วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซกำลังกระทบเศรษฐกิจเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างไร

เอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังรับแรงกระเพื่อมทางเศรษฐกิจจากความตึงเครียดระหว่างสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน ซึ่งส่งผลให้การขนส่งผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) สะดุด ช่องแคบแคบ ๆ ระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลอาหรับนี้ถือเป็นหนึ่งใน “คอขวดพลังงาน” ที่สำคัญที่สุดของโลก โดยปกติแล้วมีน้ำมันประมาณหนึ่งในห้าของการค้าทั่วโลกและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ปริมาณมากไหลผ่านเส้นทางนี้ทุกวัน

เมื่อเส้นทางนี้ถูกรบกวน ไม่ว่าจะจากการปิดช่องทางเดินเรือหรือความเสี่ยงทางทหาร ผลกระทบจะลามไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว ทั้งราคาพลังงาน ค่าขนส่ง และสภาพการเงินในตลาดต่าง ๆ

สำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งพึ่งพาการนำเข้าพลังงานและเศรษฐกิจการค้าโลกอย่างสูง ผลลัพธ์คือแรงกระแทกแบบ “เงินเฟ้อสูงแต่เศรษฐกิจชะลอ” (stagflation shock): ต้นทุนสูงขึ้น แต่ความต้องการในระบบเศรษฐกิจกลับอ่อนตัวลง

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ช่องแคบฮอร์มุซเชื่อมแหล่งพลังงานในอ่าวเปอร์เซียกับตลาดโลก ปกติแล้วมีน้ำมันประมาณ 20–30% ของการค้าทั่วโลก และ LNG จำนวนมากผ่านเส้นทางนี้

หากการเดินเรือหยุดชะงัก ผลกระทบจะเกิดขึ้นเป็นลูกโซ่ เช่น

• อุปทานน้ำมันตึงตัว ราคาน้ำมันพุ่ง
• เรือขนส่งต้องชะลอหรือเปลี่ยนเส้นทาง
• ค่าประกันภัยทางทะเลและค่าระวางเรือเพิ่มขึ้น
• การส่งออก LNG ไปยังเอเชียมีความไม่แน่นอนมากขึ้น

ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ใช้น้ำมันราว 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ผลิตได้เพียงประมาณ 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน ทำให้ต้องพึ่งพาการนำเข้าจากตะวันออกกลางอย่างมาก ดังนั้น เมื่อเกิดวิกฤตในอ่าวเปอร์เซีย เศรษฐกิจของภูมิภาคนี้จึงได้รับผลกระทบโดยตรง

ราคาพลังงานที่สูงขึ้นกำลังดันเงินเฟ้อ

พลังงานเป็นต้นทุนพื้นฐานของเศรษฐกิจ ตั้งแต่ไฟฟ้า การขนส่ง โลจิสติกส์ ปุ๋ย ไปจนถึงการกระจายอาหาร เมื่อราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น ต้นทุนเหล่านี้จะสูงขึ้นตาม และสุดท้ายก็สะท้อนมาถึงราคาสินค้าสำหรับผู้บริโภค

นักเศรษฐศาสตร์เรียกสถานการณ์นี้ว่า เงินเฟ้อจากฝั่งอุปทาน (supply‑driven inflation) ซึ่งเกิดจากการขาดแคลนพลังงาน ไม่ใช่จากความต้องการที่เพิ่มขึ้น

หากราคาน้ำมันพุ่งต่อเนื่อง นักวิเคราะห์เตือนว่าอาจนำไปสู่

• เงินเฟ้อสูง
• ค่าเงินผันผวน
• ความเสี่ยงเศรษฐกิจถดถอยในบางประเทศ

นอกจากนี้ หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังมี นโยบายอุดหนุนราคาพลังงาน ซึ่งหมายความว่ารัฐบาลต้องแบกรับภาระงบประมาณเพิ่มขึ้นเมื่อราคาน้ำมันโลกสูงขึ้น

ธุรกิจเผชิญต้นทุนโลจิสติกส์และพลังงานที่พุ่งขึ้น

บริษัทต่าง ๆ ในภูมิภาคกำลังรับแรงกดดันจากหลายด้านพร้อมกัน

การหยุดชะงักของการขนส่งผ่านอ่าวเปอร์เซียทำให้

• ค่าขนส่งทางทะเลสูงขึ้น
• การเคลื่อนย้ายสินค้าล่าช้า
• ค่าเบี้ยประกันภัยเรือเพิ่มขึ้น

ขณะเดียวกัน ราคาน้ำมันเครื่องบินที่เพิ่มขึ้นยังทำให้สายการบินมีต้นทุนสูงขึ้น และอาจนำไปสู่ราคาตั๋วเครื่องบินที่แพงขึ้น

อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบมาก ได้แก่

• สายการบินและการบิน
• บริษัทโลจิสติกส์และขนส่ง
• ภาคการผลิตเพื่อการส่งออก
• อุตสาหกรรมปิโตรเคมีและอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานสูง

ธุรกิจเหล่านี้ต้องเผชิญทั้งต้นทุนที่เพิ่มขึ้นและความเสี่ยงจากอุปสงค์โลกที่ชะลอตัว

