ทำไมผู้นำเทคโนโลยีทั่วโลกยอมจ่ายเงินเพื่อเข้าไปดูโรงงานจีน

สำหรับนักลงทุน ผู้ประกอบการ ผู้บริหาร และคนในแวดวงเทคโนโลยีจากต่างประเทศ การไปจีนกำลังไม่ใช่แค่ทริปธุรกิจแบบเดิมอีกต่อไป แต่เป็นการทำ competitive intelligence หรือการเก็บข้อมูลเพื่อประเมินคู่แข่งด้วยตาตัวเอง

สิ่งที่พวกเขาอยากพิสูจน์คือ บริษัทจีนสามารถพา AI หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ รถยนต์ไฟฟ้า และแบตเตอรี่ จากต้นแบบที่ดูน่าสนใจ ไปสู่การผลิตจำนวนมากได้เร็วเพียงใด และระบบอุตสาหกรรมแบบไหนที่อยู่เบื้องหลังความเร็วนี้ 17

สิ่งที่ผู้มาเยือนต้องการตรวจสอบจริง ๆ

จุดดึงดูดไม่ได้อยู่แค่การดูหุ่นยนต์สาธิต หรือทดลองนั่งรถขับเคลื่อนอัตโนมัติ ผู้เข้าร่วมต้องการเห็นหลักฐานเรื่องการนำเทคโนโลยีออกสู่ตลาดจริง ตั้งแต่ระบบอัตโนมัติในสายการผลิต การเข้าถึงซัพพลายเออร์และชิ้นส่วน ความเร็วในการปรับแบบของทีมวิศวกร ตลอดจนความเชื่อมโยงระหว่างบริษัทเทคโนโลยีกับฐานการผลิตโดยรอบ

โปรแกรมแบบเสียค่าใช้จ่ายมักรวมการเยี่ยมชมบริษัท AI และหุ่นยนต์ ธุรกิจ EV และพลังงาน โรงงาน การพบผู้ก่อตั้ง และระบบนิเวศฮาร์ดแวร์ไว้ในทริปเดียว ตัวอย่างเช่น โปรแกรมในเซินเจิ้น 6 วันเน้น AI หุ่นยนต์ และนวัตกรรมฮาร์ดแวร์ ขณะที่อีกโปรแกรมใช้เวลา 5 วัน เดินทางผ่านเซี่ยงไฮ้ หลิ่วโจว และเซินเจิ้น เพื่อศึกษาพลังงานใหม่และหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ 58

ด้วยเหตุนี้ เมืองอย่างปักกิ่ง เซินเจิ้น เซี่ยงไฮ้ หางโจว และเหอเฝยจึงมีความหมายในฐานะกรณีศึกษาเชื่อมโยงกัน ผู้มาเยือนสามารถดูทั้งงานวิจัย เทคโนโลยีที่ผู้บริโภคใช้งานจริง แล้วเปรียบเทียบกับโรงงาน โลจิสติกส์ และเครือข่ายผู้ผลิตชิ้นส่วนที่ทำให้ผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาดได้

บทเรียนสำคัญอยู่ที่ระบบการผลิต ไม่ใช่แค่ตัวเทคโนโลยี

ภาพหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทำงานบนพื้นโรงงาน โมเดล AI ที่แข่งขันเรียกความสนใจ และโรงงาน EV ที่ผลิตรถออกมาในปริมาณสูง ทำให้จีนกลายเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับศึกษาการทำเทคโนโลยีให้เป็นอุตสาหกรรม Reuters รายงานว่านักลงทุนและผู้ประกอบการต่างชาติยอมจ่ายเงินหลายพันดอลลาร์เพื่อเข้าถึงโรงงานจีนที่เปิดให้เข้าชมได้ยาก เพราะต้องการเห็นใกล้ชิดถึงสิ่งที่หลายคนมองว่าอาจเป็นการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยีครั้งต่อไป 17

สิ่งที่คนไปดูมักเป็นเรื่องการจัดการพอ ๆ กับเรื่องเทคนิค ได้แก่ บริษัทประสานงานระหว่างการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การผลิต ซัพพลายเชน และการนำสินค้าเข้าสู่ตลาดอย่างไร

เซินเจิ้นยังมีความสำคัญอย่างมากต่อผู้ก่อตั้งธุรกิจฮาร์ดแวร์ ด้วยตลาดอิเล็กทรอนิกส์และเครือข่ายซัพพลายเออร์ที่ช่วยให้หาอุปกรณ์ ทดลองปรับแบบ และวนรอบการพัฒนาได้รวดเร็ว ทัวร์แบบคัดสรรมักขายจุดเด่นนี้โดยจัดให้เยี่ยมโรงงานหุ่นยนต์ เข้าถึงแอกเซเลอเรเตอร์ และสำรวจตลาดอิเล็กทรอนิกส์ 36

