HSBC ชี้ตลาดโภคภัณฑ์อยู่ในภาวะ “ซูเปอร์สควีซ”: สัญญาณเสี่ยงขาขึ้น ไม่ใช่หลักฐานว่าซูเปอร์บูลมาแล้ว

HSBC ใช้คำว่า “ซูเปอร์สควีซ” (super-squeeze) เพื่ออธิบายสถานการณ์ที่ราคาโภคภัณฑ์หลายกลุ่ม—พลังงาน โลหะ และวัตถุดิบเกษตร—อาจปรับขึ้นพร้อมกัน เพราะอุปทานเพิ่มได้ยากผิดปกติ ขณะเดียวกันเกิดการหยุดชะงักหลายด้านในเวลาเดียวกัน

อย่างไรก็ดี นี่คือ สถานการณ์ความเสี่ยงด้านขาขึ้นที่มีน้ำหนัก ไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าตลาดกำลังเข้าสู่ “ซูเปอร์บูล” หรือวัฏจักรขาขึ้นยาวนานอย่างแน่นอนแล้ว

แก่นของแนวคิด: อุปทานตึงตัว พบอุปสงค์ที่ไม่หายไปง่าย

HSBC มองว่าอุปทานโภคภัณฑ์ถูกจำกัดจากภูมิรัฐศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการเปลี่ยนผ่านพลังงาน อีกทั้งเครื่องมือวิเคราะห์วัฏจักรโภคภัณฑ์ด้วยแมชชีนเลิร์นนิงของธนาคารที่ชื่อ COCCLES บ่งชี้การเปลี่ยนเชิงสถิติไปสู่ช่วง “ขาขึ้นอ่อน” (weak bull) และเปิดความเป็นไปได้ของระบอบตลาดที่แข็งแกร่งกว่า 816

รายงาน HSBC ล่าสุดยังพบความแข็งแกร่งที่กระจายกว้างในตลาด โดยดัชนีราคาโภคภัณฑ์แบบสปอตของ Bloomberg เพิ่มขึ้น 11% นับจากต้นปี ณ ช่วงเวลาที่รายงานอ้างถึง ครอบคลุมทองแดง โลหะส่วนใหญ่ ทองคำ โกโก้ และกาแฟ 13 ภาพดังกล่าวสอดคล้องกับตลาดที่กำลังตึงตัวขึ้น

แต่คำว่า “สอดคล้อง” ไม่ได้แปลว่า “พิสูจน์แล้ว” โมเดลวัฏจักรเชิงสถิติอาจพบรูปแบบที่คล้ายอดีต แต่ไม่สามารถระบุสาเหตุของการขึ้นราคา หรือรับประกันว่าราคาจะอยู่สูงต่อไปได้ ราคาโภคภัณฑ์อาจสะท้อนค่าความเสี่ยงจากเหตุการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ การเคลื่อนไหวของค่าเงิน สถานะเก็งกำไร หรืออุปทานสะดุดชั่วคราวได้เช่นกัน

การจะเรียกว่าเป็นซูเปอร์ไซเคิลอย่างแท้จริง ต้องเห็นอุปสงค์แข็งแรงและความขาดแคลนทางกายภาพที่ยืนอยู่ได้ แม้แรงกระทบเฉพาะหน้าจะผ่านพ้นไปแล้ว

เมื่อคอขวดหลายจุดสะดุดพร้อมกัน ผลกระทบจะทวีคูณ

ภาวะบีบตัวจะรุนแรงขึ้นเมื่อการขนส่งและวัตถุดิบหลายประเภทถูกรบกวนพร้อมกัน โดย ช่องแคบฮอร์มุซ เป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญอย่างยิ่ง: การประเมินของ Congressional Research Service ระบุว่า การค้าน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมทางทะเลของโลกประมาณ 27% และการค้า LNG โลก 20% ผ่านเส้นทางนี้ นอกจากนี้ยังมีปุ๋ยและสินค้าอุตสาหกรรมอื่น ๆ ผ่านด้วย 47

