ความขัดแย้งทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับแคนาดารอบล่าสุดไม่ใช่แค่เรื่องสินค้ารายชนิดหรืออัตราภาษีเท่านั้น แต่เป็นการใช้ภาษีเป็นเครื่องมือกดดันทางการเมืองและเศรษฐกิจ วอชิงตันกล่าวหาว่าแคนาดาปฏิบัติต่อสินค้าสหรัฐฯ อย่างไม่เป็นธรรม ขณะที่ออตตาวามองว่ามาตรการดังกล่าวพยายามบีบให้แคนาดาปรับนโยบายระดับมณฑล กฎการค้า และเรื่องที่เกี่ยวข้องกับอำนาจตัดสินใจภายในประเทศ

เมื่อการเจรจาช่วงนาทีสุดท้ายล่มลง แรงกดดันดังกล่าวจึงเปลี่ยนเป็นวงจรภาษีตอบโต้แบบตาต่อตา ฟันต่อฟัน 14

จุดชนวนการยกระดับครั้งล่าสุดคืออะไร

ชนวนโดยตรงคือการเจรจาที่ไม่สามารถบรรลุข้อตกลงเพื่อหยุดภาษีรอบใหม่ได้ หลังจากนั้นสหรัฐฯ เรียกเก็บภาษีเพิ่มเติม 50% กับสินค้านำเข้าจากแคนาดามูลค่าราว 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ สินค้าที่ได้รับผลกระทบมีตั้งแต่ไวน์ ผลิตภัณฑ์นม เฟอร์นิเจอร์ ปูนซีเมนต์ ไปจนถึงอุปกรณ์ฮอกกี้

ทำเนียบขาวให้เหตุผลว่าแคนาดาปฏิบัติอย่างเลือกปฏิบัติต่อสินค้าสหรัฐฯ 125

มาตรการนี้ยังครอบคลุมสินค้าที่อาจมีคุณสมบัติตามข้อตกลงการค้าเสรีสหรัฐฯ–เม็กซิโก–แคนาดา หรือ USMCA ด้วย จึงกลายเป็นบททดสอบโดยตรงว่า ข้อตกลงการค้าที่เคยเป็นหลักประกันของห่วงโซ่อุปทานอเมริกาเหนือยังน่าเชื่อถือเพียงใด 1

ทำไมการย้ายฐานผลิตจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของแรงกดดัน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ส่งสัญญาณไปยังภาคธุรกิจว่า หากบริษัทเข้าไปผลิตสินค้าในสหรัฐฯ ก็อาจหลีกเลี่ยงภาษีได้ แนวคิดนี้สะท้อนยุทธศาสตร์ทดแทนการนำเข้า คือทำให้สินค้านำเข้ามีต้นทุนสูงขึ้น พร้อมใช้ความเสี่ยงจากภาษีเพิ่มเติมเป็นแรงจูงใจให้บริษัทลงทุนและผลิตภายในสหรัฐฯ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังสนับสนุนการมองเรื่องนี้ในฐานะเครื่องมือต่อรองทางการเมืองและการค้า มากกว่าจะเป็นโครงการปลอดภาษีแบบครอบคลุมและมีรายละเอียดชัดเจนสำหรับบริษัทแคนาดาทุกแห่งที่ย้ายฐานผลิต

สำหรับธุรกิจ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “ย้ายไปสหรัฐฯ แล้วจะไม่เสียภาษีหรือไม่” แต่คือการย้ายโรงงานจะมีต้นทุนต่ำกว่าการแบกรับภาษี เปลี่ยนซัพพลายเออร์ หรือเสี่ยงสูญเสียตลาดสหรัฐฯ หรือไม่

แคนาดาตอบโต้แบบ “ดอลลาร์ต่อดอลลาร์”

แคนาดาประกาศภาษีตอบโต้ในอัตรา 15%, 25% และ 50% กับสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ มูลค่า 27,600 ล้านดอลลาร์แคนาดา โดยมีกำหนดเริ่มวันที่ 8 กันยายน 2026 มาตรการดังกล่าวครอบคลุมสินค้ามากกว่า 700 หมวดหมู่ ตั้งแต่เหล็ก ผลิตภัณฑ์นม เครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์การเกษตร เยื่อกระดาษและกระดาษ พลาสติก ไปจนถึงอิเล็กทรอนิกส์ 34916

