ยุโรปเข้าสู่ฤดูหนาวด้วยกันชนก๊าซที่บางที่สุดในรอบ 15 ปี

จากแนวโน้มดังกล่าว ยุโรปอาจเข้าสู่ฤดูทำความร้อนปี 2026/27 ด้วยคลังสำรองที่เต็มเพียง 76% ซึ่งจะเป็นระดับเริ่มต้นฤดูหนาวต่ำที่สุดในรอบ 15 ปี ขณะที่การวิเคราะห์ล่าสุดของ Wood Mackenzie เตือนว่าคลังสำรองอาจจบฤดูเติมก๊าซต่ำกว่า 70% หากสถานการณ์ยังดำเนินไปในทิศทางเดิม

อย่างไรก็ตาม คณะทำงานของ EU ระบุว่า การเติมคลังสำรองให้ได้ 80% ก็เพียงพอที่จะช่วยรับประกันอุปทานสำหรับฤดูหนาว ดังนั้น ตัวเลขที่ต่ำไม่ได้หมายความว่าจะเกิดการขาดแคลนทันที แต่สะท้อนว่า “พื้นที่กันชน” สำหรับรับมือสภาพอากาศหนาวจัดหรือเหตุขัดข้องใหม่ ๆ มีน้อยลง

Wood Mackenzie มองเป็น “การขาดดุลเชิงโครงสร้าง”

Wood Mackenzie ระบุว่าวิกฤตครั้งนี้อาจไม่ใช่เพียงแรงกระแทกชั่วคราวจากเหตุการณ์ในตะวันออกกลาง แต่เป็น การขาดดุลเชิงโครงสร้าง ของตลาดก๊าซยุโรป

แรงกดดันสำคัญกำลังเกิดขึ้นพร้อมกัน 3 ด้าน ได้แก่

• คลังสำรองต่ำเป็นประวัติการณ์ เมื่อรวมกับการหยุดชะงักที่ช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้ราคาก๊าซตลาดจรสูงกว่าจุดต่ำสุดเดือนมิถุนายนมากกว่า 50%
• ความต้องการ LNG ในเอเชียฟื้นตัว ทำให้ก๊าซเที่ยวเรือที่สามารถเปลี่ยนปลายทางได้ถูกดึงออกจากตลาดยุโรป
• สินค้าคงคลังที่ต่ำ อาจทำให้ราคาก๊าซอยู่ในระดับสูงตลอดฤดูหนาวปี 2026/27

บริษัทที่ปรึกษารายนี้มองว่าตลาดก๊าซยุโรปมีอุปทานไม่เพียงพออยู่แล้ว หลังการสูญเสียก๊าซทางท่อจากรัสเซีย วิกฤตฮอร์มุซจึงเข้ามาซ้ำเติมภาวะขาดดุลเดิมให้รุนแรงขึ้น

ช่องแคบฮอร์มุซกระทบ LNG ทั่วโลกอย่างไร

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญระหว่างอิหร่านกับโอมาน ถูกปิดกั้นในทางปฏิบัตินับตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 หลังสงครามอิหร่านปะทุขึ้น

ผลกระทบต่อก๊าซธรรมชาติและ LNG มีความชัดเจนในหลายด้าน

• โดยปกติ LNG ของโลกประมาณ 20% ต้องผ่านช่องแคบแห่งนี้ แต่กระแสดังกล่าวถูกระงับไปเกือบทั้งหมด
• การโจมตีของอิหร่านทำให้กำลังส่งออก LNG ของกาตาร์ที่โรงงาน Ras Laffan หายไปประมาณ 17%
• ดัชนีราคาก๊าซธรรมชาติของธนาคารโลกเพิ่มขึ้น 24% เมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้าในเดือนมีนาคม 2026
• สัญญาซื้อขายล่วงหน้า TTF ซึ่งเป็นราคามาตรฐานก๊าซของยุโรป ขยับขึ้นแตะ 14.80 ดอลลาร์ต่อ MMBtu ในช่วงปลายเดือนเมษายน
• Shell ประเมินว่าการค้า LNG ทั่วโลกจะ ทรงตัวในปี 2026 เนื่องจากอุปทานประมาณหนึ่งในห้าของรายเดือนถูกปิดกั้นนับตั้งแต่เดือนมีนาคม

ราคาพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่ยังต่ำกว่าจุดสูงสุดในวิกฤตปี 2022 และตลาดยังสามารถชดเชยบางส่วนได้จากการเพิ่มการผลิตของสหรัฐฯ และผู้ผลิตนอกตะวันออกกลาง โดยในเดือนมิถุนายน อุปทาน LNG ทั่วโลกยังเพิ่มขึ้น 2% เมื่อเทียบกับปีก่อน แม้เส้นทางฮอร์มุซจะยังถูกรบกวน

ยุโรปต้องแย่ง LNG กับผู้ซื้อเอเชีย

วิกฤตฮอร์มุซกำลังเปลี่ยนตลาด LNG ให้กลายเป็นการแข่งขันประมูลระหว่างยุโรปกับเอเชีย โดยเฉพาะสำหรับเที่ยวเรือที่สามารถเปลี่ยนจุดหมายปลายทางได้อย่างยืดหยุ่น

ความต้องการ LNG ในเอเชียกำลังฟื้นตัว ขณะที่ส่วนต่างราคาที่ผู้ซื้อเอเชียยอมจ่ายเหนือราคายุโรปเพิ่มขึ้นอย่างมาก จึงมีแรงจูงใจให้ผู้ขายส่งมอบสินค้าไปยังเอเชียแทน