ผลกระทบจึงส่งผ่านเป็นลูกโซ่ได้หลายทาง

• น้ำมันและ LNG: หากการผ่านเส้นทางลดลง อุปทานเชื้อเพลิงและก๊าซสำหรับผลิตไฟฟ้าอาจตึงตัวขึ้น กาตาร์และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์รวมกันมีสัดส่วนเกือบ 20% ของการส่งออก LNG โลก โดย LNG ส่วนใหญ่ต้องผ่านฮอร์มุซ 57
• ค่าระวางและวัตถุดิบอุตสาหกรรม: การเดินเรือสะดุดทำให้เส้นทาง ค่าประกัน และความพร้อมของเรือตึงตัว และอาจกระทบการไหลเวียนของปุ๋ย กำมะถัน และวัตถุดิบอุตสาหกรรมอื่น ไม่ใช่แค่น้ำมัน 4752
• โลหะและภาคการผลิต: ต้นทุนดีเซล ไฟฟ้า และขนส่งที่สูงขึ้น เพิ่มต้นทุนของเหมือง โรงถลุง และโรงงานผลิต
• เกษตรกรรม: ปุ๋ยและเชื้อเพลิงเป็นต้นทุนหลักของเกษตรกร หากผลผลิตเสียหายจากสภาพอากาศในช่วงที่ค่าพลังงาน ปุ๋ย และค่าขนส่งสูงอยู่แล้ว ผลต่อเงินเฟ้ออาหารจะยิ่งแรงขึ้น

ประเด็นสำคัญคือ การเสริมแรงกันของปัญหา การสะดุดของสินค้าโภคภัณฑ์ชนิดหนึ่งสามารถเพิ่มต้นทุนการผลิตและส่งมอบของอีกชนิดหนึ่ง ทำให้ตลาดหาสินค้าทดแทนหรือรับแรงกระแทกได้ยากกว่าเดิม

สต็อกเป็นกันชน ไม่ใช่อุปทานใหม่

คำเตือนหลักของ HSBC คือ หากการหยุดชะงักยืดเยื้อ สต็อกอาจลดลงจนตลาดแตะ “จุดเปลี่ยน” ซึ่งราคาจะพุ่งขึ้นรุนแรงกว่าเดิม และอาจเกิดภาวะขาดแคลนได้ 1

ในภาวะปกติ สต็อกช่วยให้โรงกลั่น ผู้ผลิตไฟฟ้า โรงงาน และผู้บริโภคมีเวลาปรับตัว แต่เมื่อสต็อกเชิงพาณิชย์ลดใกล้ระดับขั้นต่ำที่จำเป็นต่อการดำเนินงาน ผู้ซื้ออาจต้องแย่งซื้อสินค้าที่ส่งมอบได้ทันทีโดยไม่อาจต่อรองราคาได้มากนัก ขณะที่การเพิ่มกำลังผลิตทำไม่ได้ในชั่วข้ามคืน และอุปสงค์ระยะสั้นของเชื้อเพลิง พลังงาน และวัตถุดิบจำเป็นก็มักลดได้ยาก

คลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์ช่วยบรรเทาแรงกระแทกช่วงแรกได้ แต่ไม่อาจทดแทนกำลังขนส่งที่หายไป คุณภาพน้ำมันดิบเฉพาะที่โรงกลั่นต้องใช้ หรือการสะดุดยาวนานของ LNG และวัตถุดิบอุตสาหกรรมได้ทั้งหมด กระทรวงพลังงานสหรัฐประกาศระบายน้ำมันจากคลังสำรองปิโตรเลียมเชิงยุทธศาสตร์ 172 ล้านบาร์เรลในเดือนมีนาคม 2026 ซึ่งสะท้อนว่าสต็อกฉุกเฉินสามารถนำมาใช้ได้จริง 33

กรณีคลังก๊าซยุโรปก็ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง กรอบเดิมของสหภาพยุโรปตั้งเป้าให้คลังก๊าซเต็ม 90% ภายในวันที่ 1 พฤศจิกายน แต่กฎที่ออกภายหลังเพิ่มความยืดหยุ่นทั้งเรื่องระดับเป้าหมายและช่วงเวลา 31 คณะกรรมาธิการยุโรประบุในเดือนเมษายนว่า ระดับก๊าซสำรองของสหภาพยุโรปต่ำกว่าค่าเฉลี่ยก่อนวิกฤตเพียงเล็กน้อย และการมีระดับ 80% เมื่อสิ้นฤดูร้อนก็เพียงพอสำหรับความมั่นคงของอุปทานในฤดูหนาว 32

