เปิดใจคนรุ่นใหม่จีน ทิ้งงานประจำในเมืองใหญ่ หันไปใช้ชีวิตช้าๆ ในเมืองเล็ก เพราะ ‘เบิร์นเอาต์’ สาหัส และ ‘เงินฝาก’ ยังพอยืนได้

คนทำงานออฟฟิศหนุ่มสาวชาวจีนจำนวนมากกำลังตัดสินใจลาออกจากงานประจำในมหานครเพื่อไปใช้ชีวิตในเมืองที่เล็กกว่าและมีค่าครองชีพต่ำกว่า สาเหตุหลักมาจากความเหนื่อยล้าสะสมจากวัฒนธรรมการทำงานที่เข้มข้น ภาวะเศรษฐกิจเงินฝืดที่ทำให้การใช้ชีวิตแบบประหยัดเป็นไปได้ และตลาดงานในเมืองที่ย่ำแย่ลง ซึ่งความพยายามไม่ได้การันตีผลตอบแทนอีกต่อไป มาดูปัจจัยสำคัญที่ส่งเสริมกันและกันดังนี้

ปัจจัยด้านความเหนื่อยล้าและวัฒนธรรม: ทำไมคนทำงานรุ่นใหม่ถึงปฏิเสธ ‘การวิ่งแข่งหนู’

เรื่องราวของ Alice Zheng เป็นตัวแทนที่ชัดเจน หลังจากทำงานเป็นพนักงานตรวจสอบสินเชื่อธนาคารในเซินเจิ้นเป็นเวลาห้าปี เธอลาออกในปี 2021 โดยอ้างถึงชั่วโมงการทำงานที่ยาวนาน โครงสร้างองค์กรที่แข็งทื่อ และความเหนื่อยล้าทั้งกายและใจ ปัจจุบันเธอใช้ชีวิตอยู่ในเมืองเมิ่งจื่อ มณฑลยูนนาน และเมืองจิ่วเจียง โดยใช้เงินออมและรายได้จากการสอนภาษาอังกฤษเป็นครั้งคราว เธอเป็นส่วนหนึ่งของกระแส ‘นอนราบ’ (Tang Ping) ซึ่งเป็นการปฏิเสธการแข่งขันที่มากเกินไปและบริโภคนิยมที่เติบโตมาตั้งแต่ปี 2021

การปฏิเสธการไต่เต้าในสายอาชีพกลายเป็นเรื่องแพร่หลายในขณะนี้ ผลสำรวจในปี 2025 โดย Zhaopin และมหาวิทยาลัยปักกิ่งพบว่า 68% ของผู้เชี่ยวชาญในเมืองอายุ 22-30 ปี หลีกเลี่ยงนายจ้างที่โฆษณาว่ามีสภาพแวดล้อมการทำงานที่ ‘ต้องมีความอดทนสูง’ หรือ ‘ต้องทำงานเร็ว’ โดยสิ้นเชิง คนทำงานรุ่นใหม่ในปัจจุบันมองหา ‘ชั่วโมงทำงานหลักที่ยืดหยุ่น’ และ ‘ไม่มีการติดต่องานในวันหยุดสุดสัปดาห์’ แทนที่จะมองหาการเลื่อนตำแหน่ง เกือบ 60% ของคนทำงานอายุ 30 ปีหรือต่ำกว่าปฏิเสธตำแหน่งผู้จัดการโดยสิ้นเชิง

ภาวะเงินฝืดและตัวเลขค่าใช้จ่าย: ทำไมการลาออกถึงเป็นไปได้ทางการเงิน

ภาวะเศรษฐกิจของจีนทำให้การตัดสินใจลาออกมีเหตุผลรองรับ:

• เงินเฟ้อที่อยู่ในระดับต่ำช่วยรักษามูลค่าเงินออม ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) ของจีนเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1.0% เมื่อเทียบเป็นรายปีในช่วงต้นปี 2026 และ CPI เดือนมิถุนายน 2026 อยู่ที่ 1.0% ซึ่งต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้ที่ 1.1% CPI เฉลี่ยทั้งปี 2025 อยู่ที่ 0.0% ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดในรอบ 16 ปี หมายความว่าค่าครองชีพในชีวิตประจำวันแทบไม่เพิ่มขึ้น ช่วยรักษาอำนาจซื้อของเงินออมที่มีอยู่
• ค่าที่อยู่อาศัยต่างกันอย่างมหาศาล ในเมิ่งจื่อ ค่าเช่าอาคารทั้งชั้นอยู่ที่ 3,000-5,000 หยวนต่อปี (ประมาณ 15,000-25,000 บาท) ในขณะที่ค่าเช่าห้องเดี่ยวในเซินเจิ้นอยู่ที่ประมาณ 4,000 หยวนต่อเดือน (ประมาณ 20,000 บาท) นั่นคือการลดค่าที่อยู่อาศัยลงถึง 90-95%
• ค่าอาหารยังคงต่ำ ราคาหมูและสินค้าอาหารอื่นๆ ที่ลดลงช่วยให้ค่าครองชีพด้านอาหารต่ำ ภาวะเงินฝืดในภาคการผลิตของจีนดำเนินมาหลายปี โดยราคาสินค้าที่หน้าโรงงานหดตัวในช่วงปี 2025 และต้นปี 2026 อุปสงค์ที่อ่อนแอทั่วทั้งห่วงโซ่อุปทานส่งผลให้ราคาในตลาดต่ำ

