MV Hondius ถึงเตเนริเฟ: แผนอพยพเรือฮันตาไวรัสแบบคุมเข้ม

การมาถึงของเรือ MV Hondius ที่เกาะเตเนริเฟของสเปนไม่ได้ถูกจัดการเหมือนเรือสำราญทั่วไปที่เข้าเทียบท่าแล้วให้ผู้โดยสารทยอยลงจากเรือ แต่เป็นปฏิบัติการสาธารณสุขแบบควบคุมเต็มรูปแบบ หลังเกิดการระบาดของฮันตาไวรัสที่เชื่อมโยงกับเรือธงเนเธอร์แลนด์ลำนี้

แก่นของแผนคือ “แยกให้ออก คุมการเคลื่อนย้ายให้ได้ และส่งคนกลับอย่างเป็นระบบ” เจ้าหน้าที่สเปนและหน่วยงานสาธารณสุขระหว่างประเทศเตรียมประเมินอาการบนเรือ กำหนดพื้นที่เคลื่อนย้ายเฉพาะ กักกัน และจัดการส่งผู้โดยสารหรือลูกเรือกลับประเทศ โดยไม่ให้ปะปนกับประชาชนบนเกาะ

ตัวเลขผู้ป่วย: ต้องอ่านแยกหมวด

ภายในวันที่ 9 พฤษภาคม องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ยืนยันผู้ติดเชื้อฮันตาไวรัสที่เกี่ยวข้องกับ MV Hondius แล้ว 6 ราย ตามรายงานของ EFE อย่างไรก็ตาม ตัวเลขในสื่อแต่ละแห่งไม่ได้ใช้กรอบเดียวกันทั้งหมด: Irish Times รายงานว่ามีผู้ติดเชื้อยืนยัน 6 ราย และผู้ป่วยน่าจะเป็นอีก 2 ราย ส่วน Le Monde รายงานว่ามีผู้ได้รับผลกระทบอย่างน้อย 6 คน รวมถึงผู้เสียชีวิต 3 คน

ดังนั้น วิธีอ่านที่รัดกุมที่สุดคือ ณ วันที่ 9 พ.ค. มีผู้ป่วยยืนยัน 6 รายที่ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ ส่วนผู้ป่วยน่าจะเป็นและผลลัพธ์อื่น ๆ เช่นการเสียชีวิต ถูกกล่าวถึงในรายงานคนละหมวดกัน

จำนวนคนบนเรือถูกระบุว่าเกิน 140 คน ทั้งผู้โดยสารและลูกเรือ โดย Times Now รายงานตัวเลข 149 คน จาก 23 ประเทศ ขณะเดียวกัน EFE รายงานว่า WHO ระบุในการอัปเดตวันที่ 9 พ.ค. ว่า ผู้โดยสารและลูกเรือที่ยังอยู่บนเรือไม่มีใครแสดงอาการในขณะนั้น

ก่อนเดินทางต่อมายังสเปน เรือเคยอยู่บริเวณนอกชายฝั่งเคปเวิร์ด RTE รายงานว่ามีผู้ถูกอพยพออกจากเรือ 3 คนระหว่างที่เรืออยู่แถบนั้น ส่วนไทม์ไลน์สาธารณะอีกชิ้นระบุว่า ผู้โดยสารไม่ได้ขึ้นฝั่งที่เคปเวิร์ด เพราะสถานพยาบาลในพื้นที่ไม่สามารถรองรับการอพยพอย่างปลอดภัยได้

ทำไมต้องเป็นท่าเรือ Granadilla

รายงานก่อนเรือเข้าเทียบท่าระบุว่า MV Hondius คาดว่าจะเข้าใกล้หรือเดินทางถึงท่าเรืออุตสาหกรรม Granadilla ทางใต้ของเตเนริเฟในวันอาทิตย์ที่ 10 พฤษภาคม

เหตุผลไม่ใช่เรื่องความสะดวกของเรือสำราญ แต่เป็นเรื่องการควบคุมความเสี่ยงและโลจิสติกส์ Le Monde รายงานว่า รัฐมนตรีสาธารณสุขสเปนอธิบายว่า Granadilla ถูกเลือกเพราะเป็นพื้นที่ค่อนข้างแยกตัว แต่ยังอยู่ใกล้สนามบิน Tenerife-South ซึ่งเหมาะกับการเคลื่อนย้ายแบบควบคุมและการจัดเที่ยวบินส่งกลับประเทศ

