ยูเครนยังไม่ได้ใบอนุญาตผลิต Patriot แม้ขีปนาวุธสกัดกั้นใกล้หมดคลัง

สำหรับยูเครน ความล่าช้านี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของนโยบายอุตสาหกรรมหรือการถ่ายโอนเทคโนโลยี แต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับความสามารถในการรับมือการโจมตีด้วยขีปนาวุธของรัสเซีย

จากคำประกาศที่อังการาสู่การถอยคำรับปาก

8 กรกฎาคม: ทรัมป์ประกาศว่าจะให้ยูเครนผลิต Patriot

ในการประชุมสุดยอด NATO ที่กรุงอังการา ประเทศตุรกี เมื่อ 8 กรกฎาคม 2026 ทรัมป์กล่าวกับประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีว่า สหรัฐฯ จะให้ใบอนุญาตแก่ยูเครนเพื่อผลิตขีปนาวุธสกัดกั้น Patriot ภายในประเทศ

“เราจะให้ใบอนุญาตคุณผลิต Patriot” ทรัมป์กล่าว พร้อมเสริมว่า สหรัฐฯ จะ “แสดงให้พวกเขาเห็นว่าต้องทำอย่างไร”

สำหรับกรุงเคียฟ นี่ดูเหมือนเป็นความคืบหน้าครั้งใหญ่ หลังจากยูเครนร้องขอเทคโนโลยีดังกล่าวมานานหลายปี ระบบ Patriot เป็นอาวุธเพียงระบบเดียวในคลังแสงของยูเครนที่สามารถสกัดขีปนาวุธวิถีโค้งของรัสเซียได้อย่างน่าเชื่อถือ

อย่างไรก็ตาม คำประกาศดังกล่าวไม่ได้ระบุรายละเอียดสำคัญ เช่น โรงงานใดจะเป็นผู้ผลิต บริษัทสหรัฐฯ รายใดจะร่วมมือ หรือยูเครนจะได้รับอนุญาตให้ผลิตชิ้นส่วนระดับใด

31 กรกฎาคม: ทำเนียบขาวลดระดับคำประกาศ

เพียงสามสัปดาห์ต่อมา ทรัมป์เปลี่ยนท่าที ระหว่างการประชุมคณะรัฐมนตรีที่แคมป์เดวิดเมื่อ 31 กรกฎาคม เขากล่าวว่า “เรายังไม่ได้ตกลงเรื่องนั้น เรากำลังพูดคุยกันอยู่ แต่มันเป็นเรื่องยากที่จะมอบเทคโนโลยีแบบนั้นออกไป”

ทรัมป์ย้ำว่า สหรัฐฯ ต้อง “ระมัดระวังอย่างมากในการปล่อยให้ใครก็ตามสร้างมันขึ้นมา” สื่อรายใหญ่อย่าง The New York Times, BBC, Reuters และ ABC News ต่างมองว่าคำพูดดังกล่าวเป็นการถอยจากคำมั่นเดิมที่ฟังดูไม่มีเงื่อนไข

จุดยืนใหม่นี้ยังเกิดขึ้นหลังจากทรัมป์เพิ่งต้อนรับเซเลนสกีที่ทำเนียบขาวเพียงไม่กี่วันก่อนหน้า

การเจรจายังเดินหน้า แต่ใบอนุญาตยังไม่ใกล้มือ

แม้ทรัมป์จะถอยคำรับปาก แต่สหรัฐฯ ไม่ได้สั่งยุติการหารือ เจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการยังคงสำรวจทางเลือกต่าง ๆ โดยวิตเทเกอร์เดินทางไปกรุงเคียฟในเดือนกรกฎาคมเพื่อพบเซเลนสกี เจ้าหน้าที่ยูเครน และภาคอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ

วิตเทเกอร์ระบุว่า การเจรจายังดำเนินอยู่ แต่ข้อตกลงการผลิตระยะยาวจะไม่เกิดขึ้นก่อนฤดูหนาว นอกจากนี้ เขายังบอกว่าความสำคัญเร่งด่วนคือการส่งมอบขีปนาวุธที่ผลิตเสร็จแล้วให้ยูเครน ไม่ใช่การสร้างโรงงานใหม่ภายในประเทศ

วิตเทเกอร์ระบุด้วยว่า ขีปนาวุธสกัดกั้น PAC-3 ของ Patriot อยู่ภายใต้การควบคุมการส่งออกอย่างเข้มงวด และสหรัฐฯ “ไม่อนุญาตให้ผู้ใดนอกจากผู้ผลิตในสหรัฐฯ เป็นผู้ผลิตขีปนาวุธเหล่านี้”

โฆษกสภาความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ไบรอัน ฮิวจ์ส กล่าวว่า “ยังไม่มีการสรุปอะไรทั้งสิ้น” แต่ยืนยันว่ารัฐบาลสหรัฐฯ มุ่งช่วยยูเครนตอบสนองความต้องการด้านการป้องกันภัยทางอากาศ

