ่มความเสี่ยงจากการกระจุกตัวมากขึ้นทุกครั้งที่มีการอัดฉีดเงินเพิ่ม นักวิจารณ์ตั้งข้อสังเกตว่า แผนการใช้จ่ายอันมหึมานี้ เป็นแผนการที่ทะเยอทะยานที่สุดของ SoftBank นับตั้งแต่การตั้งกองทุน Vision Fund มูลค่า 100,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2017 และ 2019

ตัวเลขที่ไม่ลงรอยกันยิ่งน่าอึดอัดใจ David Gibson นักวิเคราะห์จาก MST Financial ประเมินว่า SoftBank มีพันธะการลงทุนแล้วถึงประมาณ 113,000 ล้านดอลลาร์ แต่มีศักยภาพในการจัดหาเงินทุนเพียง 58,500 ล้านดอลลาร์เท่านั้น ช่องว่างนี้ก่อให้เกิดคำถามที่ไม่สบายใจนักว่า กลุ่มบริษัทจะแบกรับภาระหนี้เพิ่มขึ้นได้อีกมากน้อยเพียงใด ก่อนที่ตัวชี้วัดทางการเงิน โดยเฉพาะด้านเครดิต จะเสื่อมถอยลงอย่างรุนแรง

เสียงเตือนจากนักวิเคราะห์ดังขึ้นเรื่อยๆ

ในขณะที่ตลาดกำลังเฉลิมฉลองกับกระแส AI นักวิเคราะห์ด้านสินเชื่อและนักวิจัยหุ้นกลับออกมาแสดงความกังวลที่หนักแน่นขึ้นเป็นลำดับ

S&P ลดมุมมองเครดิตเหลือ 'ลบ' (Negative)

ในเดือนมีนาคม 2026 S&P Global Ratings ได้ปรับลดมุมมองด้านเครดิต (Credit Outlook) ของ SoftBank Group จาก 'มีเสถียรภาพ' (Stable) ลงเป็น 'เชิงลบ' (Negative) โดยคงอันดับความน่าเชื่อถือผู้ออกตราสารระยะยาว (Long-term Issuer Credit Rating) ไว้ที่ BB+ หน่วยงานระบุอย่างชัดเจนว่า OpenAI คือหนึ่งในการลงทุนของ SoftBank ที่มีคุณภาพด้านสินเชื่อ 'อ่อนแอที่สุด' (Weakest) S&P เตือนว่าแผนการลงทุนเพิ่มอีก 30,000 ล้านดอลลาร์ใน OpenAI อาจส่งผลเสียต่อสภาพคล่องของกลุ่มและคุณภาพเครดิตของสินทรัพย์ เพราะการลงทุนด้าน AI ของ SoftBank ส่วนใหญ่อยู่ในรูปของสตาร์ทอัพและบริษัทเอกชนที่ต้องเผชิญความเสี่ยงด้านนวัตกรรมและการแข่งขันที่รุนแรงอย่างมีนัยสำคัญ

Jefferies ปรับลดคำแนะนำหุ้นลงเป็น 'Underperform'

ต่อมาไม่นาน Jefferies ก็ปรับลดคำแนะนำหุ้น SoftBank ลงสู่ระดับ 'Underperform' (คาดว่าจะให้ผลตอบแทนต่ำกว่าตลาด) โดยอ้างถึงความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของการลงทุน ภาระหนี้ที่เพิ่มสูงขึ้น และความกังวลเรื่องความโปร่งใสในการประเมินมูลค่า Jefferies ชี้ว่า การที่ SoftBank เป็นแหล่งเงินทุนหลักในรอบระดมทุนของ OpenAI หลายต่อหลายครั้ง อาจทำให้การรายงานมูลค่าบริษัทสูงเกินจริง และส่งผลให้มูลค่าสินทรัพย์สุทธิ (Net Asset Value) ของ SoftBank สูงเกินจริงตามไปด้วย นอกจากนี้ รายจ่ายระหว่าง 'กิจการที่เกี่ยวข้องกัน' (Related-party payments) ซึ่งประเมินไว้ที่ปีละ 3,000 ล้านดอลลาร์สำหรับ OpenAI และ 200 ล้านดอลลาร์สำหรับ Arm ได้สร้างสิ่งที่ Jefferies บรรยายว่าเป็น 'วงจรการประเมินมูลค่าที่เสริมแรงกันเอง' (Self-reinforcing Valuation Loop) ซึ่งอาจไม่ยั่งยืน

