ดีรอน อาเซโมกลู ชี้ชัด: วิกฤตประชาธิปไตยเสรีเกิดจาก 'บาดแผลที่ตัวเองสร้าง'

ระบบนี้เริ่มสะดุดเมื่อมันหยุดทำสิ่งเหล่านั้น หนังสือเล่มนี้สืบย้อนไปว่าเสรีนิยม—ปรัชญาที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อท้าทายอำนาจ—ไม่เคยปรับตัวอย่างเต็มที่กับการกลายเป็นอุดมการณ์หลักของศตวรรษที่ 20 และขาดความยืดหยุ่นในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของโลกาภิวัตน์และเทคโนโลยีดิจิทัล

'สายรัดอ่อน' (Soft Straitjacket): ชนชั้นนำทำให้ประชาธิปไตยแคบลงอย่างไร

อาเซโมกลูอธิบายกลไกที่เขาเรียกว่า 'สายรัดอ่อน' (soft straitjacket) —ไม่ใช่การปราบปรามอย่างเปิดเผย แต่เป็นการค่อยๆ ลดทอนทางเลือกทางการเมืองและเศรษฐกิจที่นำโดยชนชั้นนำ ซึ่งบีบรัดการถกเถียงในระบอบประชาธิปไตยและกีดกันข้อกังวลของชนชั้นแรงงานอย่างเป็นระบบ

กลไกนี้แสดงออกผ่านความล้มเหลวหลักสามประการ:

• การละทิ้งความมั่งคั่งร่วมกัน: ชนชั้นนำเสรีนิยมปล่อยให้ความไม่เท่าเทียมเพิ่มสูงขึ้นและค่าจ้างของแรงงานที่ไม่มีวุฒิปริญญาหยุดนิ่ง โดยเฉพาะหลังทศวรรษ 1980 เมื่อระบบอัตโนมัติ (automation), โลกาภิวัตน์ และการลดอุตสาหกรรมทำให้ค่าจ้างขาดจากการเติบโตของผลิตภาพ (productivity)
• การยกย่องชนชั้นนำที่มีวุฒิปริญญา: นโยบายและวัฒนธรรมค่อยๆ ขยับไปให้ความสำคัญกับบรรดามืออาชีพและผู้มีวุฒิการศึกษา ทำให้ชนชั้นแรงงานซึ่งเคยเป็นฐานเสียงหลักของเสรีนิยมก้าวหน้ารู้สึกแปลกแยก
• การถอยห่างจากเสรีภาพในการแสดงออกและการปกครองตนเองตามระบอบประชาธิปไตย: สถาบันต่างๆ ตอบสนองต่อเสียงเรียกร้องของประชาชนน้อยลง และวัฒนธรรมของการโต้แย้งแบบเปิดก็ถูกกัดกร่อนลง อาเซโมกลูชี้ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวอเมริกัน 85% รู้สึกว่า 'ผู้ที่ได้รับเลือกตั้งไม่สนใจว่าคนอย่างพวกเขาคิดอย่างไร'

สายรัดอ่อนนี้ได้บีบรัดการตอบสนองตามระบอบประชาธิปไตยที่ครั้งหนึ่งเคยทำให้เสรีนิยมมีความชอบธรรม ส่งผลให้ระบบอ่อนแอต่อการโต้กลับจากกระแสประชานิยม

ความผิดปกติของ AI: ภาพสะท้อนวิกฤตประชาธิปไตย

อาเซโมกลูวาดภาพคู่ขนานที่ชัดเจนและน่าทึ่งระหว่างความผิดปกติในการพัฒนา AI กับวิกฤตในวงกว้างของประชาธิปไตยเสรี ในทั้งสองกรณี เขาโต้แย้งว่า การผลักดันโดยชนชั้นนำ (elite-driven escalation) เข้ามาแทนที่ความก้าวหน้าอย่างรอบคอบและเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม

เขากล่าวว่าการถกเถียงเรื่อง AI 'มีแนวโน้มที่จะทำให้ทุกอย่างบานปลาย' ซึ่งขับเคลื่อนโดยช่องว่างระหว่างชนชั้นนำที่มีการศึกษาและมีวุฒิปริญญากับคนอื่นๆ ที่เหลือ แทนที่เทคโนโลยีจะถูกหล่อหลอมตามแนวทางประชาธิปไตยเพื่อเสริมศักยภาพให้คนงานและตอบสนองความต้องการสาธารณะ กลับถูกนำไปใช้เพื่อ 'เสริมอำนาจให้บริษัทและรัฐบาลเหนือคนงานและพลเมือง'