จุดนี้สำคัญต่อแผนทั้งหมด เพราะ Times Now รายงานว่า ผู้โดยสารและลูกเรือจะยังอยู่บนเรือเพื่อรับการประเมินทางการแพทย์ และไม่มีแผนให้ติดต่อกับประชาชนท้องถิ่น

แผนอพยพจะคุมเข้มอย่างไร

มาตรการที่ถูกรายงานออกมาเน้นการแยกพื้นที่และควบคุมการเดินทาง ไม่ใช่การลงจากเรือแบบปกติ

• ประเมินบนเรือก่อน: ผู้โดยสารและลูกเรือคาดว่าจะยังอยู่บนเรือในช่วงที่ทีมสาธารณสุขประเมินอาการ
• ใช้เส้นทางแยกเฉพาะ: STAT รายงานว่า ผู้โดยสารจะถูกเคลื่อนย้ายผ่านพื้นที่ที่ “แยกโดยสมบูรณ์และมีการกั้นเขต” โดยอ้างคำของ Virginia Barcones หัวหน้าหน่วยบริการฉุกเฉินของสเปน
• เตรียมกักกันและส่งกลับประเทศ: EFE รายงานว่า ทางการสเปนกำลังสรุปปฏิบัติการขนาดใหญ่เพื่อส่งกลับประเทศและกักกันก่อนเรือมาถึง
• มีเครื่องบินจากต่างประเทศรองรับ: STAT รายงานว่าสหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรตกลงจะส่งเครื่องบินมารับพลเมืองของตนออกจากเรือ
• ต้องแข่งกับสภาพอากาศ: เจ้าหน้าที่หมู่เกาะคะแนรีเตือนว่า การอพยพอาจต้องเสร็จภายในราว 24 ชั่วโมงหลังเรือมาถึง ไม่เช่นนั้นอาจติดปัญหาสภาพอากาศจนล่าช้าไปหลายวัน หรือแม้แต่หลายสัปดาห์

ทำไม WHO บอกว่าความเสี่ยงต่อชาวเตเนริเฟต่ำ

Tedros Adhanom Ghebreyesus ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก เดินทางไปยังพื้นที่ท่าเรือในเตเนริเฟ และกล่าวว่าความเสี่ยงต่อประชาชนท้องถิ่นอยู่ในระดับต่ำ พร้อมยอมรับว่าความกังวลของชาวบ้านเป็นเรื่องเข้าใจได้ หลังประสบการณ์จากโควิด-19

ข้อความ “ความเสี่ยงต่ำ” ของ WHO ตั้งอยู่บนสองเรื่องพร้อมกัน: ลักษณะของโรค และมาตรการปฏิบัติการที่สเปนเตรียมไว้ ได้แก่ การประเมินบนเรือ การเคลื่อนย้ายในพื้นที่แยก การวางแผนกักกัน และการไม่มีแผนให้ผู้โดยสารหรือลูกเรือสัมผัสกับประชาชนบนเกาะ

อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าทางการมองเบาปัญหา รายงานระบุว่าไวรัสที่เกี่ยวข้องคือ Andes virus และสเปนกำลังปฏิบัติต่อการมาถึงของเรือลำนี้ในฐานะปฏิบัติการสุขภาพพิเศษ ไม่ใช่การรับเรือสำราญตามปกติ

ยังมีอะไรที่ไม่ชัดเจน

รายงานที่มีอยู่ยังไม่สามารถชี้ได้แน่ชัดว่าการระบาดเริ่มต้นบน MV Hondius ได้อย่างไร อีกทั้งตัวเลขผู้ป่วยยังทำให้สับสนได้ง่าย เพราะแต่ละรายงานอาจพูดถึง “ผู้ติดเชื้อยืนยัน” “ผู้ป่วยน่าจะเป็น” “ผู้ได้รับผลกระทบ” และ “ผู้เสียชีวิต” แยกคนละประเภท

สำหรับผู้อ่านที่ติดตามข่าวนี้ ประเด็นปฏิบัติที่สำคัญคือ ทางการไม่ได้วางแผนให้คนบนเรือเข้าสู่เกาะแบบทั่วไป แต่ต้องการแยกผู้โดยสารและลูกเรือออกจากประชาชนในพื้นที่ ประเมินผ่านพื้นที่ควบคุม และนำไปสู่การกักกันหรือการส่งกลับประเทศอย่างเป็นขั้นตอน