เจ้าหน้าที่แคนาดาอธิบายมาตรการนี้ว่าเป็นการตอบโต้แบบ “ดอลลาร์ต่อดอลลาร์” และ “อัตราต่ออัตรา” หรือเรียกเก็บในระดับที่สอดคล้องกับภาษีของสหรัฐฯ โดยมีเป้าหมายเพื่อรับแรงกดดันจากวอชิงตัน พร้อมปกป้องผู้ผลิตและอุตสาหกรรมในประเทศที่ได้รับผลกระทบ 4658

แต่การตอบโต้ก็มีต้นทุนในแคนาดาเช่นกัน ผู้นำเข้าต้องจ่ายภาษีในเบื้องต้น และต้นทุนดังกล่าวอาจไหลต่อไปยังผู้ผลิต ผู้ค้าปลีก และผู้บริโภค บริษัทที่ใช้วัตถุดิบจากสหรัฐฯ อาจต้องเผชิญราคาที่สูงขึ้น แม้ไม่ได้ส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ โดยตรง

ทำไมการเจรจาการค้าจึงล่ม

รัฐบาลทั้งสองฝ่ายมีคำอธิบายไม่ตรงกันเกี่ยวกับช่วงชั่วโมงสุดท้ายของการเจรจา ฝ่ายแคนาดาระบุว่า ผู้เจรจาสหรัฐฯ เสนอเงื่อนไขใหม่ที่ไม่อาจยอมรับได้ และอาจลดทอนประโยชน์ของข้อตกลงที่จะเกิดขึ้น

รายงานข่าวระบุว่า ประเด็นหนึ่งเกี่ยวข้องกับแรงกดดันให้แคนาดากลับมาเปิดทางขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากสหรัฐฯ ซึ่งถูกจำกัดโดยมณฑลต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีความเห็นต่างเรื่องการผ่อนคลายภาษี อำนาจกำหนดนโยบายการค้า และการคุ้มครองภาษาฝรั่งเศส 5182627

ประเด็นภาษาฝรั่งเศสยังเป็นข้อถกเถียง แคนาดาระบุว่าเงื่อนไขที่เสนออาจกระทบการคุ้มครองการติดฉลากภาษาฝรั่งเศสและวัฒนธรรมแคนาดา ขณะที่ทรัมป์กล่าวภายหลังว่าข้อกำหนดด้านภาษาฝรั่งเศสไม่ใช่ปัจจัย และเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ส่งสัญญาณว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เงื่อนไขที่ทำให้ข้อตกลงต้องล่ม 172529

ความขัดแย้งนี้มีความสำคัญ เพราะแสดงให้เห็นว่าการเจรจาไม่ได้จำกัดอยู่ที่การต่อรองอัตราภาษี แต่แตะถึงกฎระเบียบภายในประเทศและนโยบายวัฒนธรรมของแคนาดาด้วย

เหตุใดรัฐบาลมณฑลของแคนาดาจึงต่อต้าน

ดัก ฟอร์ด นายกรัฐมนตรีมณฑลออนแทรีโอ เป็นหนึ่งในผู้คัดค้านการยอมผ่อนปรนเรื่องการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากสหรัฐฯ อย่างแข็งกร้าวที่สุด และเรียกร้องให้แคนาดาตอบโต้ให้หนักขึ้น ต่อมาเขาสนับสนุนให้สถาบันต่าง ๆ ในออนแทรีโอหันไปช่วยเหลือธุรกิจท้องถิ่น พร้อมระบุว่าแคนาดาควรเตรียมพิจารณามาตรการกดดันที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้าและแร่สำคัญ หากความขัดแย้งรุนแรงขึ้น 47495456

แรงต้านจากระดับมณฑลทำให้การหาข้อยุติยากขึ้น เพราะการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และประเด็นการเข้าถึงตลาดบางเรื่องอยู่ภายใต้อำนาจของมณฑล ขณะที่รัฐบาลกลางเป็นผู้ดูแลความสัมพันธ์ทางการค้าโดยรวม