การแบ่งขั้วและการสูญเสียความไว้วางใจในการกำกับดูแล AI สะท้อนถึงพลวัตเดียวกันกับที่เกิดขึ้นในชีวิตการเมือง

อาเซโมกลูเป็นนักวิจารณ์ที่สม่ำเสมอในเรื่องทิศทางของ AI ในปัจจุบัน เขาประเมินว่ามีเพียงประมาณ 5% ของภาระงานเท่านั้นที่จะทำกำไรจากการใช้ระบบอัตโนมัติในระยะใกล้นี้ ซึ่งจะทำให้ GDP เพิ่มขึ้นได้มากที่สุดเพียง 1–1.5% และคาดว่าผลิตภาพปัจจัยรวม (total factor productivity) ที่ AI จะมอบให้จริงในอีกทศวรรษข้างหน้านั้นอยู่ที่ประมาณ 0.55% ซึ่งเป็นเพียงเศษเสี้ยวของประมาณการที่ตลาดหุ้นวอลล์สตรีทคาดหวังไว้อย่างล้นหลาม

ปัญหาที่แท้จริง เขาโต้แย้ง ไม่ใช่ที่ตัว AI แต่เป็นวาทกรรม 'ที่ไร้สมอง' และการรวมศูนย์อำนาจที่เทคโนโลยีนี้เอื้อให้เกิด

ทางออก: 'สัทธิเสรีนิยมของชนชั้นแรงงาน' (Working-Class Liberalism)

ทางเลือกที่อาเซโมกลูเสนอก็คือ 'Working-Class Liberalism' —กรอบแนวคิดที่สื่อส่งเสริมการขายอธิบายว่าเป็นโครงการ 'สไตล์รูสเวลต์'

องค์ประกอบหลักมีดังนี้:

• การสร้างความมั่งคั่งร่วมกันขึ้นใหม่: ปรับเปลี่ยนนโยบายเศรษฐกิจเพื่อประโยชน์ของแรงงานที่ไม่มีวุฒิปริญญา ผ่านอำนาจต่อรองที่แข็งแกร่งขึ้น ค่าจ้างที่ดีขึ้น และการเติบโตที่ครอบคลุมทุกภาคส่วน นั่นคือการย้ายออกจากวาระที่เน้นชนชั้นนำไปสู่วาระที่ส่งมอบผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมให้กับผู้ที่มีการศึกษาน้อยที่สุดและมีทักษะน้อยที่สุด
• การปฏิรูปประชาธิปไตย: ฟื้นฟูสถาบันของการปกครองตนเองและเสรีภาพในการแสดงออก เพื่อให้เสรีนิยมตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนอีกครั้ง แทนที่จะเป็นเพียงฉันทามติของชนชั้นนำ อาเซโมกลูเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปกครองตนเองในระดับชุมชนและการสร้างชุมชนที่เข้มแข็งในฐานะปัจจัยสำคัญของเสรีภาพ
• การเปลี่ยนทิศทางเทคโนโลยี: ปรับทิศทาง AI และระบบอัตโนมัติให้ส่งเสริมศักยภาพของมนุษย์และเพิ่มอำนาจให้คนงาน แทนที่จะเข้ามาแทนที่หรือรวมศูนย์อำนาจไว้ในมือคนไม่กี่คน เขาเรียกร้องให้มี 'AI เพื่อคนทำงาน' (pro-worker AI) และเครือข่ายความปลอดภัยทางสังคมที่แข็งแกร่งขึ้น ควบคู่ไปกับการสนับสนุนเครื่องมือ AI ที่เพิ่มผลิตภาพและอำนาจต่อรองของคนงาน แทนที่จะทำให้พวกเขาตกงาน

อาเซโมกลูมองว่าสิ่งนี้ไม่ใช่การหวนกลับไปสู่สังคมประชาธิปไตยแบบกลางศตวรรษที่ 20 แต่เป็นปรัชญาการเมืองแบบใหม่ที่เรียกคืนคำสัญญาดั้งเดิมของเสรีนิยม นั่นคือ เสรีภาพในวงกว้างและความมั่งคั่งร่วมกัน สำหรับโลกยุคหลังอุตสาหกรรมที่ถูก disrupt ด้วยเทคโนโลยี

เขาโต้แย้งว่า 'การซ่อมแซมประชาธิปไตยเสรีไม่ใช่คำตอบ' และจำเป็นต้องมีการสร้างระบบขึ้นมาใหม่ทั้งหมด

หมายเหตุ: ทุกข้อความและตัวเลขที่ถูกอ้างอิงในบทความนี้มาจากหนังสือและบทสัมภาษณ์ของดีรอน อาเซโมกลูตามที่ปรากฏในแหล่งข่าวที่ให้มา