เป็นตลาดทัวร์จริง แต่ขนาดตลาดยังวัดไม่ได้ชัดเจน

นี่ไม่ใช่เพียงการเดินทางเฉพาะกิจของคนทำธุรกิจอีกแล้ว ผู้จัดทัวร์เริ่มขายโปรแกรมสำหรับผู้ก่อตั้ง นักลงทุน และผู้บริหารระดับสูงโดยเฉพาะ พร้อมการเยี่ยมบริษัท การบรรยายสรุป และการสร้างเครือข่าย แทนการท่องเที่ยวทั่วไป

ราคาที่ประกาศต่อสาธารณะสะท้อนว่าตลาดนี้มีหลายระดับ: โปรแกรมเซินเจิ้น 6 วันเสนอราคา Early Bird ที่ 2,499 ดอลลาร์สหรัฐต่อคน ส่วนทริปพลังงานใหม่และหุ่นยนต์ 5 วันตั้งไว้ที่ 9,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อคน 58 รายงานยังระบุว่าโปรแกรมระดับบนบางรายการมีราคาสูงถึง 15,000 ดอลลาร์สหรัฐสำหรับ 5 วัน 17

อย่างไรก็ดี ยังไม่มีตัวเลขสาธารณะที่บอกขนาดรวมของตลาดทัวร์เทคโนโลยีระหว่างประเทศโดยเฉพาะ จึงไม่ควรนำไปปะปนกับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวเชิงอุตสาหกรรมที่กว้างกว่ามาก ซึ่ง Reuters ระบุว่า สร้างรายได้ 17,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีก่อนหน้า ตามข้อมูลจากสื่อจีนของรัฐ 17

บริษัทต่าง ๆ กำลังทำให้ “พลังการผลิต” กลายเป็นโชว์เคส

การเปิดโรงงานให้คนเข้าเยี่ยมชมกำลังเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวความสามารถด้านอุตสาหกรรม Xiaomi เริ่มเปิดทัวร์สาธารณะที่โรงงาน EV ในปักกิ่งเมื่อเดือนมีนาคม 2024 และเปิดเต็มรูปแบบสำหรับผู้เข้าชมรายบุคคลในเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกัน ภายในเดือนสิงหาคม 2026 โรงงานแห่งนี้ต้อนรับผู้เยี่ยมชมแล้วมากกว่า 250,000 คน ตามรายงานของ China Daily Asia 18

การเข้าชมช่วยให้คนที่ปกติเห็นแต่รถคันสำเร็จรูป เข้าใจกระบวนการผลิตได้มากขึ้น และยังสร้างกระแสความต้องการได้ด้วย โควตาทัวร์โรงงาน Xiaomi ที่ไม่คิดค่าใช้จ่ายจัดสรรผ่านการจับสลากสาธารณะ และ People's Daily รายงานว่ามีการนำสิทธิ์เข้าชมไปขายต่อ 19

ฝั่งหุ่นยนต์ก็ถูกทำให้จับต้องได้ในลักษณะคล้ายกัน Unitree Robotics เปิดร้านประสบการณ์ด้านปัญญาประดิษฐ์ที่มีร่างกายในเอเชีย นำหุ่นยนต์ขั้นสูงออกจากบริบทห้องแล็บสู่พื้นที่เชิงพาณิชย์ เพื่อให้ผู้คนได้พบเทคโนโลยีโดยตรง 21

นโยบายภาครัฐช่วยต่อยอดการเข้าถึง แต่ก็ทำให้ต้องอ่านภาพอย่างระมัดระวัง

การท่องเที่ยวเชิงอุตสาหกรรมไม่ได้เติบโตขึ้นเองทั้งหมด คำสั่งที่ออกช่วงปลายเดือนพฤษภาคมโดยหน่วยงานรัฐบาลกลาง 7 แห่ง สนับสนุนให้ผู้ผลิตในอุตสาหกรรมต่าง ๆ รวมถึงยานยนต์และหุ่นยนต์ เปิดสายการผลิตให้สาธารณชนเข้าชม 18