ดังนั้น แม้รัฐบาลกลางแคนาดาจะเจรจาข้อตกลงกับวอชิงตันได้ แต่ข้อตกลงนั้นก็ยังอาจเผชิญแรงต้านจากรัฐบาลมณฑลภายในประเทศ

ทำไม Section 338 จึงมีความสำคัญทางกฎหมาย

ภาษีใหม่ของสหรัฐฯ อาศัย Section 338 ของ Tariff Act ปี 1930 ซึ่งเปิดทางให้ประธานาธิบดีเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมได้สูงสุด 50% หากพบว่าประเทศคู่ค้ามีพฤติกรรมเรียกเก็บค่าธรรมเนียม กฎระเบียบ หรือข้อจำกัดที่ไม่เท่าเทียม หรือเลือกปฏิบัติต่อการค้าของสหรัฐฯ 13640

ประเด็นสำคัญคือ Section 338 ไม่เคยถูกใช้เพื่อเรียกเก็บภาษีในลักษณะนี้มาก่อน และแทบไม่มีแนวคำพิพากษาสมัยใหม่ให้ยึดเป็นบรรทัดฐาน นักกฎหมายคาดว่าจะมีการท้าทายมาตรการดังกล่าวในศาล โดยข้อพิพาทอาจครอบคลุมว่าแนวปฏิบัติของแคนาดาเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายหรือไม่ และมาตรการนี้สอดคล้องกับกฎหมายการค้าสหรัฐฯ ฉบับหลัง ๆ พันธกรณีตาม USMCA และกฎขององค์การการค้าโลกหรือ WTO หรือไม่

ณ ช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2026 ศาลยังไม่ได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาดความชอบด้วยกฎหมายของภาษีใหม่นี้ 33343537

ความไม่แน่นอนดังกล่าวเพิ่มความเสี่ยงในการวางแผนธุรกิจ ผู้นำเข้าอาจต้องจ่ายภาษีไปก่อนระหว่างคดีดำเนินอยู่ โดยไม่รู้ว่าภาษีจะคงอยู่ต่อไปหรือไม่ และหากภายหลังศาลมีคำสั่งเปลี่ยนแปลง จะมีช่องทางเยียวยาหรือคืนเงินเพียงใด

ความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจและการจ้างงาน

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสุดคืออุตสาหกรรมซึ่งพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานข้ามพรมแดนอย่างใกล้ชิด เช่น รถยนต์ โลหะ เครื่องจักร อาหาร ป่าไม้ และสินค้าอุปโภคบริโภค ภาษีอาจทำให้ต้นทุนวัตถุดิบสูงขึ้น ลดความต้องการสินค้าส่งออก และเพิ่มโอกาสที่บริษัทจะลดการผลิตหรือเลิกจ้างงาน 2848

การประเมินหนึ่งในแคนาดาระบุว่า ภาษีของทั้งสองฝ่ายอาจส่งผลกระทบต่อการจ้างงานราว 100,000 ตำแหน่งทั่วประเทศ แต่ตัวเลขนี้เป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่จำนวนงานที่สูญเสียไปแล้ว ผลลัพธ์จริงจะขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ภาษีมีผล ความสามารถของบริษัทในการหาตลาดใหม่ และการที่รัฐบาลจะเจรจายกเว้นหรือลดผลกระทบได้หรือไม่ 52

ความเห็นที่แตกต่างกันระหว่างธนาคารกับกลุ่มอุตสาหกรรมส่วนหนึ่งมาจากการมองคนละช่วงเวลาและคนละระดับ ธนาคารมักประเมินผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวม เช่น การลงทุนที่ชะลอตัว เงินเฟ้อ และแรงกดดันต่อค่าเงิน ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมเน้นความเสียหายเฉพาะหน้า ผู้ส่งออกอาจสูญเสียคำสั่งซื้อจากสหรัฐฯ แต่บริษัทแคนาดาที่แข่งขันกับสินค้าสหรัฐฯ ซึ่งถูกเก็บภาษีอาจได้ประโยชน์ชั่วคราว

ทั้งสองมุมมองสามารถเป็นจริงพร้อมกันได้ ภาษีอาจทำร้ายเศรษฐกิจโดยรวม แต่ช่วยผู้ผลิตในประเทศบางกลุ่มได้ในช่วงเวลาจำกัด