ดังนั้น การกล่าวกว้าง ๆ ว่า “ก๊าซสำรองต่ำกว่าเป้า” ยังใช้เป็นหลักฐานว่าใกล้ขาดแคลนไม่ได้ หากไม่ระบุวันที่ เกณฑ์ที่ใช้ และพื้นที่ให้ชัดเจน

เหตุใดทองแดงทำให้ภาพโครงสร้างขาขึ้นน่าเชื่อขึ้น

ทองแดงอยู่ในใจกลางของมุมมองเชิงบวก เพราะการใช้ไฟฟ้ามากขึ้นต้องพึ่งอุปกรณ์โครงข่าย สายเคเบิล และโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าจำนวนมาก การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน AI รถยนต์ไฟฟ้า พลังงานหมุนเวียน และโครงข่ายส่งไฟฟ้า จึงสามารถหนุนอุปสงค์ทองแดงได้ แม้บางส่วนของเศรษฐกิจอุตสาหกรรมดั้งเดิมจะชะลอตัว

HSBC ชี้ว่าโครงสร้างพื้นฐานเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของอุปสงค์โภคภัณฑ์ และอ้างอิงฉากทัศน์หนึ่งของ IEA ที่ประเมินว่าอุปสงค์ทองแดงอาจเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า 17 ขณะที่การเปิดเหมืองใหม่ต้องใช้เวลานาน ตั้งแต่การอนุญาต การจัดหาเงินทุน การสร้างสาธารณูปโภค การก่อสร้าง ไปจนถึงการเพิ่มกำลังผลิตจริง

ความไม่สอดคล้องระหว่างดีมานด์ที่เพิ่มเร็วกับซัพพลายที่ตอบสนองช้า ทำให้ทองแดงไวต่อความประหลาดใจด้านอุปสงค์หรือการหยุดผลิตมากขึ้น แต่ดีมานด์เชิงโครงสร้างก็ไม่ได้รับประกันว่าราคาจะขึ้นตลอดไป ราคาสูงอาจกระตุ้นการขยายเหมือง การรีไซเคิล การใช้วัสดุทดแทน การเพิ่มประสิทธิภาพ และทำให้อุปสงค์ปลายทางอ่อนลงได้

ต้นทุนไร่ที่สูงขึ้น ส่งต่อสู่เงินเฟ้ออาหารอย่างไร

ภาวะบีบตัวของโภคภัณฑ์อาจมาถึงผู้บริโภคผ่านราคาอาหาร แม้จะไม่มีพืชชนิดใดชนิดหนึ่งเสียหายอย่างรุนแรง เกษตรกรต้องรับต้นทุนดีเซล ปุ๋ย สารเคมี การขนส่ง และเงินทุนหมุนเวียนที่แพงขึ้น จากนั้นผู้แปรรูปและผู้ค้าปลีกก็เผชิญค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน บรรจุภัณฑ์ ห้องเย็น และการกระจายสินค้าที่สูงขึ้นตามมา

ผลกระทบจะแตกต่างกันไปตามชนิดพืช ค่าเงิน สต็อก เงินอุดหนุน และการแข่งขันในประเทศ แต่ประเทศที่นำเข้าทั้งอาหารและพลังงานมักเปราะบางกว่า เพราะต้องรับทั้งต้นทุนการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นและกำลังซื้อครัวเรือนที่ลดลงพร้อมกัน

HSBC ปรับประมาณการอย่างไร และตัวเลข 2027 ควรนับแบบไหน

รายงานจากแหล่งรองระบุว่า HSBC ปรับคาดการณ์การเติบโตของราคาโภคภัณฑ์รวมในปี 2026 ขึ้นเป็น 22% จาก 16% และปรับมุมมองปี 2027 จาก ลดลง 7% เป็นทรงตัว 25

คำนวณแบบตรงไปตรงมาคือ

• ปี 2026: จาก 16% เป็น 22% คือปรับขึ้น 6 จุดเปอร์เซ็นต์
• ปี 2027: จาก -7% เป็น 0% คือปรับขึ้น 7 จุดเปอร์เซ็นต์