ประเทศในเอเชียใต้ซึ่งพึ่งพา LNG จากกาตาร์สูง กำลังหาปริมาณก๊าซมาทดแทนได้ยากมาก ท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรง โดยราคา LNG ตลาดจรในภูมิภาคพุ่งเกิน 20 ดอลลาร์ต่อ MMBtu

สำหรับยุโรป นั่นหมายถึงการต้องจ่ายแพงขึ้นเพื่อดึงเที่ยวเรือเข้ามาเติมคลังสำรองในช่วงที่เวลาสำหรับการเตรียมฤดูหนาวเหลือน้อยลง Wood Mackenzie จึงมองว่าคลังสำรองยุโรปที่ต่ำและความต้องการเอเชียที่ฟื้นตัวจะทำให้ตลาด LNG โลกตึงตัวอย่างมากตลอดฤดูหนาว

อุปทานใหม่อาจช่วยคลายวิกฤตได้เมื่อใด

ในระยะยาว ตลาดอาจเริ่มผ่อนคลายจากอุปทาน LNG ระลอกใหม่ โดยเฉพาะโครงการจากสหรัฐฯ ที่คาดว่าจะทยอยเข้าสู่ตลาดในช่วงปลายทศวรรษ 2020

ประมาณการพื้นฐานของ Wood Mackenzie ระบุว่า ราคาก๊าซที่ซื้อขายในยุโรปอาจลดลงเกือบครึ่งภายในปี 2030 เหลือค่าเฉลี่ยราว 24 ยูโรต่อเมกะวัตต์-ชั่วโมง หรือประมาณ 8 ดอลลาร์ต่อ MMBtu Shell คาดว่าการค้า LNG ทั่วโลกจะกลับมาเติบโตได้ในปี 2027 หากการหยุดชะงักที่ช่องแคบฮอร์มุซคลี่คลาย

แต่การปรับสมดุลของตลาดยังมีเงื่อนไขสำคัญ นั่นคือช่องแคบต้องกลับมาเปิดใช้งาน หากการปิดกั้นยืดเยื้อไปจนถึงสิ้นปี 2026 Wood Mackenzie เตือนว่าอุปทานน้ำมันและ LNG ที่ขาดแคลนอาจนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจโลกถดถอยแบบไม่รุนแรงในช่วงครึ่งหลังของปี 2026

ทางออกระยะยาว: พลังงานหมุนเวียนและปั๊มความร้อน

การนำเข้า LNG เพิ่มขึ้นอาจช่วยให้ยุโรปผ่านฤดูหนาวที่กำลังจะมาถึง แต่ทางออกถาวรของการพึ่งพาก๊าซคือการลดความต้องการใช้ก๊าซ โดยเฉพาะในภาคอาคารและระบบทำความร้อน

• สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) คาดว่าปั๊มความร้อนจะช่วยลดความต้องการก๊าซเพื่อทำความร้อนอาคารในยุโรปได้อย่างน้อย 21,000 ล้านลูกบาศก์เมตรในปี 2030
• ศูนย์วิจัยร่วมของคณะกรรมาธิการยุโรปประเมินว่า หากเปลี่ยนหม้อไอน้ำที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลจำนวน 30 ล้านเครื่อง หรือราว 35% ของทั้งหมดเป็นปั๊มความร้อน จะลดการใช้ก๊าซและน้ำมันในอาคารเหล่านั้นได้ 36%
• มูลนิธิ European Climate Foundation ระบุว่า การติดตั้งปั๊มความร้อน 60 ล้านเครื่องภายในปี 2030 อาจลดความต้องการก๊าซในอาคารของ EU ได้ 40% เมื่อเทียบกับปี 2022 และลดค่าใช้จ่ายนำเข้าพลังงานได้ 60,000 ล้านยูโร
• ระบบทำความร้อนสะอาดที่มีอยู่แล้ว ซึ่งรวมถึงปั๊มความร้อน ระบบทำความร้อนรวมศูนย์ และพลังงานแสงอาทิตย์ความร้อน ช่วยทดแทนการนำเข้าก๊าซได้ราว 42.5 พันล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี และตัวเลขนี้อาจเพิ่มเป็น 74.6 พันล้านลูกบาศก์เมตรภายในปี 2030

อุปสรรคคือการติดตั้งยังไม่เร็วพอ สมาคมปั๊มความร้อนแห่งยุโรปเตือนว่าเป้าหมาย 60 ล้านเครื่องกำลังมีความเสี่ยง โดยอัตราการติดตั้งในปัจจุบันอาจทำให้ยุโรปมีปั๊มความร้อนประมาณ 45 ล้านเครื่องในปี 2030 ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมาย และจำเป็นต้องเร่งอัตราการติดตั้งอย่างมากเพื่อให้ทันแผน

สรุป

ยุโรปกำลังเข้าสู่ฤดูหนาวปี 2026/27 ด้วยคลังสำรองก๊าซที่บางที่สุดในรอบ 15 ปี ขณะเดียวกันช่องแคบฮอร์มุซยังจำกัดอุปทาน LNG ทั่วโลก และผู้ซื้อเอเชียกำลังกลับมาแย่งชิงเที่ยวเรือกับยุโรป

ความเสี่ยงระยะสั้นคือราคาที่พุ่งขึ้นและตลาดที่ตึงตัว ส่วนความหวังในระยะกลางอยู่ที่อุปทาน LNG ใหม่จากสหรัฐฯ ในช่วงปลายทศวรรษนี้ แต่ในระยะยาว ความมั่นคงด้านพลังงานของยุโรปจะขึ้นอยู่กับความเร็วในการขยายพลังงานหมุนเวียน การเพิ่มประสิทธิภาพอาคาร และการติดตั้งปั๊มความร้อนเพื่อลดความต้องการก๊าซอย่างเป็นระบบ