การบอยคอตและการเดินทางเติมเชื้อไฟอีกชั้น

ความขัดแย้งยังทำให้เกิดกระแสสนับสนุนการซื้อสินค้าของแคนาดา การลดการซื้อสินค้าสหรัฐฯ และการเดินทางไปสหรัฐฯ น้อยลง ข้อจำกัดการจำหน่ายเครื่องดื่มจากสหรัฐฯ ในบางมณฑลก็อาจช่วยเสริมกระแสเหล่านี้ด้วยการลดการเข้าถึงสินค้าจากอเมริกา

อย่างไรก็ตาม ขนาดผลกระทบทางเศรษฐกิจโดยรวมของการรณรงค์เหล่านี้ยังวัดได้ยากจากข้อมูลที่มีอยู่ แม้อาจทำให้ยอดขายสินค้าและการท่องเที่ยวข้ามพรมแดนของสหรัฐฯ ลดลง แต่การอ้างว่าเกิดการบอยคอตในวงกว้างและต่อเนื่องควรพิจารณาอย่างระมัดระวัง หากยังไม่มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือรองรับ

ความขัดแย้งนี้กำลังบอกอะไร

การเผชิญหน้ารอบล่าสุดก้าวข้ามข้อพิพาททางภาษีแบบเดิมไปแล้ว ปัจจุบันเป็นการแข่งขันกันในหลายประเด็น ตั้งแต่สถานที่ตั้งโรงงานและการผลิตสินค้า การกำกับตลาดโดยรัฐบาลมณฑล ไปจนถึงการคุ้มครองภาษาและวัฒนธรรมของแคนาดา รวมถึงคำถามว่า กฎการค้าภายใต้ USMCA ยังให้ความคุ้มครองที่เชื่อถือได้จริงหรือไม่

สำหรับภาคธุรกิจ ตัวแปรสำคัญคือภาษีจะคงอยู่นานเพียงใด ผลคดีเกี่ยวกับ Section 338 จะเป็นอย่างไร ขอบเขตการตอบโต้ของแคนาดาจะขยายหรือไม่ และการเจรจาจะกลับมาเปิดอีกครั้งหรือไม่

สำหรับผู้บริโภคและแรงงาน ความเสี่ยงที่เห็นได้ทันทีคือราคาที่สูงขึ้น ห่วงโซ่อุปทานสะดุด และผลกระทบต่อการจ้างงานที่แตกต่างกันในแต่ละอุตสาหกรรม ไม่ใช่ความเสียหายต่อเศรษฐกิจทั้งระบบที่มีขนาดตายตัวเพียงตัวเลขเดียว

ความขัดแย้งทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับแคนาดารอบล่าสุดไม่ใช่แค่เรื่องสินค้ารายชนิดหรืออัตราภาษีเท่านั้น แต่เป็นการใช้ภาษีเป็นเครื่องมือกดดันทางการเมืองและเศรษฐกิจ วอชิงตันกล่าวหาว่าแคนาดาปฏิบัติต่อสินค้าสหรัฐฯ อย่างไม่เป็นธรรม ขณะที่ออตตาวามองว่ามาตรการดังกล่าวพยายามบีบให้แคนาดาปรับนโยบายระดับมณฑล กฎการค้า และเรื่องที่เกี่ยวข้องกับอำนาจตัดสินใจภายในประเทศ

เมื่อการเจรจาช่วงนาทีสุดท้ายล่มลง แรงกดดันดังกล่าวจึงเปลี่ยนเป็นวงจรภาษีตอบโต้แบบตาต่อตา ฟันต่อฟัน 14

จุดชนวนการยกระดับครั้งล่าสุดคืออะไร

ชนวนโดยตรงคือการเจรจาที่ไม่สามารถบรรลุข้อตกลงเพื่อหยุดภาษีรอบใหม่ได้ หลังจากนั้นสหรัฐฯ เรียกเก็บภาษีเพิ่มเติม 50% กับสินค้านำเข้าจากแคนาดามูลค่าราว 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ สินค้าที่ได้รับผลกระทบมีตั้งแต่ไวน์ ผลิตภัณฑ์นม เฟอร์นิเจอร์ ปูนซีเมนต์ ไปจนถึงอุปกรณ์ฮอกกี้