การท่องเที่ยวและกำลังซื้อผู้บริโภคเริ่มถูกกดดัน

ประเทศที่พึ่งพาการท่องเที่ยว เช่น ไทย อาจได้รับผลกระทบสองด้านพร้อมกัน

1. ราคาน้ำมันเครื่องบินที่สูงขึ้นอาจทำให้ค่าตั๋วแพงขึ้น ส่งผลต่อการเดินทางระยะไกล
2. ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ทำให้ความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวทั่วโลกลดลง

ผลรวมของปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้จำนวนนักท่องเที่ยวและการใช้จ่ายด้านท่องเที่ยวลดลง

ในขณะเดียวกัน ครัวเรือนในภูมิภาคกำลังเผชิญ ค่าครองชีพที่สูงขึ้น โดยเฉพาะค่าเชื้อเพลิงและอาหาร ทำให้เหลือเงินสำหรับการใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น เช่น ช้อปปิ้ง ร้านอาหาร หรือการท่องเที่ยวภายในประเทศน้อยลง

ในประเทศไทย นักวิเคราะห์เตือนว่าค่าครองชีพที่สูง หนี้ครัวเรือน และการท่องเที่ยวที่ฟื้นตัวช้าสามารถกดดันเศรษฐกิจและระบบธนาคารในปี 2026 ได้

ทำไมสินเชื่อธนาคารไทยจึงโตเพียงเล็กน้อย

แม้ว่าระบบธนาคารไทยยังมีเงินกองทุนและสภาพคล่องแข็งแกร่ง แต่การเติบโตของสินเชื่อยังค่อนข้างจำกัด

ข้อมูลล่าสุดระบุว่า สินเชื่อธนาคารพาณิชย์เพิ่มขึ้นเพียงประมาณ 0.2% เมื่อเทียบรายปีในช่วงต้นปี 2026 และการเติบโตนี้มาจากการกู้ยืมของบริษัทขนาดใหญ่เป็นหลัก

เหตุผลสำคัญคือสภาพเศรษฐกิจที่ไม่สมดุล

• บริษัทขนาดใหญ่ ต้องการเงินทุนหมุนเวียนเพื่อรับมือกับต้นทุนพลังงานและวัตถุดิบที่เพิ่มขึ้น หรือรีไฟแนนซ์หนี้ในช่วงตลาดผันผวน
• ครัวเรือนและ SMEs กลับเผชิญภาระหนี้สูงและการเข้าถึงสินเชื่อที่เข้มงวด ทำให้ความต้องการกู้ยืมต่ำ

ผลลัพธ์คือการเติบโตของสินเชื่อที่ค่อนข้างแคบและเน้นการป้องกันความเสี่ยง มากกว่าจะเป็นสัญญาณของการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างกว้างขวาง

แนวโน้มเศรษฐกิจเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปี 2026

แนวโน้มเศรษฐกิจของภูมิภาคในปี 2026 ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่วิกฤตพลังงานดำเนินต่อไป

หากราคาน้ำมันยังอยู่ในระดับสูงเป็นเวลานาน ความกดดันทางเศรษฐกิจอาจเพิ่มขึ้น เช่น

• เงินเฟ้อจากต้นทุนพลังงานและอาหาร
• การใช้จ่ายของผู้บริโภคลดลง
• ภาระงบประมาณจากการอุดหนุนพลังงาน
• การปล่อยสินเชื่อของธนาคารที่ระมัดระวังมากขึ้น

สำหรับประเทศไทย ธนาคารโลกคาดว่าเศรษฐกิจจะเติบโตเพียงประมาณ 1.6% ในปี 2026 ซึ่งสะท้อนอุปสงค์ภายในประเทศที่อ่อนแอและข้อจำกัดด้านเครดิตอยู่แล้ว แม้ก่อนจะคำนึงถึงผลกระทบจากวิกฤตพลังงานที่ยืดเยื้อ

ภาพรวมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็มีลักษณะคล้ายกัน ประเทศที่นำเข้าพลังงานต้องเผชิญต้นทุนสูงขึ้น ขณะที่แม้ประเทศผู้ส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์จะได้ประโยชน์บางส่วน แต่ก็ยังเผชิญความเสี่ยงจากการค้าทั่วโลกที่ชะลอตัว

ตัวแปรสำคัญ: วิกฤตจะยาวนานแค่ไหน

ท้ายที่สุด ผลกระทบทางเศรษฐกิจขึ้นอยู่กับว่าการหยุดชะงักในช่องแคบฮอร์มุซจะเป็นเพียงช่วงสั้นหรือยืดเยื้อ

หากสถานการณ์คลี่คลายเร็ว เศรษฐกิจอาจเผชิญเพียงเงินเฟ้อชั่วคราว แต่หากการขัดข้องยืดเยื้อ โลกอาจต้องเผชิญภาวะที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า stagflation — ราคาสูงแต่การเติบโตต่ำ

สำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเศรษฐกิจเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับพลังงาน การค้า และการท่องเที่ยว ความมั่นคงของช่องแคบฮอร์มุซจึงกลายเป็นหนึ่งในตัวแปรสำคัญที่สุดต่อทิศทางเศรษฐกิจของภูมิภาคในปี 2026