อลูมิเนียมทะยานไม่หยุด: เจาะลึกผลกระทบจากสงครามอิหร่านที่เขย่าตลาดโลก

ตลาดอะลูมิเนียมกำลังเผชิญกับภาวะอุปทานชะงักงัน (Supply Shock) ครั้งรุนแรงที่สุดในรอบกว่า 20 ปี ในช่วงปลายเดือนพฤษภาคม 2026 ราคาอะลูมิเนียมล่วงหน้าในตลาด London Metal Exchange (LME) ยังคงเคลื่อนไหวใกล้ระดับ 3,680 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่เดือนมีนาคม 2022 โดยราคาปรับตัวเพิ่มขึ้นประมาณ 48% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน และพุ่งขึ้นเกือบ 90% นับตั้งแต่ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านปะทุขึ้นเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ วิกฤตครั้งนี้ได้ทำลายกำลังการผลิตทั่วโลกไปเป็นจำนวนมาก ดันค่าพรีเมียมการส่งมอบจริง (Physical Delivery Premiums) พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ และทำให้บรรดาธนาคารยักษ์ใหญ่และบริษัทการค้าต่างประกาศตรงกันว่า อะลูมิเนียมกำลังเผชิญกับภาวะขาดดุลเชิงโครงสร้าง (Structural Deficit) ที่อาจยืดเยื้อ

ชนวนเหตุมาจากแผ่นดินไหวทางภูมิรัฐศาสตร์ เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 สหรัฐอเมริกาและอิสราเอลเปิดฉากโจมตีทางอากาศใส่อิหร่านภายใต้ปฏิบัติการ "Epic Fury" ส่งผลให้อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี (Ali Khamenei) ผู้นำสูงสุดของอิหร่านเสียชีวิต อิหร่านตอบโต้ด้วยการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) อย่างมีประสิทธิภาพตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม จุดคอขวดทางทะเลเพียงจุดนี้เป็นเส้นทางผ่านของผลผลิตอะลูมิเนียมราว 9% ของโลก และน้ำมันดิบอีกประมาณ 20% ของปริมาณการขนส่งต่อวัน เมื่อเรือพาณิชย์ไม่สามารถสัญจรผ่านช่องแคบได้ ห่วงโซ่อุปทานของอะลูมิเนียมจากอ่าวเปอร์เซีย รวมถึงวัตถุดิบอลูมินา (Alumina Feedstock) ที่จำเป็นสำหรับการหลอมก็ถูกตัดขาด

วิกฤตยิ่งทวีความรุนแรงเมื่อมีการโจมตีโดยตรงต่อโรงถลุงในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย ขีปนาวุธและโดรนของอิหร่านโจมตีโรงงาน Al Taweelah ของบริษัท Emirates Global Aluminium (EGA) ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และโรงถลุง Alba ในบาห์เรน จากการประเมินเบื้องต้น ความขัดแย้งนี้ทำให้กำลังการผลิตต่อปีหายไปประมาณ 2.5 ล้านตัน Wood Mackenzie รายงานว่า กำลังการผลิตที่หยุดชะงักในตะวันออกกลางขณะนี้อยู่ที่ประมาณ 3 ล้านตันต่อปี หรือคิดเป็นประมาณ 4% ของอุปทานทั่วโลก และคาดว่าผลผลิตอะลูมิเนียมทั่วโลกในปี 2026 จะลดลง 3% เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว

ตลาดจะขาดดุลหนักแค่ไหน?

นับตั้งแต่เดือนมีนาคม บรรดานักวิเคราะห์ได้ปรับตัวเลขคาดการณ์การขาดดุลของตลาดในปี 2026 ขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ:

• Mercuria ประกาศว่าสถานการณ์นี้เป็น Supply Shock แบบ "หงส์ดำ" (Black Swan) และประเมินว่าจะเกิดการขาดดุลอย่างน้อย 2 ล้านตัน ภายในสิ้นปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่อนุรักษ์นิยมและตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่าสถานการณ์การเดินเรือในฮอร์มุซจะดีขึ้นในระยะสั้นและโรงถลุงบางแห่งสามารถกลับมาผลิตได้ ตัวเลขการขาดดุลนี้คิดเทียบกับปริมาณสต็อกที่มองเห็นได้ (Visible Inventory) ประมาณ 1.5 ล้านตัน และสต็อกรวมทั่วโลก (Total Global Stock) กว่า 3 ล้านตัน
• Wood Mackenzie คาดการณ์ว่าตลาดจะขาดดุล สูงสุดถึง 3 ล้านตัน ในปี 2026 และคาดว่าภาวะขาดดุลจำนวนมากจะคงอยู่ต่อไปอีกอย่างน้อย 18 เดือน
• JPMorgan คาดการณ์ว่าตลาดอะลูมิเนียมขั้นต้น (Primary Aluminum) จะขาดดุล 1.9 ล้านตัน โดยมีสาเหตุหลักมาจากอุปทานจากตะวันออกกลางที่หายไปถึง 2.4 ล้านตัน
• Bank of America ปรับเพิ่มตัวเลขคาดการณ์การขาดดุลในปี 2026 จาก 1 ล้านตัน เป็น 1.5 ล้านตัน