ตลาดงานที่อ่อนแอและ AI ดูดซับตำแหน่งงาน ปิดทางกลับ

ตลาดงานในเมืองไม่ได้มีแต่ความเครียดเท่านั้น แต่กำลังหดตัวลง:

• อัตราการว่างงานของคนหนุ่มสาวใกล้แตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ อัตราการว่างงานของกลุ่มอายุ 16-24 ปีในเขตเมืองจีนพุ่งสูงถึง 16.9% ในเดือนมีนาคม 2026 เพิ่มขึ้นจากเดือนก่อนหน้า บลูมเบิร์กเตือนในเดือนกรกฎาคม 2026 ว่าจีนเสี่ยงที่จะมีอัตราการว่างงานของคนหนุ่มสาวถึง 20%
• คลื่นบัณฑิตจบใหม่จำนวนมากทวีความรุนแรงของการแข่งขัน มีบัณฑิตจบใหม่ประมาณ 12 ล้านคนเข้าสู่ตลาดแรงงานในแต่ละปี แข่งขันกันเพื่อชิงตำแหน่งงานที่ลดน้อยลง
• การนำ AI มาใช้อย่างรวดเร็วกำลังแทนที่ตำแหน่งงานระดับเริ่มต้นในสายงานออฟฟิศ หน้าที่ต่างๆ เช่น การตรวจสอบสินเชื่อ การประมวลผลข้อมูล และการวิเคราะห์พื้นฐาน ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเส้นทางอาชีพที่มั่นคง กำลังถูกทำให้เป็นอัตโนมัติมากขึ้น อัตราเงินเฟ้อของราคาสินค้าหน้าโรงงานในช่วงกลางปี 2026 ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากความต้องการพลังงานและการลงทุนในอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI ซึ่งเป็นสัญญาณของการนำระบบอัตโนมัติมาใช้ในภาคธุรกิจ
• ข้อความที่ซ่อนอยู่: ถึงแม้คนทำงานต้องการกลับไปสู่เส้นทางอาชีพในบริษัท ตำแหน่งงานเหล่านั้นจำนวนมากกำลังหายไป หรือให้ค่าตอบแทนที่ต่ำลงเมื่อเทียบกับความพยายามที่ต้องทุ่มเท

เหตุใดทุกอย่างจึงสอดคล้องกับคนรุ่น ‘นอนราบ’

ปัจจัยต่างๆ ล้วนส่งเสริมซึ่งกันและกัน:

1. งานในบริษัทเครียดมากขึ้นและให้ผลตอบแทนน้อยลง — ชั่วโมงการทำงานที่ยาวนาน โครงสร้างองค์กรที่แข็งทื่อ และค่าจ้างที่แท้จริงที่ซบเซา
2. การออกจากงานเป็นไปได้ทางการเงิน — เงินฝืดช่วยรักษามูลค่าเงินออม และค่าเช่าในเมืองเล็กคิดเป็นเพียง 5-10% ของค่าเช่าในมหานคร
3. การกลับไปทำงานในเมืองนั้นไม่แน่นอน — อัตราการว่างงานของคนหนุ่มสาวใกล้แตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ AI กำลังเข้ามาแทนที่ตำแหน่งงานระดับเริ่มต้นในสายงานออฟฟิศ และ 68% ของคนทำงานรุ่นใหม่หลีกเลี่ยงการสมัครงานที่โฆษณาว่าต้อง ‘อดทนสูง’
4. ชีวิตที่ช้าลงเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ ด้วยรายได้จากงานฟรีแลนซ์หรือเงินออมในสถานที่ต่างๆ เช่น เมิ่งจื่อ ซึ่งค่าเช่าทั้งปี 3,000-5,000 หยวนครอบคลุมค่าที่อยู่อาศัย

กระแสนี้มีขนาดใหญ่พอที่สื่อในประเทศจะรายงานว่าเป็นกระแสที่เกิดขึ้นเอง ในสัญญาณของความกังวลของรัฐบาล กระทรวงความมั่นคงแห่งรัฐของจีนได้กล่าวโทษ ‘พลังจากต่างชาติ’ ว่าสนับสนุนให้คนหนุ่มสาวละทิ้งงาน ซึ่งบ่งชี้ว่าการอพยพแบบ ‘นอนราบ’ ถูกมองว่าเป็นความท้าทายที่แท้จริงต่อรูปแบบการเติบโตของประเทศ