ความเป็นจริงแห่งสนามแข่งขันที่โหดร้าย

บางทีความกังวลที่เป็นพื้นฐานที่สุดก็คือ ตำแหน่งของ OpenAI ในตลาดไม่ได้แข็งแกร่งแบบไร้คู่แข่งอีกต่อไปแล้ว บรรดาคู่แข่งสำคัญไม่ว่าจะเป็น Anthropic (Claude), Google (Gemini) และโมเดล AI จากจีนที่ระดมทุนมาอย่างหนาแน่น ต่างพัฒนาไล่ตามมาอย่างรวดเร็วและมีส่วนแบ่งตลาดมากขึ้นเรื่อยๆ OpenAI ขาดทุนถึง 12,000 ล้านดอลลาร์ในไตรมาสที่ 3 ของปี 2025 ในขณะที่ต้นทุนการฝึกฝนและรันโมเดล AI ล้ำสมัยยังคงพุ่งสูงขึ้นเรื่อยๆ ความได้เปรียบที่เคยมีอย่างท่วมท้นจนสามารถตั้งราคาหรือมูลค่าที่สูงลิบลิ่วได้นั้นกำลังถูกกัดกร่อนลงทุกขณะ สิ่งนี้ทำให้การเดิมพันแบบหมดหน้าตักของ SoftBank ผูกติดแน่นยิ่งขึ้นกับมหากาพย์สงครามราคาและเทคโนโลยีที่ไร้ซึ่งเส้นชัยที่ชัดเจน

ทั้งหมดนี้มีความหมายอย่างไรกับนักลงทุน

การเดินทางของนิกเคอิจนทะลุ 65,000 จุด คือหลักชัยสำคัญที่เกิดขึ้นจริง จากตัวเร่งปฏิกิริยาที่จับต้องได้ ทั้งความหวังสันติภาพ มหาอุตสาหกรรมใหม่ของเซมิคอนดักเตอร์ และกำไรอันน่าทึ่งจากการเดิมพัน AI ของ SoftBank

แต่การกระจุกตัวที่ทำให้การพุ่งขึ้นเป็นไปได้ ก็คือความเสี่ยงขาลงที่รุนแรงที่สุดของตลาดในเวลานี้เช่นกัน

หากความรู้สึกของตลาดที่มีต่อ AI เปลี่ยนทิศทาง หากการระดมทุนรอบต่อไปของ OpenAI ในโลกความเป็นจริงไม่สามารถยืนยันมูลค่า 840,000 ล้านดอลลาร์ได้ หรือหากตลาดสินเชื่อตึงตัวขึ้นในขณะที่ SoftBank ยังต้องดิ้นรนหาเงินหลายหมื่นล้านดอลลาร์มาจ่ายตามภาระผูกพัน การเทขายเพื่อหนีตายอาจเกิดขึ้นอย่างรุนแรงรวดเร็ว

การปรับลดคำแนะนำของ Jefferies บ่งชี้ความเสี่ยงขาลงประมาณ 19% โดยขึ้นอยู่กับว่ารอบระดมทุนครั้งต่อไปของ OpenAI นั้นจะออกมาเป็นรูปธรรมได้มากน้อยเพียงใด การที่ตลาดกำหนดอัตราส่วนราคาต่อกำไร (P/E Ratio) ให้กับ SoftBank ที่ 6.62 เท่านั้น สะท้อนความกังขาอย่างสูงต่อความยั่งยืนของมูลค่าสินทรัพย์ที่อาจถูกทำให้สูงเกินจริง

ในตอนนี้ กระแส AI ยังคงพัดพาทุกอย่างไปข้างหน้าได้ แต่เสียงประสานแห่งคำเตือนจากนักวิเคราะห์ก็ดังขึ้นเรื่อยๆ ว่า สิ่งที่เคยส่งนิกเคอิทะยานขึ้นไปแตะ 65,000 จุด ภายใต้เงื่อนไขที่ต่างออกไป ก็อาจเป็นสิ่งเดียวกันนั้นเองที่จะฉุดทุกอย่างให้ดิ่งลงเหว