ทำเนียบขาวให้เหตุผลว่าแคนาดาปฏิบัติอย่างเลือกปฏิบัติต่อสินค้าสหรัฐฯ 125

มาตรการนี้ยังครอบคลุมสินค้าที่อาจมีคุณสมบัติตามข้อตกลงการค้าเสรีสหรัฐฯ–เม็กซิโก–แคนาดา หรือ USMCA ด้วย จึงกลายเป็นบททดสอบโดยตรงว่า ข้อตกลงการค้าที่เคยเป็นหลักประกันของห่วงโซ่อุปทานอเมริกาเหนือยังน่าเชื่อถือเพียงใด 1

ทำไมการย้ายฐานผลิตจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของแรงกดดัน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ส่งสัญญาณไปยังภาคธุรกิจว่า หากบริษัทเข้าไปผลิตสินค้าในสหรัฐฯ ก็อาจหลีกเลี่ยงภาษีได้ แนวคิดนี้สะท้อนยุทธศาสตร์ทดแทนการนำเข้า คือทำให้สินค้านำเข้ามีต้นทุนสูงขึ้น พร้อมใช้ความเสี่ยงจากภาษีเพิ่มเติมเป็นแรงจูงใจให้บริษัทลงทุนและผลิตภายในสหรัฐฯ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังสนับสนุนการมองเรื่องนี้ในฐานะเครื่องมือต่อรองทางการเมืองและการค้า มากกว่าจะเป็นโครงการปลอดภาษีแบบครอบคลุมและมีรายละเอียดชัดเจนสำหรับบริษัทแคนาดาทุกแห่งที่ย้ายฐานผลิต

สำหรับธุรกิจ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “ย้ายไปสหรัฐฯ แล้วจะไม่เสียภาษีหรือไม่” แต่คือการย้ายโรงงานจะมีต้นทุนต่ำกว่าการแบกรับภาษี เปลี่ยนซัพพลายเออร์ หรือเสี่ยงสูญเสียตลาดสหรัฐฯ หรือไม่

แคนาดาตอบโต้แบบ “ดอลลาร์ต่อดอลลาร์”

แคนาดาประกาศภาษีตอบโต้ในอัตรา 15%, 25% และ 50% กับสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ มูลค่า 27,600 ล้านดอลลาร์แคนาดา โดยมีกำหนดเริ่มวันที่ 8 กันยายน 2026 มาตรการดังกล่าวครอบคลุมสินค้ามากกว่า 700 หมวดหมู่ ตั้งแต่เหล็ก ผลิตภัณฑ์นม เครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์การเกษตร เยื่อกระดาษและกระดาษ พลาสติก ไปจนถึงอิเล็กทรอนิกส์ 34916

เจ้าหน้าที่แคนาดาอธิบายมาตรการนี้ว่าเป็นการตอบโต้แบบ “ดอลลาร์ต่อดอลลาร์” และ “อัตราต่ออัตรา” หรือเรียกเก็บในระดับที่สอดคล้องกับภาษีของสหรัฐฯ โดยมีเป้าหมายเพื่อรับแรงกดดันจากวอชิงตัน พร้อมปกป้องผู้ผลิตและอุตสาหกรรมในประเทศที่ได้รับผลกระทบ 4658

แต่การตอบโต้ก็มีต้นทุนในแคนาดาเช่นกัน ผู้นำเข้าต้องจ่ายภาษีในเบื้องต้น และต้นทุนดังกล่าวอาจไหลต่อไปยังผู้ผลิต ผู้ค้าปลีก และผู้บริโภค บริษัทที่ใช้วัตถุดิบจากสหรัฐฯ อาจต้องเผชิญราคาที่สูงขึ้น แม้ไม่ได้ส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ โดยตรง

ทำไมการเจรจาการค้าจึงล่ม

รัฐบาลทั้งสองฝ่ายมีคำอธิบายไม่ตรงกันเกี่ยวกับช่วงชั่วโมงสุดท้ายของการเจรจา ฝ่ายแคนาดาระบุว่า ผู้เจรจาสหรัฐฯ เสนอเงื่อนไขใหม่ที่ไม่อาจยอมรับได้ และอาจลดทอนประโยชน์ของข้อตกลงที่จะเกิดขึ้น

