เอลนีโญ 2026–2027: ความเสี่ยงที่กำลังรอโกโก้ กาแฟ และน้ำตาล

เอลนีโญคือปรากฏการณ์ที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณศูนย์สูตรตอนกลางและตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิกสูงกว่าค่าเฉลี่ย ส่งผลให้รูปแบบฝนและอุณหภูมิทั่วโลกเปลี่ยนแปลงไป ตามข้อมูลของศูนย์พยากรณ์ภูมิอากาศสหรัฐฯ (NOAA) เอลนีโญเกิดขึ้นแล้วและกำลังทวีความรุนแรง โดยมีโอกาสมากกว่า 90% ที่จะพัฒนาเป็นเหตุการณ์ระดับ “รุนแรงมาก” ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาวของซีกโลกเหนือปี 2026–2027 และอาจลากยาวไปจนถึงฤดูใบไม้ผลิปี 2027

สถานการณ์นี้เพิ่มความเสี่ยงให้ตลาดสินค้าเกษตรเขตร้อน โดยเฉพาะในช่วงที่เกษตรกรยังต้องแบกรับต้นทุนปุ๋ย เชื้อเพลิง และพลังงานที่สูงอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ชัดระหว่าง โอกาสที่จะเกิดเอลนีโญระดับรุนแรงมาก กับ โอกาสที่จะทำลายสถิติความรุนแรง Bloomberg รายงานว่าเหตุการณ์นี้อาจกำลังมุ่งหน้าไปสู่การเป็นเอลนีโญที่รุนแรงที่สุดในรอบ 76 ปี แต่การคาดการณ์อย่างเป็นทางการของ NOAA ยังไม่ได้ยืนยันว่าจะทำลายสถิติ

ทำไมเอลนีโญอาจดันราคาสินค้าเกษตร?

เอลนีโญไม่ได้ทำให้ทุกพื้นที่มีสภาพอากาศแบบเดียวกัน บางภูมิภาคอาจเผชิญอากาศร้อนและแห้งแล้ง ขณะที่บางแห่งกลับมีฝนตกหนักจนเก็บเกี่ยวล่าช้าหรือเกิดความเสียหายหลังการเก็บเกี่ยว สำหรับพืชที่มีแหล่งผลิตกระจุกตัวอยู่ในไม่กี่ประเทศ สภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวยเพียงบางพื้นที่ก็อาจทำให้อุปทานโลกเปราะบางได้

ต้นทุนการผลิตที่สูงยังทำให้ผลกระทบจากสภาพอากาศรุนแรงขึ้น เกษตรกรอาจมีเงินไม่พอสำหรับการให้น้ำ ใส่ปุ๋ย ปลูกทดแทน หรือรับมือกับผลผลิตที่เสียหาย ขณะเดียวกัน โรงงานแปรรูปและการขนส่งก็ต้องเผชิญต้นทุนที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ดี ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะระบุผลกระทบของต้นทุนพลังงานและปุ๋ยต่อสินค้าแต่ละชนิดเป็นตัวเลขอย่างชัดเจน

โกโก้: ความเสี่ยงเด่นชัดที่สุดอยู่ที่แอฟริกาตะวันตก

โกตดิวัวร์และกานาเป็นแหล่งผลิตโกโก้สำคัญของโลก ดังนั้นสภาพอากาศในแอฟริกาตะวันตกจึงอาจส่งผลอย่างมากต่อสมดุลอุปทานทั่วโลก ข้อมูลในอดีตที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า เอลนีโญระดับรุนแรงทุกครั้งในช่วง 55 ปีที่ผ่านมาเกิดขึ้นพร้อมกับผลผลิตโกโก้ที่ลดลง นี่เป็นสัญญาณเตือนจากข้อมูลในอดีต ไม่ใช่หลักฐานว่าทุกครั้งจะทำให้ผลผลิตลดลงในระดับเดียวกัน

กานาปรับลดคาดการณ์ผลผลิตอย่างมาก

หน่วยงานกำกับดูแลโกโก้ของกานาคาดการณ์ผลผลิตฤดูกาล 2026–2027 ไว้ที่ 450,000–550,000 ตัน ลดลงจากคาดการณ์ 750,000 ตันสำหรับฤดูกาล 2025–2026 โดยเอลนีโญเป็นเพียงหนึ่งในหลายสาเหตุ ยังมีโรค swollen shoot และปัญหาสวนโกโก้ที่มีอายุมากร่วมด้วย

โกตดิวัวร์ชะลอการทำสัญญาใหม่

โกตดิวัวร์ขายโกโก้ภายใต้สัญญาส่งออกสำหรับพืชผลหลักฤดูกาล 2026–2027 ไปแล้วราว 1 ล้านตัน แต่เริ่มชะลอการขาย เนื่องจากกังวลว่าเอลนีโญอาจกระทบผลผลิต ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนว่าผู้ส่งออกและตลาดกำลังตอบสนองต่อความเสี่ยงด้านอุปทาน แม้ผลผลิตจริงจะยังขึ้นอยู่กับปริมาณฝนและสภาพการเพาะปลูกในพื้นที่

