ภูฏานใช้ GEP ระดับชาติ: เมื่อคุณค่าของธรรมชาติเข้าสู่บัญชีเศรษฐกิจ

ป่าไม้ แม่น้ำ และผืนดินช่วยพยุงเศรษฐกิจ แต่คุณค่าหลายอย่างของธรรมชาติไม่ปรากฏชัดในตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ หรือ GDP นี่คือเหตุผลที่การตัดสินใจของภูฏานในเดือนกันยายน 2026 น่าจับตา: ภูฏานเป็นประเทศแรกที่นำ ผลิตภัณฑ์มวลรวมระบบนิเวศ (Gross Ecosystem Product: GEP) มาใช้ในระดับชาติ นายกรัฐมนตรีเชริง ต็อบเกย์ประกาศว่า GEP ของประเทศสำหรับปี 2024 อยู่ที่ประมาณ 6.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ระหว่างงาน New York Climate Week115

6.2 พันล้านดอลลาร์นับอะไร

GEP คือการประเมินมูลค่าเป็นเงินของบริการจากระบบนิเวศที่เกิดขึ้นในพื้นที่หนึ่งภายในรอบบัญชี ซึ่งโดยทั่วไปคือหนึ่งปี18 สำหรับภูฏาน ตัวชี้วัดนี้เกี่ยวข้องกับประโยชน์จากป่าไม้ แม่น้ำ ดิน และภูมิทัศน์ธรรมชาติ15

ในการประชุมเชิงเทคนิคของสำนักงานสถิติแห่งชาติภูฏาน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากผู้เชี่ยวชาญของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด มีการหารือหัวข้อประเมินมูลค่าหลายด้าน เช่น การกักเก็บคาร์บอน ปริมาณน้ำ การกักตะกอน เกษตรกรรม ป่าไม้ และการท่องเที่ยว อย่างไรก็ดี ข้อมูลการประชุมที่เผยแพร่ ไม่ได้ระบุ ว่าแต่ละด้านคิดเป็นเงินเท่าไรในยอด GEP สุดท้าย38

สแตนฟอร์ดระบุว่า GEP ของภูฏานมีขนาด “ประมาณสองเท่า” ของ GDP1 หากเทียบปีเดียวกัน ตัวเลข GDP ปี 2024 ที่มีรายงานไว้คือ 3.35 พันล้านดอลลาร์ ทำให้ GEP สูงกว่าประมาณ 1.85 เท่า128 ส่วนตัวเลข GDP 3.58 พันล้านดอลลาร์ ที่ธนาคารโลกแสดงเป็นข้อมูลของ ปี 2025 จึงไม่ใช่การเทียบปีเดียวกัน30

ประเด็นสำคัญคือ 6.2 พันล้านดอลลาร์ไม่ใช่เงินที่นำไปบวกเพิ่มใน GDP ได้ GEP วัดบริการจากธรรมชาติ ส่วน GDP วัดผลผลิตทางเศรษฐกิจ และกิจกรรมการผลิตบางอย่างที่พึ่งพาธรรมชาติอาจสะท้อนอยู่ในทั้งสองตัวชี้วัด18

เหตุใดการใช้ระดับชาติจึงเป็นก้าวสำคัญ

ความเคลื่อนไหวนี้ไม่ได้จบที่การประกาศตัวเลขครั้งเดียว สแตนฟอร์ดระบุว่ากำลังทำงานกับรัฐบาลภูฏานเพื่อพัฒนาระบบปรับปรุง GEP เป็นประจำ และใช้ข้อมูลดังกล่าวประกอบการกำหนดทิศทางและจัดหาเงินทุนสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืน17 สำนักงานสถิติแห่งชาติภูฏานก็ได้จัดงานด้านเทคนิคเพื่อหารือประมาณการและลำดับงานบัญชีในอนาคต38 แต่หลักฐานที่มี ยังไม่บอกว่า งบประมาณหรือการลงทุนรายการใดเปลี่ยนไปแล้วเพราะ GEP

GEP จึงเป็นเครื่องมือที่ใช้ ควบคู่กับ แนวคิดความสุขมวลรวมประชาชาติของภูฏาน ไม่ใช่สิ่งที่มาแทนกัน: GEP ตีมูลค่าบริการจากระบบนิเวศเป็นเงิน ขณะที่ความสุขมวลรวมประชาชาติเป็นกรอบคิดเรื่องความก้าวหน้าและความเป็นอยู่ที่ดีกว้างกว่านั้น121821 เกร็ตเชน เดลี จากสแตนฟอร์ดอธิบายใจความเชื่อมโยงนี้ว่า ความก้าวหน้าของมนุษย์กับธรรมชาติไม่ได้ขัดแย้งกัน แต่แยกจากกันไม่ได้1

ภูฏานยังเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศที่ธนาคารโลกจัดว่าเป็นประเทศคาร์บอนติดลบ ไม่ใช่ประเทศเดียวในโลก40 และแม้จีนจะมีการพัฒนาและประยุกต์ใช้ GEP อย่างกว้างขวางมาก่อน จุดต่างของภูฏานคือ การรับตัวชี้วัดนี้มาใช้ในระดับชาติ117 บทพิสูจน์ต่อจากนี้จึงไม่ใช่ขนาดของตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่คือบัญชีธรรมชาติที่ปรับปรุงสม่ำเสมอจะช่วยให้การตัดสินใจเชิงนโยบายและการเงินดีขึ้นได้จริงหรือไม่17