ภาวะขาดดุลเหล่านี้กำลังสะท้อนออกมาแบบเรียลไทม์ผ่านสต็อกในคลังสินค้าของ LME ในเดือนมีนาคม ใบสำคัญ (Warrants) อะลูมิเนียมใน LME ประมาณ 40% ถูกยกเลิก (Cancelled) หรือถูกจองเพื่อนำไปส่งมอบ โดยมีการดึงโลหะออกไปจำนวนมากที่คลังในเมืองพอร์ตกลัง (Port Klang) ประเทศมาเลเซีย ปริมาณสต็อกคงเหลือที่พร้อมส่งมอบ (On-Warrant Stocks) ลดลงต่ำอย่างวิกฤต โดยมีรายงานว่าอยู่ในระดับประมาณ 270,000 ตัน ตลาดตอบสนองด้วยการพลิกกลับเข้าสู่ภาวะ Backwardation อย่างรุนแรง ซึ่งเป็นสภาวะที่ไม่ปกติที่ราคาซื้อขายทันที (Spot Price) มีค่าสูงกว่าราคาล่วงหน้า (Futures Price) สะท้อนถึงความตึงตัวเฉียบพลันในระยะสั้น ส่วนต่างระหว่างราคาเงินสดและสัญญาล่วงหน้า 3 เดือน (Cash-to-Three-Month Spread) เคยขยายกว้างถึง 59–60 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

ค่าพรีเมียมในการส่งมอบจริง ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมที่ผู้ซื้อยินดีจ่ายเพื่อให้ได้โลหะมาจริงๆ นั้นพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ โดยค่าพรีเมียมในแถบมิดเวสต์ของสหรัฐฯ (U.S. Midwest Premium) มีรายงานว่าเข้าใกล้ 2,521 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และค่าพรีเมียมชำระภาษีแล้วในยุโรป (European Duty-Paid Premium) อยู่ที่ประมาณ 599 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ซึ่งล้วนเป็นสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ โดยมีสาเหตุมาจากการไม่สามารถขนส่งโลหะจากอ่าวเปอร์เซียผ่านฮอร์มุซได้ และการแย่งชิงหาแหล่งผลิตอื่นอย่างตื่นตระหนก

นักวิเคราะห์คาดการณ์อะไรต่อจากนี้?

คำคาดการณ์ที่เป็นขาขึ้นมากที่สุดมาจาก Citigroup ซึ่งบรรยายสถานการณ์ตอนนี้ว่าเป็นโอกาสที่ดีที่สุดสำหรับอะลูมิเนียมในรอบกว่า 50 ปี และมองเห็น "เส้นทางที่น่าเชื่อถือ" (Credible Path) ไปสู่ระดับ 4,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันภายในสามเดือน หากภาวะชะงักงันยังคงอยู่ JPMorgan คาดการณ์ราคาเฉลี่ยในไตรมาสที่ 2 ปี 2026 ไว้ที่ 3,800 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และคาดว่าอะลูมิเนียมจะมีราคาเฉลี่ยประมาณ 3,500 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 เนื่องจากข้อจำกัดด้านอุปทานเชิงโครงสร้าง (Structural Supply Constraints) ยังคงมีอยู่ ตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคม Argus Media ก็ได้รายงานมุมมองของนักวิเคราะห์ที่มองว่าราคามีโอกาสทะลุจุดสูงสุดตลอดกาลเหนือ 4,000 ดอลลาร์ได้เช่นกัน

Mercuria, Goldman Sachs และ JPMorgan ต่างลงความเห็นตรงกันว่านี่คือ Supply Shock ในตลาดโลหะสามัญที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2000