รายงานข่าวระบุว่า ประเด็นหนึ่งเกี่ยวข้องกับแรงกดดันให้แคนาดากลับมาเปิดทางขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากสหรัฐฯ ซึ่งถูกจำกัดโดยมณฑลต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีความเห็นต่างเรื่องการผ่อนคลายภาษี อำนาจกำหนดนโยบายการค้า และการคุ้มครองภาษาฝรั่งเศส 5182627

ประเด็นภาษาฝรั่งเศสยังเป็นข้อถกเถียง แคนาดาระบุว่าเงื่อนไขที่เสนออาจกระทบการคุ้มครองการติดฉลากภาษาฝรั่งเศสและวัฒนธรรมแคนาดา ขณะที่ทรัมป์กล่าวภายหลังว่าข้อกำหนดด้านภาษาฝรั่งเศสไม่ใช่ปัจจัย และเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ส่งสัญญาณว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เงื่อนไขที่ทำให้ข้อตกลงต้องล่ม 172529

ความขัดแย้งนี้มีความสำคัญ เพราะแสดงให้เห็นว่าการเจรจาไม่ได้จำกัดอยู่ที่การต่อรองอัตราภาษี แต่แตะถึงกฎระเบียบภายในประเทศและนโยบายวัฒนธรรมของแคนาดาด้วย

เหตุใดรัฐบาลมณฑลของแคนาดาจึงต่อต้าน

ดัก ฟอร์ด นายกรัฐมนตรีมณฑลออนแทรีโอ เป็นหนึ่งในผู้คัดค้านการยอมผ่อนปรนเรื่องการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากสหรัฐฯ อย่างแข็งกร้าวที่สุด และเรียกร้องให้แคนาดาตอบโต้ให้หนักขึ้น ต่อมาเขาสนับสนุนให้สถาบันต่าง ๆ ในออนแทรีโอหันไปช่วยเหลือธุรกิจท้องถิ่น พร้อมระบุว่าแคนาดาควรเตรียมพิจารณามาตรการกดดันที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้าและแร่สำคัญ หากความขัดแย้งรุนแรงขึ้น 47495456

แรงต้านจากระดับมณฑลทำให้การหาข้อยุติยากขึ้น เพราะการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และประเด็นการเข้าถึงตลาดบางเรื่องอยู่ภายใต้อำนาจของมณฑล ขณะที่รัฐบาลกลางเป็นผู้ดูแลความสัมพันธ์ทางการค้าโดยรวม

ดังนั้น แม้รัฐบาลกลางแคนาดาจะเจรจาข้อตกลงกับวอชิงตันได้ แต่ข้อตกลงนั้นก็ยังอาจเผชิญแรงต้านจากรัฐบาลมณฑลภายในประเทศ

ทำไม Section 338 จึงมีความสำคัญทางกฎหมาย

ภาษีใหม่ของสหรัฐฯ อาศัย Section 338 ของ Tariff Act ปี 1930 ซึ่งเปิดทางให้ประธานาธิบดีเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมได้สูงสุด 50% หากพบว่าประเทศคู่ค้ามีพฤติกรรมเรียกเก็บค่าธรรมเนียม กฎระเบียบ หรือข้อจำกัดที่ไม่เท่าเทียม หรือเลือกปฏิบัติต่อการค้าของสหรัฐฯ 13640

ประเด็นสำคัญคือ Section 338 ไม่เคยถูกใช้เพื่อเรียกเก็บภาษีในลักษณะนี้มาก่อน และแทบไม่มีแนวคำพิพากษาสมัยใหม่ให้ยึดเป็นบรรทัดฐาน นักกฎหมายคาดว่าจะมีการท้าทายมาตรการดังกล่าวในศาล โดยข้อพิพาทอาจครอบคลุมว่าแนวปฏิบัติของแคนาดาเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายหรือไม่ และมาตรการนี้สอดคล้องกับกฎหมายการค้าสหรัฐฯ ฉบับหลัง ๆ พันธกรณีตาม USMCA และกฎขององค์การการค้าโลกหรือ WTO หรือไม่

ณ ช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2026 ศาลยังไม่ได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาดความชอบด้วยกฎหมายของภาษีใหม่นี้ 33343537