การเรียกการปรับปี 2027 ว่า 14 จุดเปอร์เซ็นต์จึงเป็นการนับผลของตัวเลขติดลบซ้ำซ้อน ขณะเดียวกัน ก่อนใช้ตัวเลขดังกล่าวตัดสินใจลงทุน ควรตรวจสอบตารางคาดการณ์ฉบับเต็มของ HSBC ว่าหมายถึงค่าเฉลี่ยรายปี ระดับปลายปี หรือดัชนีใดโดยเฉพาะ

ถ้าภาวะตึงตัวลากยาว ตลาดและเศรษฐกิจจะเจออะไร

หากการขาดแคลนและต้นทุนปัจจัยการผลิตสูงยืดเยื้อ ผลต่อเศรษฐกิจมหภาคจะคล้ายความเสี่ยง ภาวะเงินเฟ้อสูงแต่การเติบโตอ่อนแรง (stagflation) มากกว่าการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกที่แข็งแรงทั่วถึง

• เงินเฟ้อและดอกเบี้ย: ราคาพลังงานและอาหารสามารถดันเงินเฟ้อทั่วไปขึ้นเร็ว ก่อนส่งผ่านไปยังค่าขนส่งและราคาสินค้า ทำให้ธนาคารกลางระมัดระวังการลดดอกเบี้ยมากขึ้น แม้เศรษฐกิจชะลอ
• น้ำมัน: ความเสี่ยงด้านขาขึ้นยังสูงตราบใดที่การไหลผ่านฮอร์มุซยังบกพร่อง IEA ระบุในเดือนสิงหาคมว่า ความขัดข้องในตะวันออกกลางทำให้อุปทานน้ำมันโลกต่ำกว่าอุปสงค์มาก และคาดว่าอุปทานปี 2026 จะลดลง 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน 49
• บริษัทจดทะเบียน: ธุรกิจน้ำมัน ก๊าซ เหมือง ปุ๋ย และขนส่งทางเรืออาจได้ประโยชน์จากอำนาจกำหนดราคา แต่ยังเผชิญความเสี่ยงด้านต้นทุน ภาษี และการเมือง ส่วนสายการบิน เคมีภัณฑ์ ขนส่ง การแปรรูปโลหะ และธุรกิจที่ใช้พลังงานสูง มีโอกาสถูกกดดันด้านมาร์จิ้น
• ประเทศต่าง ๆ: ผู้ส่งออกโภคภัณฑ์อาจได้ประโยชน์จากรายได้ส่งออกและฐานะการค้าที่ดีขึ้น ขณะที่ประเทศพึ่งพาการนำเข้าจะเผชิญค่านำเข้าสูงขึ้น แรงกดดันต่อค่าเงิน และภาระอุดหนุนที่อาจเพิ่มขึ้น

อะไรจะหักล้างมุมมองขาขึ้นที่แรงที่สุด

“ซูเปอร์สควีซ” ไม่ใช่กรณีฐานที่ต้องเกิดขึ้นแน่นอน ปัจจัยถ่วงสำคัญได้แก่ การกลับมาเปิดเส้นทางขนส่งที่สะดุด เศรษฐกิจโลกอ่อนแรงจนความต้องการลดลง การทำลายอุปสงค์จากราคาที่แพงขึ้น อุปทานใหม่ การรีไซเคิลที่เร็วขึ้น และดอลลาร์สหรัฐที่แข็งค่า

เส้นแบ่งจึงชัดเจน: ตลาดที่ตึงตัวและราคาทองแดงที่แข็งแรงสนับสนุนคำเตือนของ HSBC ว่าความเสี่ยงด้านขาขึ้นสูงขึ้น แต่ยังไม่พอจะพิสูจน์ว่าซูเปอร์บูลระยะยาวเริ่มต้นแล้ว หลักฐานชี้ขาดคือการขาดดุลทางกายภาพอย่างต่อเนื่อง สต็อกกันชนที่ลดลง และราคาหลายหมวดที่ยืนแข็งได้แม้แรงกระทบภูมิรัฐศาสตร์เฉพาะหน้าจะคลี่คลายไปแล้ว