ส่วนเกินโกโก้ทั่วโลกอาจหดตัวลง

StoneX ซึ่งถูกอ้างถึงในรายงานต่าง ๆ คาดว่าส่วนเกินโกโก้ทั่วโลกในฤดูกาล 2026–2027 อาจลดลงเหลือประมาณ 25,000 ตัน จากคาดการณ์ 422,000 ตันในฤดูกาลปัจจุบัน ขณะที่แหล่งวิเคราะห์อีกแห่งประเมินส่วนเกินไว้ราว 98,000 ตัน ความแตกต่างนี้สะท้อนว่าตัวเลขคาดการณ์ยังมีความไม่แน่นอนสูง

จุดที่นักวิเคราะห์เห็นตรงกันคือ สภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวยในแอฟริกาตะวันตกอาจทำให้ตลาดโกโก้มีส่วนเกินน้อยลงและเพิ่มแรงกดดันต่อราคา อย่างไรก็ตาม ราคายังขึ้นอยู่กับปริมาณการบดเมล็ดโกโก้ สต็อก เงินทุนเพื่อการส่งออก และปัจจัยตลาดอื่น ๆ จึงไม่ควร atribũt การเปลี่ยนแปลงราคาทั้งหมดให้กับเอลนีโญเพียงอย่างเดียว

กาแฟ: ความเสี่ยงแตกต่างกันระหว่างบราซิล เวียดนาม และอินโดนีเซีย

กาแฟอาจได้รับผลกระทบจากเอลนีโญหลายทาง ฝนที่ผิดฤดูกาลถูกเชื่อมโยงกับความล่าช้าในการเก็บเกี่ยวของบราซิล ขณะที่อากาศร้อนและแห้งแล้งที่เกี่ยวข้องกับเอลนีโญเพิ่มความเสี่ยงต่อผลผลิตและคุณภาพเมล็ดกาแฟในบราซิล เวียดนาม และอินโดนีเซีย โดยเฉพาะกาแฟสายพันธุ์โรบัสตา ซึ่งเวียดนามเป็นแหล่งผลิตสำคัญอาจเผชิญภาวะแห้งแล้งยาวนานหากเอลนีโญทวีความรุนแรงขึ้น

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันความเสียหายที่แน่นอนของแต่ละประเทศ หรือใช้คำนวณราคากาแฟในอนาคตอย่างน่าเชื่อถือ ข้อสรุปที่ระมัดระวังที่สุดคือ เอลนีโญกำลังเพิ่ม ส่วนชดเชยความเสี่ยงด้านสภาพอากาศ ในราคาตลาด แต่ยังไม่ใช่การยืนยันว่าผลผลิตหรือราคาจะเพิ่มขึ้นในสัดส่วนใด

น้ำตาล: ความเสียหายในเอเชียอาจสวนทางกับสภาพอากาศที่เอื้อต่อบราซิล

อินเดียและไทยอาจเผชิญสภาพอากาศที่แห้งแล้งขึ้น ซึ่งกระทบผลผลิตอ้อยและช่วยหนุนราคาน้ำตาล ในทางกลับกัน ฝนที่มากขึ้นในบราซิลอาจช่วยให้ต้นอ้อยเติบโตในบางช่วง แต่หากฝนมากเกินไปก็อาจขัดขวางการเก็บเกี่ยวและการหีบอ้อยได้

ความแตกต่างระหว่างภูมิภาคทำให้ผลกระทบของเอลนีโญต่อน้ำตาลคาดการณ์ได้ยากกว่าโกโก้ บราซิลอาจช่วยชดเชยอุปทานที่ขาดแคลนในเอเชียได้บางส่วน แต่ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่ฝนตก ความคืบหน้าของการเก็บเกี่ยว กำลังการแปรรูป และการตัดสินใจว่าจะนำอ้อยไปผลิตน้ำตาลหรือเอทานอล ข้อมูลในขณะนี้ยังไม่เพียงพอสำหรับการประเมินผลผลิตที่ลดลงอย่างแน่นอนในอินเดีย ไทย หรือบราซิล

