ตลาดโลกตอบรับข่าวเจรจาสหรัฐ–อิหร่าน: น้ำมันร่วง หุ้นขึ้น แต่ความเสี่ยงยังอยู่

ตลาดการเงินทั่วโลกปรับตัวขึ้นทันทีหลังมีสัญญาณว่าการเจรจาระหว่างสหรัฐและอิหร่านอาจกำลังเข้าใกล้ข้อตกลงยุติความตึงเครียดในตะวันออกกลาง หุ้นเอเชียและพันธบัตรรัฐบาลปรับขึ้น ขณะที่ราคาน้ำมันลดลง หลังมีรายงานว่าการเจรจาอยู่ใน “ช่วงสุดท้าย” และมีเรือบรรทุกน้ำมันสามารถผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ได้สำเร็จ

สำหรับนักลงทุน นี่คือสิ่งที่เรียกว่า “relief trade” หรือการซื้อสินทรัพย์เสี่ยงเมื่อความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ลดลง อย่างไรก็ตาม ความหวังนี้ยังมาพร้อมความระมัดระวัง เพราะข้อขัดแย้งสำคัญหลายเรื่องยังไม่ได้ข้อสรุป โดยเฉพาะโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

การเจรจาสหรัฐ–อิหร่านกำลังเดินไปทางไหน

กิจกรรมทางการทูตช่วงล่าสุดทำให้หลายฝ่ายมองว่าทั้งสองประเทศอาจเข้าใกล้ข้อตกลงมากที่สุดนับตั้งแต่ความขัดแย้งปะทุขึ้นในปี 2026 อิหร่านกำลังพิจารณาข้อเสนอใหม่จากสหรัฐ ขณะที่ผู้นำสหรัฐระบุว่าการเจรจาอยู่ใกล้จุดตัดสินใจว่าจะได้ข้อตกลงหรือกลับไปสู่การโจมตีทางทหารอีกครั้ง

ถึงอย่างนั้น การเจรจายังไม่ได้ข้อยุติ รายงานหลายฉบับระบุว่าทั้งสองฝ่ายยังมีความเห็นต่างในประเด็นสำคัญ เช่น

• วิธีการยุติสงคราม
• การเปิดเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
• ข้อจำกัดต่อโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ด้วยเหตุนี้ ตลาดจึงตอบสนองต่อ สัญญาณว่าความเสี่ยงการปะทะในระยะสั้นลดลง มากกว่าจะเชื่อว่ามีข้อตกลงสันติภาพเกิดขึ้นแล้วจริง

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในจุดคอขวดด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับทะเลเปิด และเป็นเส้นทางหลักในการขนส่งน้ำมันจากผู้ผลิตรายใหญ่ในตะวันออกกลางสู่ตลาดโลก

น้ำมันจำนวนมากของโลกถูกส่งผ่านช่องแคบแคบ ๆ แห่งนี้ ดังนั้นหากการเดินเรือหยุดชะงักเพียงเล็กน้อยก็สามารถกระทบราคาพลังงานทั่วโลกได้ทันที

ในช่วงวิกฤตที่ผ่านมา การเดินเรือผ่านช่องแคบลดลงอย่างมาก เรือบรรทุกน้ำมันจำนวนมากต้องจอดรออยู่นอกช่องแคบเพราะความเสี่ยงด้านความปลอดภัย และการจราจรทางทะเลลดลงอย่างรุนแรง

ดังนั้นเพียงแค่มีข่าวว่าเรือสามารถผ่านช่องแคบได้อีกครั้ง ก็เพียงพอที่จะเปลี่ยนความคาดหวังของตลาดอย่างรวดเร็ว และทำให้ "เบี้ยประกันความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์" ในราคาน้ำมันลดลง

ทำไมน้ำมันร่วง แต่หุ้นและพันธบัตรขึ้น

หลังมีรายงานว่าการเจรจาอยู่ในช่วงสุดท้าย ราคาน้ำมันดิบลดลงประมาณ 6% ภายในวันเดียว เพราะตลาดเริ่มเชื่อว่าการส่งออกน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียอาจกลับมาเสถียรได้หากการเจรจาประสบความสำเร็จ

ราคาน้ำมันที่ลดลงมีผลต่อเศรษฐกิจหลายด้าน เช่น

• ประเทศที่นำเข้าน้ำมันจำนวนมากมีต้นทุนพลังงานลดลง
• ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อลดลง
• ต้นทุนของธุรกิจที่ใช้พลังงานสูงลดลง

