ข้อถกเถียงเรื่องขีปนาวุธ Typhon: ทำไมจีนจึงคัดค้านการติดตั้งของสหรัฐในญี่ปุ่น

ความสามารถในการโจมตีทั้งเรือและเป้าหมายบนบกทำให้ Typhon เปิดทางให้กองกำลังภาคพื้นดินมีศักยภาพโจมตีระยะไกลแบบแม่นยำ ซึ่งก่อนหน้านี้มักเป็นบทบาทของกองทัพเรือเป็นหลัก

ทำไมสหรัฐจึงนำไปติดตั้งในญี่ปุ่น

ในปี 2025 กองทัพบกสหรัฐได้นำเครื่องยิง Typhon ไปยังญี่ปุ่นในระหว่างการฝึกร่วม Resolute Dragon ระหว่างสหรัฐและญี่ปุ่น ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ระบบนี้ถูกเปิดเผยในประเทศดังกล่าว

สำหรับวอชิงตันและโตเกียว การนำระบบดังกล่าวมาประจำการมีเป้าหมายสำคัญหลายประการ

• เสริมการยับยั้งทางทหาร: ทำให้กองกำลังพันธมิตรสามารถคุกคามเรือ ฐานทัพ และศูนย์ลำเลียงกำลังของฝ่ายตรงข้ามจากตำแหน่งตามแนวเกาะแรก
• กระจายกำลังยิง: เครื่องยิงแบบเคลื่อนที่ทำให้ศัตรูระบุตำแหน่งโจมตีได้ยากกว่าฐานทัพถาวรหรือเรือรบ
• ส่งสัญญาณพันธมิตร: แสดงให้เห็นถึงความร่วมมือด้านความมั่นคงที่แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นระหว่างสหรัฐกับญี่ปุ่น ท่ามกลางการขยายกำลังทหารของจีนในภูมิภาค

ญี่ปุ่น โดยเฉพาะพื้นที่ตอนใต้ อยู่ใกล้เส้นทางเดินเรือสำคัญและจุดยุทธศาสตร์อย่างทะเลจีนตะวันออกและช่องแคบไต้หวัน

ทำไมจีนจึงประณามอย่างรุนแรง

รัฐบาลจีนตอบโต้ทันที โดยระบุว่าการติดตั้งดังกล่าว เป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงเชิงยุทธศาสตร์ของภูมิภาค และเรียกร้องให้สหรัฐกับญี่ปุ่นถอนระบบดังกล่าวออก

เหตุผลหลักของความกังวลจากปักกิ่ง ได้แก่

• ความใกล้ทางภูมิศาสตร์: หากยิงจากญี่ปุ่น ขีปนาวุธ Typhon สามารถครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของจีนตะวันออก รวมถึงเมืองสำคัญหลายแห่ง
• เวลาการเตือนภัยสั้นลง: การวางระบบใกล้ดินแดนจีนทำให้เวลาตอบสนองในภาวะวิกฤตลดลง
• ความกังวลเรื่องแบบอย่าง: จีนเกรงว่าการติดตั้งชั่วคราวอาจกลายเป็นถาวร หรือขยายไปยังประเทศอื่นในภูมิภาค

จีนเคยแสดงท่าทีคล้ายกันเมื่อสหรัฐนำระบบ Typhon ไปใช้ในการฝึกในฟิลิปปินส์ โดยเตือนว่าอาจเพิ่มความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์และกระตุ้นการแข่งขันด้านขีปนาวุธ

ผลกระทบต่อดุลกำลังทางทหารในภูมิภาค

แม้จะเป็นการติดตั้งชั่วคราว การมีอยู่ของ Typhon ในญี่ปุ่นก็อาจมีผลต่อดุลกำลังทางทหารในอินโด‑แปซิฟิก

ผลที่อาจช่วยสร้างเสถียรภาพ

• เพิ่มความสามารถยับยั้งของสหรัฐและญี่ปุ่น โดยทำให้ทรัพย์สินทางทหารของจีนตกอยู่ในความเสี่ยงมากขึ้น
• ระบบยิงจากภาคพื้นดินแบบเคลื่อนที่ช่วยเสริมกำลังหากกองเรือไม่สามารถเข้าใกล้พื้นที่พิพาทได้

ผลที่อาจเพิ่มความตึงเครียด

• จีนอาจตอบโต้ด้วยการเพิ่มจำนวนขีปนาวุธหรือปรับเป้าหมายไปยังฐานทัพของพันธมิตร
• ประเทศเจ้าภาพ เช่น ญี่ปุ่น อาจกลายเป็นเป้าหมายสำคัญในกรณีเกิดความขัดแย้ง
• การติดตั้งระบบลักษณะนี้จากหลายฝ่ายอาจเร่งการแข่งขันขีปนาวุธพิสัยกลางในภูมิภาค

สถานการณ์นี้สะท้อนสิ่งที่นักยุทธศาสตร์เรียกว่า “security dilemma” คือมาตรการเพื่อป้องปรามฝ่ายหนึ่ง อาจถูกอีกฝ่ายมองว่าเป็นภัยคุกคาม

ความเชื่อมโยงกับไต้หวัน

ประเด็น Typhon ยังเกี่ยวพันกับความตึงเครียดรอบ ไต้หวัน ซึ่งจีนถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของประเทศ ขณะที่สหรัฐสนับสนุนศักยภาพการป้องกันตนเองของไต้หวัน

ญี่ปุ่นตั้งอยู่ใกล้เส้นทางทะเลและอากาศที่สำคัญ หากเกิดวิกฤตในช่องแคบไต้หวัน ระบบอย่าง Typhon อาจช่วยให้สหรัฐและพันธมิตรสามารถโจมตีเรือ ฐานทัพ หรือศูนย์ส่งกำลังที่เกี่ยวข้องกับปฏิบัติการทางทหารในพื้นที่

จากมุมมองของจีน การติดตั้ง Typhon เป็นส่วนหนึ่งของแนวโน้มที่กว้างกว่า เช่น

• ความร่วมมือทางทหารที่แน่นแฟ้นขึ้นระหว่างสหรัฐกับญี่ปุ่น
• การวางกำลังล่วงหน้าของสหรัฐในอินโด‑แปซิฟิก
• การขายอาวุธของสหรัฐให้ไต้หวัน ซึ่งจีนมองว่าเป็นการละเมิดอธิปไตยและบ่อนทำลายเสถียรภาพในช่องแคบไต้หวัน

เมื่อรวมกันแล้ว ปักกิ่งมองว่าปัจจัยเหล่านี้เป็นความท้าทายเชิงยุทธศาสตร์ชุดเดียว

ความเห็นต่างทางยุทธศาสตร์ที่ยังไม่จบ

โดยสรุป ข้อพิพาทเรื่อง Typhon สะท้อนมุมมองความมั่นคงที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

• สหรัฐและญี่ปุ่น เห็นว่าการติดตั้งระบบขีปนาวุธขั้นสูงช่วยยับยั้งการใช้กำลังและรักษาสถานะเดิมของภูมิภาค
• จีน มองว่ามาตรการเดียวกันนี้เป็นการเพิ่มศักยภาพโจมตีและเพิ่มความเสี่ยงของการเผชิญหน้า

ตราบใดที่การแข่งขันทางทหารในอินโด‑แปซิฟิกยังคงทวีความเข้มข้น โดยเฉพาะรอบไต้หวัน การติดตั้งระบบอย่าง Typhon ก็มีแนวโน้มจะยังเป็นประเด็นทางการทูตและยุทธศาสตร์ที่ถกเถียงกันต่อไป