ความเสี่ยงไม่ได้หยุดอยู่แค่ผลผลิตเสียหายหนึ่งฤดูกาล

ผลกระทบอาจลุกลามไปตลอดห่วงโซ่อุปทาน ได้แก่

• การผลิต: ความแห้งแล้ง อากาศร้อน หรือฝนที่ตกมากเกินไปอาจลดผลผลิต กระทบคุณภาพ และทำให้ช่วงเวลาเก็บเกี่ยวเปลี่ยนไป
• การแปรรูปและขนส่ง: การเก็บเกี่ยวที่ล่าช้าหรือกระจุกตัวอาจกดดันโรงงาน ท่าเรือ และตารางส่งมอบสินค้า
• ราคาอาหาร: วัตถุดิบที่มีจำกัดมากขึ้นอาจเพิ่มต้นทุนของโรงคั่วกาแฟ ผู้ผลิตช็อกโกแลต เครื่องดื่ม และอาหารแปรรูป
• ความมั่นคงทางอาหาร: ประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าอาจเปราะบางขึ้น หากราคาสินค้าโภคภัณฑ์และต้นทุนโลจิสติกส์เพิ่มขึ้นพร้อมกัน

นี่ไม่จำเป็นต้องหมายถึงทุกพื้นที่ผลิตจะประสบความล้มเหลวพร้อมกัน ความเสี่ยงสำคัญกว่าคือการเกิดเหตุการณ์กระทบเฉพาะจุดหลายครั้งใกล้เคียงกัน ในแหล่งผลิตที่กระจุกตัว ขณะที่เกษตรกรและธุรกิจมีเงินสำรองสำหรับรับมือวิกฤตน้อยลง

มาตรการที่อาจช่วยลดความเสียหาย

เปลี่ยนคำเตือนให้เป็นการลงมือก่อนเกิดเหตุ

การพยากรณ์ฤดูกาลจะมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อถูกนำไปใช้สนับสนุนเกษตรกรก่อนความเสียหายเกิดขึ้น มาตรการที่เป็นไปได้ ได้แก่ การเตรียมเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย เชื้อเพลิง สินเชื่อ ระบบสนับสนุนการชลประทาน การเฝ้าระวังศัตรูพืช ประกันภัยพืชผล และความช่วยเหลือด้านอาหารแบบเจาะจงกลุ่ม

เพิ่มความทนทานในระดับฟาร์ม

พันธุ์พืชที่ทนแล้งและทนร้อน การใช้ร่มเงา การรักษาความชื้นในดิน ระบบชลประทานในพื้นที่ที่เหมาะสม และการกระจายชนิดพืช สามารถลดการพึ่งพาสภาพอากาศรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งได้ สำหรับโกโก้และกาแฟ การปลูกสวนไม้ยืนต้นทดแทนมักใช้เวลานานกว่าการฟื้นฟูพืชอาหารตามฤดูกาล ดังนั้นการลงทุนล่วงหน้าจึงมีความสำคัญเป็นพิเศษ

รักษากันชนของระบบอาหาร

สต็อกธัญพืชและแหล่งนำเข้าที่หลากหลายช่วยลดแรงกระแทกต่อตลาดอาหารหลักได้ดีกว่าตลาดพืชยืนต้นอย่างโกโก้และกาแฟ ซึ่งต้องใช้เวลาหลายปีกว่าจะปลูกต้นใหม่ทดแทนได้ ผู้ส่งออกรายใหญ่อย่างบราซิล รวมถึงรัสเซียในตลาดข้าวสาลี อาจช่วยรักษาเสถียรภาพของอุปทานโลกได้ หากผลผลิต ระบบโลจิสติกส์ และนโยบายการค้าของประเทศเหล่านี้ยังเชื่อถือได้ อย่างไรก็ตาม กันชนเหล่านี้ไม่สามารถชดเชยการขาดแคลนของพืชยืนต้นได้ทั้งหมด

สรุป: สัญญาณเตือนแรง แต่ยังไม่ใช่คำทำนายราคา

ข้อมูลล่าสุดชี้ว่าเอลนีโญ 2026–2027 เป็นความเสี่ยงด้านสภาพอากาศที่รุนแรง NOAA ประเมินว่ามีโอกาสมากกว่า 90% ที่จะเกิดเหตุการณ์ระดับรุนแรงมาก ขณะที่รายงานข่าวบางส่วนมองว่าเหตุการณ์นี้อาจอยู่ในกลุ่มที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้

โกโก้ โดยเฉพาะในกานาและโกตดิวัวร์ มีหลักฐานเรื่องความเสี่ยงด้านอุปทานที่ชัดเจนที่สุดในขณะนี้ กาแฟและน้ำตาลก็มีโอกาสได้รับผลกระทบเช่นกัน แต่ผลลัพธ์จะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ และยังไม่สามารถแปลงเป็นตัวเลขราคาหรือผลผลิตที่แม่นยำได้

ตัวแปรชี้ขาดยังคงเป็น ปริมาณฝนจริงในแต่ละพื้นที่ ไม่ใช่เพียงอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิก เอลนีโญเพิ่มโอกาสที่จะเกิดรูปแบบสภาพอากาศบางประเภท แต่ไม่ได้เป็นตัวกำหนดผลผลิต ราคา หรือสถิติด้านภูมิอากาศโดยอัตโนมัติ