ปัจจัยเหล่านี้ช่วยหนุน ตลาดหุ้นเอเชีย โดยเฉพาะประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันสูง เพราะความเสี่ยงจากการขาดแคลนอุปทานพลังงานดูเหมือนจะลดลง

ขณะเดียวกัน พันธบัตรรัฐบาล ก็ได้รับแรงซื้อ เพราะราคาน้ำมันที่ลดลงมักหมายถึงแรงกดดันเงินเฟ้อลดลง หากเงินเฟ้อชะลอ ธนาคารกลางอาจไม่จำเป็นต้องรักษาดอกเบี้ยในระดับสูงเป็นเวลานาน

แต่ตลาดยังไม่สบายใจ

แม้บรรยากาศจะดูดีขึ้น แต่ความเสี่ยงสำคัญยังไม่หายไป โดยเฉพาะเรื่อง สต็อกยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่าน

รายงานการตรวจสอบระหว่างประเทศระบุว่า อิหร่านมี ยูเรเนียมประมาณ 440 กิโลกรัมที่เสริมสมรรถนะถึงระดับราว 60% ซึ่งถือว่าใกล้ระดับที่ใช้ผลิตอาวุธนิวเคลียร์หากเพิ่มความเข้มข้นอีกเล็กน้อย

วัสดุจำนวนมากเชื่อว่าเก็บอยู่ที่ ศูนย์นิวเคลียร์อิสฟาฮาน (Isfahan nuclear complex) ตามการประเมินของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ หรือ IAEA

ประเด็นนี้สำคัญมากในการเจรจา เพราะเกี่ยวข้องกับสิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญเรียกว่า “breakout risk” หรือความเสี่ยงที่ประเทศหนึ่งสามารถเพิ่มระดับยูเรเนียมจนถึงเกรดอาวุธได้อย่างรวดเร็ว

ข้อเสนอในโต๊ะเจรจาบางส่วนจึงเกี่ยวข้องกับ

• การจำกัดระดับการเสริมสมรรถนะ
• การย้ายหรือกำจัดยูเรเนียมบางส่วน
• การเพิ่มการตรวจสอบจากนานาชาติ

หากไม่สามารถตกลงกันในเรื่องเหล่านี้ได้ ข้อตกลงสันติภาพที่ครอบคลุมก็อาจเกิดขึ้นได้ยาก

ทำไมนักลงทุนยังต้องระวัง

ภาพรวมของตลาดตอนนี้จึงเป็นการผสมกันระหว่าง ความหวังและความระมัดระวัง นักลงทุนกำลังตอบรับเชิงบวกต่อ

• ความคืบหน้าทางการทูต
• สัญญาณว่าการเดินเรือผ่านฮอร์มุซอาจกลับสู่ภาวะปกติ
• ราคาน้ำมันที่ลดลงและช่วยลดความเสี่ยงเงินเฟ้อ

แต่การฟื้นตัวของตลาดยังเปราะบาง เพราะหลายปัจจัยสามารถทำให้สถานการณ์พลิกกลับได้ เช่น

• การเจรจาล้มเหลว
• การกลับมาปะทะทางทหาร
• การจำกัดการเดินเรือผ่านฮอร์มุซอีกครั้ง
• ความขัดแย้งเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

หากการเจรจาล้มเหลว ราคาน้ำมันอาจพุ่งขึ้นอีกครั้ง ซึ่งจะส่งผลต่อเงินเฟ้อโลกและสร้างความผันผวนให้ตลาดการเงิน

สรุป

ตลาดโลกกำลังตอบสนองต่อความหวังว่าความขัดแย้งระหว่างสหรัฐกับอิหร่านอาจเข้าสู่ทางออกทางการทูต และเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญอย่างช่องแคบฮอร์มุซอาจกลับมาเปิดเต็มรูปแบบอีกครั้ง ซึ่งช่วยให้ราคาน้ำมันลดลงและหนุนตลาดหุ้น

อย่างไรก็ตาม การเจรจายังไม่เสร็จสมบูรณ์ และตราบใดที่ข้อพิพาทเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน—โดยเฉพาะสต็อกยูเรเนียมเสริมสมรรถนะจำนวนมาก—ยังไม่ได้ข้อสรุป นักลงทุนทั่วโลกก็มีแนวโน้มจะมองการฟื้นตัวของตลาดครั้งนี้ว่าเป็นเพียงการผ่อนคลายชั่วคราวมากกว่าการคลี่คลายถาวร