รัสเซียเปิดคดีผูกขาดกับ Apple ปฏิเสธติดตั้งแอปของรัฐล่วงหน้า เสี่ยงถูกปรับ 4,000 ล้านรูเบิล

วันที่ 3 สิงหาคม 2026 คณะกรรมการป้องกันการผูกขาดแห่งสหพันธรัฐรัสเซีย (FAS) ได้เปิดคดีอย่างเป็นทางการกับ Apple ฐานไม่ปฏิบัติตามคำเตือนเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 ให้ติดตั้งซอฟต์แวร์ที่รัฐบาลรัสเซียหนุนหลังไว้ล่วงหน้าบนอุปกรณ์ iOS โดย Apple พลาดกำหนดเส้นตายการปฏิบัติตามคือวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 ทำให้ขณะนี้บริษัทเสี่ยงถูกปรับสูงถึง 4,000 ล้านรูเบิล (ประมาณ 1,500-1,600 ล้านบาท หรือ 51-52 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภายใต้กฎหมายคุ้มครองการแข่งขันของรัสเซีย

ข้อกำหนดทางกฎหมายที่ Apple ปฏิบัติตามไม่ครบ

FAS ออกคำเตือนเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 โดยมีข้อกำหนดหลัก 2 ข้อที่ Apple ยังทำไม่ครบถ้วน:

• ติดตั้งแพลตฟอร์มสนทนา MAX ล่วงหน้า — แอปสนทนาที่รัฐบาลรัสเซียหนุนหลัง — บน iPhone และ iPad ทุกเครื่องที่ขายในรัสเซีย
• ติดตั้งร้านค้าแอป RuStore ล่วงหน้า — ร้านค้าแอปทางเลือกสัญชาติรัสเซียเทียบเท่า App Store — บนอุปกรณ์ iOS
• ยกเลิกการตั้งค่าเสิร์ชเอนจินเริ่มต้นที่เลือกปฏิบัติ: FAS กล่าวหาว่าการตั้งค่าเริ่มต้นที่ใช้เสิร์ชเอนจินต่างประเทศทำให้ผู้ใช้ต้องเปลี่ยนไปใช้เสิร์ชเอนจินรัสเซียอย่าง Yandex ด้วยตัวเอง ซึ่งเป็นการ "สร้างเงื่อนไขที่เลือกปฏิบัติต่อนักพัฒนาชาวรัสเซีย"
• ปฏิบัติตามกฎหมาย "การติดตั้งซอฟต์แวร์ล่วงหน้า" ปี 2021 ซึ่งกำหนดให้สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตทุกเครื่องที่ขายในรัสเซียต้องมาพร้อมซอฟต์แวร์รัสเซียตามรายการที่กำหนด

FAS แถลงว่า Apple ปฏิบัติตามเพียงบางส่วนโดยยอมให้มีเสิร์ชเอนจินรัสเซียติดตั้งไว้ล่วงหน้า แต่ไม่ดำเนินการตามข้อกำหนดเรื่องแอป MAX และ RuStore

ไทม์ไลน์ของคดี

วันที่	เหตุการณ์
1 กรกฎาคม 2026	FAS ออกคำเตือนอย่างเป็นทางการถึง Apple ให้เวลาแก้ไขการละเมิดถึง 15 กรกฎาคม 2026
1-15 กรกฎาคม 2026	ช่วงเวลาตามกำหนด — Apple ปฏิบัติตามเพียงบางส่วนเท่านั้น
3 สิงหาคม 2026	FAS เปิดคดีผูกขาดอย่างเป็นทางการหลัง Apple ไม่ดำเนินการตามข้อกำหนดครบถ้วน

บทลงโทษที่อาจเกิดขึ้น: สูงถึง 4,000 ล้านรูเบิล (ประมาณ 1,500-1,600 ล้านบาท)

ภายใต้มาตรา 14.31 แห่งประมวลกฎหมายปกครองของรัสเซีย (ส่วนหนึ่งของกฎหมายคุ้มครองการแข่งขัน) FAS สามารถปรับบริษัทที่มีอำนาจเหนือตลาดได้สูงถึง 4,000 ล้านรูเบิล หากพบว่ามีการใช้อำนาจในทางมิชอบ โดยในอัตราแลกเปลี่ยนปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 51.6-52 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คดีนี้ยังอยู่ระหว่างดำเนินการและจำนวนค่าปรับที่แท้จริงจะถูกกำหนดในชั้นพิจารณา

บริบทกว้าง: การจับตาดูแนวทางปฏิบัติของ Apple ทั่วโลก

คดีนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสระดับโลกที่หน่วยงานกำกับดูแลกำลังท้าทายระบบนิเวศปิดและนโยบายแอปที่เข้มงวดของ Apple:

• สหภาพยุโรป (EU): พระราชบัญญัติตลาดดิจิทัล (DMA) บังคับให้ Apple อนุญาตให้มีร้านค้าแอปทางเลือก (เช่น ข้อกำหนดให้มีร้านค้าแอปของบุคคลที่สามใน EU ตั้งแต่ปี 2024) และการติดตั้งแอปนอก App Store (sideloading) โดยยังคงมีการสอบสวนต่อไป
• สหรัฐอเมริกา: กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ (DOJ) ยื่นฟ้อง Apple ในคดีผูกขาดครั้งสำคัญเมื่อเดือนมีนาคม 2024 กล่าวหาว่าครองตลาดสมาร์ทโฟนอย่างไม่เป็นธรรม และคดียังดำเนินต่อเนื่องถึงปี 2025-2026
• ญี่ปุ่น: คณะกรรมการการค้าที่ยุติธรรมของญี่ปุ่นได้สอบสวนนโยบาย App Store และข้อจำกัดของ Apple เกี่ยวกับระบบชำระเงินของบุคคลที่สาม
• สหราชอาณาจักร: หน่วยงานการแข่งขันและตลาด (CMA) ของสหราชอาณาจักรได้สอบสวนระบบนิเวศมือถือของ Apple รวมถึงข้อจำกัดด้านเกมบนคลาวด์และการจำกัดเอ็นจิ้นเบราว์เซอร์

คดีของ FAS ถือเป็นการยกระดับที่รุนแรงที่สุดของรัสเซียต่อการควบคุมแพลตฟอร์มของ Apple โดยใช้คำสั่งให้ติดตั้งซอฟต์แวร์ภายในประเทศล่วงหน้าเป็นเครื่องมือ ซึ่งเป็นแนวทางที่แตกต่างจาก DMA แต่มีเป้าหมายเชิงปฏิบัติเดียวกันคือการเปิด iOS ให้แอปและเสิร์ชเอนจินอื่นสามารถแข่งขันได้