การสนับสนุนเช่นนี้ช่วยให้การจัดทริปเข้าโรงงาน เยี่ยมเขตนวัตกรรม และดูนิทรรศการเทคโนโลยีทำได้ง่ายขึ้น แต่ก็มีข้อจำกัดสำคัญ: ประสบการณ์เหล่านี้มักเป็นโชว์เคสที่ผ่านการคัดสรร สามารถสะท้อนความสามารถจริงบางส่วนได้ แต่ไม่ใช่ตัวอย่างที่เป็นกลางของทุกบริษัท ทุกโรงงาน หรือทุกเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมนั้น

ทำไมทริปเหล่านี้จึงสำคัญในยุคแข่งเทคโนโลยีที่โลกแบ่งขั้วมากขึ้น

สำหรับผู้นำธุรกิจจากต่างประเทศ โดยเฉพาะผู้ที่รับผิดชอบสินค้าที่เป็นชิ้นงานจริง คำถามไม่ใช่แค่ว่า “หุ่นยนต์หรือรถจีนดูน่าประทับใจหรือไม่” แต่คือ ระบบนิเวศที่อยู่เบื้องหลังสามารถผลิตสินค้าซับซ้อนอย่างต่อเนื่อง ให้เร็วกว่า ถูกกว่า หรือเชื่อถือได้กว่าคู่แข่งที่อื่นหรือไม่

คำตอบย่อมต่างกันไปในแต่ละอุตสาหกรรมและแต่ละบริษัท การเยี่ยมชมช่วยให้ผู้ตัดสินใจตั้งคำถามได้คมขึ้นเรื่องความพร้อมในการผลิต ต้นทุน ซัพพลายเออร์ และเส้นทางสู่ตลาด แต่ไม่อาจใช้แทนการตรวจสอบธุรกิจเชิงลึกได้

การเดินทางเข้าจีนสะดวกขึ้นสำหรับผู้มาเยือนหลายประเทศ จีนมีนโยบายยกเว้นวีซ่าฝ่ายเดียวแก่ผู้ถือหนังสือเดินทางธรรมดาจาก 50 ประเทศ ให้พำนักเพื่อท่องเที่ยวหรือธุรกิจได้สูงสุด 30 วัน ขณะเดียวกัน พลเมือง 55 ประเทศอาจมีสิทธิใช้การผ่านแดนโดยไม่ต้องขอวีซ่า 240 ชั่วโมง หากเข้าเงื่อนไข 30 สำหรับชาวอเมริกัน ไม่ควรเข้าใจว่าเป็นการเข้าจีนโดยไม่ต้องใช้วีซ่าทั่วไป เพราะมาตรการผ่านแดนดังกล่าวต้องมีตั๋วเดินทางต่อไปยังประเทศหรือเขตปกครองที่สามตามเงื่อนไข 3035

ข้อควรระวัง: ความเก่งในการขยายการผลิต ไม่ได้แปลว่านำโลกทุกด้าน

ทัวร์โรงงานจีนให้หลักฐานที่ชัดเจนถึงความแข็งแกร่งด้านระบบอัตโนมัติการผลิต การบูรณาการซัพพลายเชน และแรงส่งเชิงพาณิชย์ของเทคโนโลยีบางกลุ่ม แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าจีนเป็นผู้นำในทุกชั้นของเทคโนโลยีโลก

การสาธิตหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่ลื่นไหล หรือสายการผลิต EV อัตโนมัติ ไม่ได้เป็นหลักฐานโดยตัวมันเองว่าจีนเหนือกว่าในเซมิคอนดักเตอร์ระดับแนวหน้า ทรัพย์สินทางปัญญาพื้นฐาน แพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ระดับพรีเมียม อำนาจแบรนด์ทั่วโลก หรือส่วนแบ่งกำไรของอุตสาหกรรม

ข้อสรุปที่รอบคอบและมีประโยชน์กว่าคือ จีนเป็นประเทศที่ต้องจับตาอย่างยิ่ง หากต้องการเข้าใจว่าเทคโนโลยีเกิดใหม่จะถูกทำให้เป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ได้อย่างไร ขณะที่ความเป็นผู้นำทางเทคโนโลยียังคงแตกต่างตามอุตสาหกรรม และกระจายอยู่ในหลายประเทศ

นั่นเองคือคุณค่าที่แท้จริงของทริปเหล่านี้ ไม่ใช่การตัดสินผู้ชนะหลังเดินดูโรงงานไม่กี่แห่ง แต่คือการแทนที่ข้อสันนิษฐานด้วยหลักฐานจากหน้างาน ว่าระบบนิเวศเทคโนโลยีของจีนทำอะไรได้แล้ว และยังทำอะไรไม่ได้