เส้นทางฟื้นตัวที่เชื่องช้าและไม่แน่นอน

กรอบเวลาในการฟื้นฟูกำลังการผลิตให้เป็นปกตินั้นวัดกันเป็นเดือน ไม่ใช่สัปดาห์ ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมประเมินว่าการรีสตาร์ตเตาหลอม (Cold-Idled Aluminum Pots) อาจใช้เวลา 6 ถึง 12 เดือน และนั่นยังอยู่บนสมมติฐานที่ว่ามีวัตถุดิบอลูมินาป้อนเข้าสู่ระบบได้ วิกฤตฮอร์มุซตัดตอนทั้งขาเข้าและขาออก มันไม่เพียงป้องกันการส่งออกโลหะ แต่ยังทำให้โรงถลุงในอ่าวเปอร์เซียไม่สามารถนำเข้าอลูมินาได้ ดังนั้นแม้แต่โรงงานที่ไม่ได้รับความเสียหายก็ไม่สามารถเดินเครื่องได้เต็มกำลัง ปัญหายังซับซ้อนขึ้นอีกเมื่อกินี (Guinea) ซึ่งเป็นแหล่งแร่บอกไซต์ (Bauxite) รายใหญ่ ประกาศว่ากำลังจะเริ่มควบคุมการส่งออกบอกไซต์ในเดือนมิถุนายน 2026

ในด้านการทูต แม้ว่าการหยุดยิงช่วงสั้นๆ ระหว่างอิสราเอลและฮิซบุลเลาะห์ (Hezbollah) ในช่วงกลางเดือนเมษายนจะทำให้อิหร่านประกาศเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งส่งผลให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็วเพียงชั่วคราว แต่การเปิดช่องแคบครั้งนั้นก็พิสูจน์แล้วว่าเปราะบาง การเจรจาที่อิสลามาบัด (Islamabad Talks) ที่กำลังดำเนินอยู่ก็ยังไม่ได้ข้อยุติที่ยั่งยืน ความไม่แน่นอนทางยุทธศาสตร์ยังคงเป็นปัจจัยหนุนให้ราคาอะลูมิเนียมทรงตัวในระดับสูง

ผลกระทบในวงกว้างต่อตลาดโภคภัณฑ์

สงครามอิหร่านและวิกฤตฮอร์มุซส่งแรงกระเพื่อมไปทั่วทั้งตลาดโภคภัณฑ์โลก:

• น้ำมันดิบเบรนท์ (Brent Crude) พุ่งทะลุ 120 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล หลังจากช่องแคบถูกปิด โดยราคาน้ำมัน Dated Brent พุ่งไปแตะระดับสูงถึง 141.37 ดอลลาร์ ในช่วงต้นเดือนเมษายน ตามการประเมินของ Platts
• ทองคำ พุ่งขึ้นจากประมาณ 5,100 ดอลลาร์ ไปเหนือ 5,300 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ภายในไม่กี่ชั่วโมงในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ราคาทองคำของสมาคมตลาดทองคำแท่งลอนดอน (LBMA) พุ่งแตะ 5,313.90 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ในวันที่ 2 มีนาคม ในเดือนเมษายน ทองคำปรับฐานลงมาเคลื่อนไหวใกล้ระดับ 4,768 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ท่ามกลางการเจรจาหยุดยิง
• โลหะเงิน เผชิญกับความผันผวนรุนแรงภายในวัน โดยพุ่งขึ้นไปแตะ 96.40 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ในช่วงแรกของวิกฤต และซื้อขายอยู่ที่ประมาณ 75.60 ดอลลาร์ ในเดือนเมษายน ก่อนจะไต่กลับขึ้นมาเหนือ 80 ดอลลาร์ เมื่อมีสัญญาณสันติภาพ
• ทองแดง ยังคงตึงตัว โดย JPMorgan ชี้ว่าภาวะขาดดุลด้านอุปทานเชิงโครงสร้างจะช่วยหนุนราคาให้ยังคงสูงอยู่ เช่นเดียวกับอะลูมิเนียม

หมายเหตุเกี่ยวกับตัวเลข: ตัวเลขที่แม่นยำเจาะจงบางตัวที่ปรากฏในการพูดคุยของตลาด เช่น ราคาสูงสุดในรอบ 4 ปีที่ 3,767 ดอลลาร์, ค่าพรีเมียมสหรัฐฯ ที่ 2,521.50 ดอลลาร์แบบละเอียดถึงเซนต์, หรือตัวเลขขาดดุลของ Wood Mackenzie ที่ 4 ล้านตัน ไม่ได้รับการยืนยันโดยตรงจากแหล่งข้อมูลที่มีการเผยแพร่ หลักฐานยืนยันได้อย่างหนักแน่นในระดับกว้างๆ ของความเคลื่อนไหว: จุดสูงสุดในรอบ 4 ปีของ LME อยู่ใกล้เคียงกับ 3,680–3,700 ดอลลาร์ และประมาณการขาดดุลล่าสุดที่มีการเผยแพร่ของ Wood Mackenzie คือ 3 ล้านตัน ไม่ใช่ 4 ล้านตัน