วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ: ทรัมป์ vs อิหร่าน ใครกันแน่ที่ควบคุมเส้นทางน้ำมันสำคัญที่สุดของโลก?

ช่องแคบฮอร์มุซ ทางเดินแคบๆ กว้างเพียง 21 ไมล์ แต่กลับเป็นเส้นเลือดใหญ่ของพลังงานโลก เพราะน้ำมันกว่า 20% ของทั้งโลกต้องผ่านที่นี่ ทว่าตอนนี้มันกลายเป็นสมรภูมิร้อนกลางสงครามสหรัฐฯ-อิหร่านในปี 2026 ณ ช่วงกลางเดือนสิงหาคม 2026 ช่องแคบนี้ถูกปิดโดยพฤตินัย แม้ว่าทั้งวอชิงตันและเตหะรานจะต่างอ้างสิทธิ์ว่า 'ควบคุมได้ทั้งหมด' ก็ตาม บทความนี้นำเสนออัปเดตสถานการณ์ล่าสุดของความขัดแย้ง ครอบคลุมถึงข้ออ้างที่ขัดแย้งกัน การปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ เงื่อนไขของอิหร่านในการเปิดช่องแคบอีกครั้ง การล่มสลายของข้อตกลงชั่วคราวเดือนมิถุนายน 2026 ผลกระทบทางเศรษฐกิจ และการลุกลามของปัญหาในภูมิภาค

ข้ออ้างการควบคุมที่ขัดแย้ง: สงครามคำพูด

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ย้ำซ้ำแล้วซ้ำเล่าอย่างแข็งขันว่าสหรัฐฯ มี 'การควบคุมอย่างสมบูรณ์' เหนือช่องแคบฮอร์มุซ เขาเปรียบการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ ว่าเป็น 'กำแพงเหล็ก' และอ้างว่าการกวาดทุ่นระเบิดของกองทัพเรือสหรัฐฯ ได้ทำความสะอาดเส้นทางเดินเรือแล้ว พร้อมประกาศว่าช่องแคบ 'เปิดแล้ว' เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2026 เขาโพสต์บน Truth Social ว่า 'สหรัฐอเมริกามีการควบคุมโดยสมบูรณ์เหนือช่องแคบฮอร์มุซ ผมคิดว่าเราจะรักษามันไว้!' ในงานแถลงข่าวครั้งต่อมา ทรัมป์กล่าวว่ากองทัพเรือสหรัฐฯ คือ 'หน่วยงานเดียวที่ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซในขณะนี้'

อิหร่าน ปฏิเสธข้อกล่าวอ้างเหล่านี้อย่างราบคาบ โฆษกทหารของอิหร่าน เอ็บราฮิม โซลฟาการี บอกปัดคำกล่าวอ้างของทรัมป์ว่าเป็น 'คำโกหกและเรื่องแต่ง' โดยระบุว่าช่องแคบดังกล่าวยังคงอยู่ภายใต้ 'การจัดการและการควบคุมที่สมบูรณ์' ของอิหร่าน โมห์เซน เรซาอี เลขาธิการคนใหม่ของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน กล่าวว่าอิหร่านควบคุมเส้นทางน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ และตั้งใจที่จะบังคับใช้ระบบเก็บค่าผ่านทางของตนเอง หน่วยงานช่องแคบอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งเป็นหน่วยงานที่อิหร่านจัดตั้งขึ้น แถลงว่าช่องแคบยังคงถูกปิดกั้น และจะไม่เปิดอีกจนกว่าเงื่อนไขของอิหร่านจะได้รับการยอมรับ

ความเป็นจริงบนพื้นดิน: หลักฐานชี้ให้เห็นว่าทั้งสองฝ่ายไม่ได้ครอบครองการควบคุมที่ไร้ข้อกังขา Kpler บริษัทข่าวกรองทางทะเล รายงานว่าในวันที่ 12 สิงหาคม 2026 มีเรือเพียง 14 ลำเท่านั้นที่ข้ามช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเศษเสี้ยวเล็กน้อยของปริมาณการจราจรปกติ ซึ่งคิดเป็นน้ำมันประมาณ 17-21 ล้านบาร์เรลต่อวัน ช่องแคบปิดโดยพฤตินัย การเดินเรือแทบจะหยุดชะงัก

การปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ: ไทม์ไลน์การบังคับใช้

การปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ เป็นกลไกสำคัญที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาของความขัดแย้งครั้งนี้

• การปิดล้อมครั้งแรก (13 เมษายน – 29 พฤษภาคม 2026): สหรัฐฯ ประกาศปิดล้อมทางเรือต่ออิหร่าน โดยใช้บังคับกับเรือทุกประเภทที่เดินทางไปยังหรือออกจากท่าเรือของอิหร่าน เมื่อวันที่ 19 เมษายน สหรัฐฯ ได้เข้ายึดเรือสินค้าที่ชักธงอิหร่านซึ่งพยายามฝ่าด่านปิดล้อม
• บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (17 มิถุนายน): ประธานาธิบดีทรัมป์และประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียนของอิหร่านลงนามในบันทึกความเข้าใจ 14 ข้อ ซึ่งประกาศ 'การยกเลิกการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ' และให้คำมั่นว่าอิหร่านจะจัดการเพื่อความปลอดภัยของเรือสินค้า
• การปิดล้อมอีกครั้ง (13 กรกฎาคม 2026): หลังจากบันทึกความเข้าใจเริ่มมีปัญหาจากการตีความมาตรา 5 ที่แตกต่างกัน ทรัมป์ประกาศ 'การบังคับใช้' การปิดล้อมอีกครั้ง โดยประกาศว่าช่องแคบ 'เปิด' และเรียกร้องภาษี 20% สำหรับสินค้าทั้งหมดที่ขนส่งผ่านช่องแคบ กองทัพสหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีอิหร่านเป็นคืนที่ 7 ติดต่อกันในสัปดาห์นั้นเพื่อบังคับใช้การปิดล้อม