3 รูปแบบที่กำลังพิจารณา

ตามรายงานของ Reuters เมื่อ 5 สิงหาคม ทางเลือกที่อยู่บนโต๊ะมีอย่างน้อยสามแนวทาง

• ผลิตชิ้นส่วนในยูเครน แล้วประกอบขั้นสุดท้ายในเยอรมนี อุตสาหกรรมยูเครนอาจรับผิดชอบการผลิตชิ้นส่วนบางส่วน ขณะที่การประกอบและบูรณาการระบบขั้นสุดท้ายจะทำที่โรงงานในเยอรมนี วิธีนี้จะช่วยเก็บเทคโนโลยีสหรัฐฯ ที่มีความอ่อนไหวสูงไว้นอกยูเครน
• ให้ยูเครนเข้าร่วมโครงการผลิตร่วมเดิมของสหรัฐฯ กับยุโรป แทนการออกใบอนุญาตเฉพาะให้ยูเครน สหรัฐฯ อาจนำยูเครนเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของโครงการผลิตร่วมที่ดำเนินอยู่แล้วระหว่างสหรัฐฯ กับพันธมิตรยุโรป
• ผลิต PAC-3 รุ่นราคาถูกลง มีการหารือถึงรุ่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า ซึ่งอาจผลิตได้เร็วกว่าและในปริมาณมากกว่าขีปนาวุธ Patriot รุ่นเต็มรูปแบบ

ทั้งสามแนวทางสะท้อนข้อจำกัดเดียวกัน คือสหรัฐฯ ต้องการเพิ่มกำลังการผลิตและช่วยยูเครน แต่ยังไม่พร้อมเปิดให้ยูเครนควบคุมการผลิตเทคโนโลยี Patriot ที่ละเอียดอ่อนทั้งหมด

วิกฤตเร่งด่วน: ยูเครนกำลังขาดขีปนาวุธสกัดกั้น

การเจรจาเกิดขึ้นท่ามกลางภาวะขาดแคลนที่รุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว

• เซเลนสกีระบุเมื่อ 5 สิงหาคมว่า พันธมิตรส่งมอบขีปนาวุธป้องกันภัยทางอากาศให้ยูเครนในปี 2026 เพียงหนึ่งในสามของระดับปี 2025
• ในการโจมตีกรุงเคียฟเมื่อ 5 สิงหาคม กองทัพยูเครนไม่สามารถสกัดขีปนาวุธรัสเซียได้แม้แต่ลูกเดียว เนื่องจากคลังขีปนาวุธสกัดกั้น Patriot หมดลง
• เซเลนสกีเขียนว่า “ขีปนาวุธสกัดกั้นขีปนาวุธวิถีโค้งอาจช่วยชีวิตผู้ที่เสียชีวิตในวันนี้ได้”
• ความต้องการจากตะวันออกกลาง โดยเฉพาะอิสราเอลและประเทศคู่ค้าอื่น ๆ กำลังกดดันกำลังการผลิต Patriot ทั่วโลก และทำให้การจัดส่งมายังยูเครนตึงตัวมากขึ้น
• เมื่อปลายเดือนกรกฎาคม เซเลนสกีเตือนว่ายูเครนแทบไม่มีขีปนาวุธสกัดกั้นเหลืออยู่ และขอให้ทรัมป์จัดหา “แพ็กเกจฤดูหนาว” ฉุกเฉิน

ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่ว่ายูเครนจะผลิตอาวุธได้หรือไม่ในระยะยาวเท่านั้น แต่อยู่ที่ว่าจะมีขีปนาวุธเพียงพอใช้รับมือการโจมตีระลอกต่อไปหรือไม่ ก่อนที่โรงงานหรือโครงการผลิตร่วมใด ๆ จะเริ่มส่งมอบได้จริง

แผนสำรองของกรุงเคียฟระหว่างรอข้อตกลง

ยูเครนกำลังพยายามหาทางเพิ่มขีดความสามารถโดยไม่ต้องรอใบอนุญาตผลิตภายในประเทศเพียงทางเดียว

ทำสัญญาซื้อระยะยาวกับผู้ผลิตสหรัฐฯ

กรุงเคียฟกำลังพิจารณาสัญญาหลายปีกับผู้ผลิตสหรัฐฯ เช่น Raytheon และ Lockheed Martin เพื่อจองกำลังการผลิตล่วงหน้า เซเลนสกีระบุเมื่อ 23 กรกฎาคมว่า Raytheon แสดงความสนใจในการผลิตร่วมกับยูเครน

แลกคิวส่งมอบกับประเทศอื่น

อีกแนวทางคือการทำข้อตกลงแลกเปลี่ยนการส่งมอบ ยูเครนอาจรับระบบ Patriot ที่เดิมจัดสรรให้ประเทศอื่นก่อน ส่วนประเทศเหล่านั้นจะได้รับของจากสายการผลิตสหรัฐฯ ในภายหลัง วิธีนี้มีเป้าหมายเพื่อเร่งการเข้าถึงอาวุธที่พร้อมใช้งานในทันที

สรุป: ช่องว่างระหว่าง “ต้องใช้ตอนนี้” กับ “ผลิตได้ในอนาคต”

สถานะปัจจุบันยังไม่ใช่การอนุมัติใบอนุญาตผลิต Patriot ให้ยูเครน แต่เป็นการเจรจาเพื่อหาวิธีผลิตร่วมที่สหรัฐฯ และยุโรปยอมรับได้ ขณะที่เทคโนโลยี PAC-3 ยังคงถูกควบคุมอย่างเข้มงวด

ดังนั้น แม้สหรัฐฯ จะยังเปิดประตูให้มี “โอกาสการผลิตร่วม” กับยูเครนและสหภาพยุโรปเพื่อขยายฐานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ แต่โครงการดังกล่าวยังไม่ช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนในทันที อย่างเร็วที่สุด ยูเครนยังต้องพึ่งพาขีปนาวุธที่ผลิตเสร็จแล้วจากพันธมิตร การจองกำลังการผลิต และข้อตกลงสลับการส่งมอบไปก่อน