เมื่อสงครามอิหร่านสั่นคลอนฐานผลิต: Alba เดิมพัน 2.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ สู่โรงถลุงอลูมิเนียมใหญ่สุดในยุโรป

Aluminium Bahrain (Alba) ผู้ดำเนินการโรงถลุงอลูมิเนียมแบบไซต์เดียวที่ใหญ่ที่สุดในโลก กำลังเดิมพันครั้งสำคัญมูลค่า 2.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 7.7 หมื่นล้านบาท) กับการขยายฐานการผลิตสู่ยุโรป เพื่อปกป้องตัวเองจากความขัดแย้งที่ทวีความรุนแรงขึ้นตรงหน้าประตูบ้าน ข้อตกลงการเข้าซื้อกิจการ Aluminium Dunkerque โรงถลุงอลูมิเนียมที่ใหญ่ที่สุดในสหภาพยุโรป (EU) ครั้งนี้ คือการตอบสนองเชิงกลยุทธ์โดยตรงต่อสงครามอิหร่าน ซึ่งขัดขวางการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) และยังทำให้โรงงานของบริษัทเองถูกโจมตีด้วยขีปนาวุธ ดีลดังกล่าว ซึ่งประกาศในเดือนมิถุนายน 2026 ณ การประชุม Choose France Summit มีเป้าหมายเพื่อให้ Alba มีฐานการผลิตที่ปลอดภัยและปล่อยคาร์บอนต่ำ นอกภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียที่เต็มไปด้วยความผันผวน

แรงจูงใจเชิงกลยุทธ์: หลบหลีกความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ในอ่าวเปอร์เซีย

ความขัดแย้งในอิหร่าน ซึ่งเริ่มต้นขึ้นเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ได้เผยให้เห็นถึงความเปราะบางอย่างรุนแรงของการผลิตที่กระจุกตัวอยู่ในบาห์เรนของ Alba หลังจากช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดเพื่อการขนส่งอย่างมีประสิทธิภาพ Alba ได้ประกาศเหตุสุดวิสัย (Force Majeure) เมื่อวันที่ 4 มีนาคม และเริ่มดำเนินการปิดสายการผลิตสามสายแบบควบคุมได้ ซึ่งคิดเป็น 19% ของกำลังการผลิตทั้งหมด ในวันที่ 15 มีนาคม สถานการณ์เลวร้ายลงอีกในวันที่ 28 มีนาคม เมื่อการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนของอิหร่านสร้างความเสียหายโดยตรงต่อโรงถลุงของ Alba ก่อให้เกิดการบาดเจ็บและความเสียหายทางกายภาพ

การหยุดชะงักครั้งนี้เกิดขึ้นอย่างฉับพลันและรุนแรง ในไตรมาสแรกของปี 2026 ปริมาณการขายของ Alba ลดลง 17% เมื่อเทียบกับปีก่อน อยู่ที่ 312,563 ตัน ในขณะที่ผลผลิตสำเร็จรูปสุทธิลดลง 14% อยู่ที่ 339,734 ตัน ผลกระทบลุกลามไปทั่วทั้งภูมิภาค ภายในเดือนเมษายน สถาบันอลูมิเนียมระหว่างประเทศ (International Aluminium Institute) รายงานว่าผลผลิตอลูมิเนียมรายวันของกลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซียทรุดตัวลงเหลือเพียง 62% ของระดับก่อนเกิดสงคราม

การเข้าซื้อ Aluminium Dunkerque ทำให้ Alba มีฐานการผลิตในอียูโดยสมบูรณ์ ซึ่งอยู่นอกเขตความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ของอ่าวเปอร์เซีย โรงถลุงในฝรั่งเศสดำเนินการด้วยไฟฟ้าจากพลังงานนิวเคลียร์ ทำให้เป็นหนึ่งในแหล่งผลิตอลูมิเนียมที่มีการปล่อยคาร์บอนต่ำที่สุดในโลก นี่เป็นการปูทางให้ Alba เข้าสู่ตลาดยุโรปโดยตรง โดยไม่ต้องเผชิญภาระในอนาคตจากกลไกการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดนของอียู (CBAM) Alba เองได้วางกรอบการเคลื่อนไหวครั้งนี้ว่าเป็นการสร้าง “แพลตฟอร์มอลูมิเนียมคาร์บอนต่ำระดับโลก”

รายละเอียดสำคัญของดีล

การทำธุรกรรมครั้งนี้ได้รับการลงนามอย่างเป็นทางการด้วยบันทึกความเข้าใจ (MoU) เมื่อวันที่ 1-2 มิถุนายน 2026 และคาดว่าจะปิดดีลได้ภายในสิ้นปี 2026 โดยรอการอนุมัติจากหน่วยงานกำกับดูแลที่เหลืออยู่ ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปได้ให้การอนุมัติแล้ว รายละเอียดหลักของดีลมีดังนี้:

• มูลค่าดีล: ประมาณ 2.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
• ผู้ขาย: American Industrial Partners (AIP) ผ่านกองทุน AIP VII Europe S.à r.l. ซึ่งเป็นเจ้าของโรงถลุงนับตั้งแต่เข้าควบคุมจาก Liberty/GFG Alliance
• ผู้ซื้อ: Aluminium Bahrain B.S.C. (Alba) เข้าซื้อ Aluminium Dunkerque 100%
• ผู้ร่วมลงทุนรายย่อย: Bpifrance ธนาคารเพื่อการลงทุนสาธารณะของฝรั่งเศส จะเข้าถือหุ้น 6% ด้วยมูลค่าประมาณ 100 ล้านยูโร (116.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) และได้รับที่นั่งในคณะกรรมการบริหารของบริษัทโฮลดิ้ง
• การจัดหาเงินทุน: Alba จัดหาเงินทุนสำหรับการซื้อผ่านกลุ่มธนาคารพันธมิตรของบริษัท ส่วนการลงทุน 100 ล้านยูโรของ Bpifrance เป็นการลงทุนในหุ้นที่แยกต่างหากและดำเนินการคู่ขนานกันไป

การมีส่วนร่วมของภาครัฐและสถาบัน

ดีลนี้เป็นการประสานงานกันจากหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับรัฐบาลหลายประเทศ โดย Alba นั้นอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของบาห์เรน Shaikh Salman bin Khalifa Al Khalifa ได้ให้การรับรองการเข้าซื้อกิจการครั้งนี้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์การกระจายความเสี่ยงทางเศรษฐกิจของราชอาณาจักร นอกเหนือจากการผลิตในอ่าวเปอร์เซีย

การลงนามเกิดขึ้นที่การประชุม Choose France Summit ในกรุงปารีส ซึ่งตอกย้ำถึงการสนับสนุนระดับสูงจากรัฐบาลฝรั่งเศส Nicolas Forissier รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้าฝรั่งเศส กล่าวต่อสาธารณะว่าการซื้อกิจการครั้งนี้เป็น “ข่าวดี” สำหรับการลงทุน, การจ้างงาน, ความสามารถในการแข่งขัน, และการลดคาร์บอน การถือหุ้นส่วนน้อยและที่นั่งในคณะกรรมการของ Bpifrance ทำหน้าที่เป็นกลไกปกป้องสินทรัพย์อุตสาหกรรมที่สำคัญของรัฐฝรั่งเศส ซึ่งนักวิเคราะห์จาก Citi มองว่าบทบาทนี้ช่วย “ลดความเสี่ยง” ในการทำธุรกรรมจากฝั่งรัฐบาลฝรั่งเศสได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อมูลเปรียบเทียบโรงถลุงทั้งสองแห่ง

โรงถลุง	กำลังการผลิตต่อปี / ผลผลิตล่าสุด
Alba (บาห์เรน)	โรงถลุงไซต์เดียวที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีกำลังการผลิตรวมกว่า 1.6 ล้านตันต่อปี ผลผลิตก่อนสงครามอยู่ที่ประมาณ 1.6 ล้านตัน ผลผลิตในไตรมาส 1 ปี 2026 ลดลง 14% เมื่อเทียบกับปีก่อน อยู่ที่ 339,734 ตัน
Aluminium Dunkerque (ฝรั่งเศส)	ผลิตอลูมิเนียมปฐมภูมิประมาณ 300,000 ตันต่อปี ผ่านเซลล์อิเล็กโทรลิซิส 264 เซลล์ มีพนักงานกว่า 700 คน

ในทางรูปแบบ (Pro-forma) กิจการที่ควบรวมกันจะผลิตอลูมิเนียมได้ประมาณ 1.9 ล้านตันต่อปี โดยอิงจากข้อมูลพื้นฐานก่อนสงคราม ซึ่งส่งผลให้ Alba ขึ้นแท่นเป็นหนึ่งในผู้ผลิตระดับแนวหน้าของโลก

สงครามอิหร่านส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานในประเทศของ Alba อย่างไร

ลำดับเหตุการณ์ของวิกฤตการณ์นี้แสดงให้เห็นว่าเหตุใดการกระจายความเสี่ยงทางภูมิศาสตร์จึงกลายเป็นเรื่องเร่งด่วนสำหรับโรงถลุงในบาห์เรน:

• 4 มีนาคม 2026: Alba ประกาศเหตุสุดวิสัย (Force Majeure) เนื่องจากไม่สามารถจัดส่งโลหะให้กับลูกค้าได้อีกต่อไป อันเป็นผลมาจากการที่สหรัฐฯ และอิสราเอลปิดช่องแคบฮอร์มุซ
• 15 มีนาคม 2026: Alba เริ่มการปิดสายการผลิตที่ 1, 2 และ 3 แบบควบคุมได้ ซึ่งคิดเป็น 19% ของกำลังการผลิตทั้งหมด
• 28 มีนาคม 2026: การโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนของอิหร่านพุ่งเป้าไปที่โรงถลุงของ Alba ในบาห์เรนโดยตรง ทำให้เกิดความเสียหายทางกายภาพและการบาดเจ็บ
• ผลประกอบการไตรมาส 1 ปี 2026: แม้ว่าการผลิตจะลดลง 14% และยอดขายลดลงอย่างหนักถึง 17% แต่กำไรสุทธิกลับเพิ่มขึ้นอย่างขัดแย้งถึง 316% แตะที่ 200.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยได้แรงหนุนจากราคาอลูมิเนียมในตลาดที่พุ่งสูงขึ้น โดยราคาอ้างอิงในตลาด London Metal Exchange (LME) พุ่งขึ้นไปแตะระดับ 3,500 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตันในช่วงวิกฤต

ความเสียหายไม่ได้เกิดขึ้นแบบโดดเดี่ยว ภูมิภาคอ่าวอาหรับมีกำลังการผลิตอลูมิเนียมประมาณ 8-10% ของโลก และนักวิเคราะห์จาก Kpler ได้เตือนในขณะนั้นว่า การสูญเสียการผลิตในปี 2026 เพียงปีเดียวอาจสูงถึง 1.79 ล้านตัน หากความขัดแย้งลุกลามบานปลาย ซึ่งอาจผลักดันราคาอลูมิเนียมในตลาด LME ไปสู่ระดับ 4,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตัน

ปฏิกิริยาและนัยในอนาคต

ดีลดังกล่าวได้รับการตอบรับในเชิงบวกจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลัก มีรายงานว่าคนงานและสหภาพแรงงานที่ Aluminium Dunkerque ให้การสนับสนุนการเข้าซื้อกิจการครั้งนี้ โดยมองว่า Alba เป็นผู้ประกอบการอุตสาหกรรมระยะยาวที่มั่นคงกว่า เมื่อเทียบกับการเป็นเจ้าของโดยกลุ่มทุนเอกชนอย่าง AIP นักวิเคราะห์จาก Citi ระบุว่าการเคลื่อนไหวครั้งนี้เป็น “การป้องกันความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์” (Geopolitical Hedge) ที่สำคัญ ซึ่งช่วยให้เข้าถึงพลังงานนิวเคลียร์ของยุโรป และวางตำแหน่งกลุ่มบริษัทที่ควบรวมกันให้ได้เปรียบในการแข่งขันในยุค CBAM

ด้านการลงทุนและการจ้างงาน: Alba มุ่งมั่นที่จะลงทุนเพิ่มเติม (CAPEX) ที่ไซต์งานใน Dunkerque เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพและลดคาร์บอนต่อไป โดยคาดว่าจะรักษาตำแหน่งงานกว่า 700 อัตราไว้ได้ และอาจมีการขยายเพิ่มเติม

ด้านการลดคาร์บอน: ดีลนี้คือการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสีเขียวของ Alba ซึ่งโรงถลุงในบาห์เรนใช้พลังงานจากก๊าซธรรมชาติ การรวมกิจการกับ Dunkerque ซึ่งใช้พลังงานนิวเคลียร์จากฝรั่งเศส จะช่วยเพิ่มพอร์ตโฟลิโอคาร์บอนต่ำ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการขายสู่ตลาดยุโรปที่มีกฎระเบียบด้านคาร์บอนที่เข้มงวดขึ้น

ด้านความสามารถในการแข่งขันทางการค้า: การมีฐานการผลิตโดยตรงภายในอียู หมายความว่า Alba ไม่เพียงแต่หลีกเลี่ยงต้นทุนจากภาษีคาร์บอนเท่านั้น แต่ยังหลีกเลี่ยงภาษีนำเข้าอีกด้วย ในขณะที่การดำเนินงานของ Dunkerque ได้รับประโยชน์จากขนาดของ Alba ในการจัดหาวัตถุดิบอลูมินา โดยเนื้อแท้แล้ว ดีลนี้คือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างที่พลิกแรงกดดันเร่งด่วนจากสงครามให้กลายเป็นความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ในระยะยาว