เงื่อนไขของอิหร่านในการเปิดช่องแคบอีกครั้ง

เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2026 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน ผ่านทางเลขาธิการ โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลกาดร์ ได้ยื่นข้อเรียกร้องชุดใหญ่ที่สหรัฐฯ ต้องปฏิบัติตามก่อนที่ช่องแคบจะเปิดได้อีกครั้ง เงื่อนไขเหล่านี้รวมถึง:

• การยกเลิกการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ ต่อท่าเรือของอิหร่าน
• การปล่อยสินทรัพย์ของอิหร่านที่ถูกอายัดในต่างประเทศ
• การยุติการคว่ำบาตรน้ำมันของสหรัฐฯ ต่ออิหร่าน
• การถอนกำลังทหารสหรัฐฯ ทั้งหมดออกจากภูมิภาค
• การจ่ายค่าชดเชยให้อิหร่านสำหรับความเสียหายจากสงคราม
• การหยุดยิงในวงกว้างเพื่อยุติสงครามโดยรวม

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวว่าข้อตกลงที่โอمانเป็นนายหน้าเกี่ยวกับพิกัดเส้นทางเดินเรือใหม่นั้น จะไม่สามารถเปิดเส้นทางน้ำได้ด้วยตัวเอง อิหร่านยังปฏิเสธว่ามีการเจรจาโดยตรงกับสหรัฐฯ อยู่

การล่มสลายของข้อตกลงชั่วคราวเดือนมิถุนายน 2026

บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2026 ได้รับการออกแบบให้เป็นกรอบสันติภาพ 14 ข้อ ครอบคลุมถึงการยุติการสู้รบ การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง การผ่อนปรนการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ และกรอบเวลา 60 วันสำหรับการเจรจาขั้นสุดท้าย ข้อตกลงคลี่คลายอย่างรวดเร็วในเดือนกรกฎาคม เนื่องจากการตีความมาตรา 5 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมและค่าผ่านทางของช่องแคบฮอร์มุซ แต่ละฝ่ายกล่าวหาอีกฝ่ายว่าละเมิดข้อตกลง การโจมตีตอบโต้กันกลับมาดำเนินอีกครั้ง และภายในวันที่ 13 กรกฎาคม ทรัมป์ประกาศว่าบันทึกความเข้าใจตายแล้ว และบังคับใช้การปิดล้อมอีกครั้ง ผู้ไกล่เกลี่ยจากกาตาร์และโอมานยังคงพยายามฟื้นข้อตกลง แต่ ณ วันที่ 13 สิงหาคม 2026 การเจรจาก็ยังคงชะงักงัน

สงครามในวงกว้าง (ตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2026)

การเผชิญหน้าครั้งนี้เป็นแนวหน้าสำคัญของความขัดแย้งที่ใหญ่กว่า สงครามทางอากาศของสหรัฐฯ-อิสราเอลต่ออิหร่านเริ่มต้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 และขณะนี้อยู่ในเดือนที่หก สหรัฐฯ ได้ทำการโจมตีทางอากาศหลายระลอกเพื่อกำหนดเป้าหมายขีดความสามารถทางทหารของอิหร่าน รวมถึงการโจมตีอย่างน้อย 7 คืนติดต่อกันในกลางเดือนกรกฎาคม อิหร่านตอบโต้ด้วยการโจมตีเรือสินค้าในอ่าวเปอร์เซียและฐานทัพทหารสหรัฐฯ ในภูมิภาค

ผลกระทบทางเศรษฐกิจ

การปิดช่องแคบฮอร์มุซได้ส่งผลกระทบรุนแรงต่อตลาดพลังงานโลก

• ราคาน้ำมันดิบเบรนท์พุ่งสูงขึ้นประมาณ 75% นับตั้งแต่สงครามเริ่มต้น
• อุปทานน้ำมันโลกขาดแคลนประมาณ 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• โดยปกติช่องแคบนี้ขนส่งน้ำมันประมาณ 20% ของโลก ปริมาณการจราจรลดลงเหลือเกือบเป็นศูนย์ในหลายวัน
• ราคาน้ำมันพุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในเดือนเมษายน 2026 เนื่องจากการเคลื่อนตัวของเรือบรรทุกน้ำมันแทบหยุดชะงัก

การลุกลามในภูมิภาค: ช่องแคบบับเอล-มันเดบและการโจมตีของกลุ่มฮูตี

วิกฤตไม่ได้จำกัดอยู่แค่ช่องแคบฮอร์มุซเท่านั้น กลุ่มฮูตีในเยเมนที่อิหร่านหนุนหลังได้เพิ่มความรุนแรงในการโจมตีในช่องแคบบับเอล-มันเดบ (จุดคอขวดในทะเลแดงตอนใต้) โดยกำหนดเป้าหมายไปที่เรือพาณิชย์ใกล้กับอ่าวเอเดน ซึ่งได้สร้างวิกฤตขนานขึ้นมา ส่งผลให้ค่าประกันการขนส่งทางทะเลพุ่งสูงขึ้นและบังคับให้เรือต้องเปลี่ยนเส้นทางไปรอบแหลมกู๊ดโฮป ซึ่งซ้ำเติมการหยุดชะงักของอุปทานพลังงานโลก