ความไม่แน่นอนดังกล่าวเพิ่มความเสี่ยงในการวางแผนธุรกิจ ผู้นำเข้าอาจต้องจ่ายภาษีไปก่อนระหว่างคดีดำเนินอยู่ โดยไม่รู้ว่าภาษีจะคงอยู่ต่อไปหรือไม่ และหากภายหลังศาลมีคำสั่งเปลี่ยนแปลง จะมีช่องทางเยียวยาหรือคืนเงินเพียงใด

ความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจและการจ้างงาน

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสุดคืออุตสาหกรรมซึ่งพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานข้ามพรมแดนอย่างใกล้ชิด เช่น รถยนต์ โลหะ เครื่องจักร อาหาร ป่าไม้ และสินค้าอุปโภคบริโภค ภาษีอาจทำให้ต้นทุนวัตถุดิบสูงขึ้น ลดความต้องการสินค้าส่งออก และเพิ่มโอกาสที่บริษัทจะลดการผลิตหรือเลิกจ้างงาน 2848

การประเมินหนึ่งในแคนาดาระบุว่า ภาษีของทั้งสองฝ่ายอาจส่งผลกระทบต่อการจ้างงานราว 100,000 ตำแหน่งทั่วประเทศ แต่ตัวเลขนี้เป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่จำนวนงานที่สูญเสียไปแล้ว ผลลัพธ์จริงจะขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ภาษีมีผล ความสามารถของบริษัทในการหาตลาดใหม่ และการที่รัฐบาลจะเจรจายกเว้นหรือลดผลกระทบได้หรือไม่ 52

ความเห็นที่แตกต่างกันระหว่างธนาคารกับกลุ่มอุตสาหกรรมส่วนหนึ่งมาจากการมองคนละช่วงเวลาและคนละระดับ ธนาคารมักประเมินผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวม เช่น การลงทุนที่ชะลอตัว เงินเฟ้อ และแรงกดดันต่อค่าเงิน ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมเน้นความเสียหายเฉพาะหน้า ผู้ส่งออกอาจสูญเสียคำสั่งซื้อจากสหรัฐฯ แต่บริษัทแคนาดาที่แข่งขันกับสินค้าสหรัฐฯ ซึ่งถูกเก็บภาษีอาจได้ประโยชน์ชั่วคราว

ทั้งสองมุมมองสามารถเป็นจริงพร้อมกันได้ ภาษีอาจทำร้ายเศรษฐกิจโดยรวม แต่ช่วยผู้ผลิตในประเทศบางกลุ่มได้ในช่วงเวลาจำกัด

การบอยคอตและการเดินทางเติมเชื้อไฟอีกชั้น

ความขัดแย้งยังทำให้เกิดกระแสสนับสนุนการซื้อสินค้าของแคนาดา การลดการซื้อสินค้าสหรัฐฯ และการเดินทางไปสหรัฐฯ น้อยลง ข้อจำกัดการจำหน่ายเครื่องดื่มจากสหรัฐฯ ในบางมณฑลก็อาจช่วยเสริมกระแสเหล่านี้ด้วยการลดการเข้าถึงสินค้าจากอเมริกา

อย่างไรก็ตาม ขนาดผลกระทบทางเศรษฐกิจโดยรวมของการรณรงค์เหล่านี้ยังวัดได้ยากจากข้อมูลที่มีอยู่ แม้อาจทำให้ยอดขายสินค้าและการท่องเที่ยวข้ามพรมแดนของสหรัฐฯ ลดลง แต่การอ้างว่าเกิดการบอยคอตในวงกว้างและต่อเนื่องควรพิจารณาอย่างระมัดระวัง หากยังไม่มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือรองรับ

ความขัดแย้งนี้กำลังบอกอะไร

การเผชิญหน้ารอบล่าสุดก้าวข้ามข้อพิพาททางภาษีแบบเดิมไปแล้ว ปัจจุบันเป็นการแข่งขันกันในหลายประเด็น ตั้งแต่สถานที่ตั้งโรงงานและการผลิตสินค้า การกำกับตลาดโดยรัฐบาลมณฑล ไปจนถึงการคุ้มครองภาษาและวัฒนธรรมของแคนาดา รวมถึงคำถามว่า กฎการค้าภายใต้ USMCA ยังให้ความคุ้มครองที่เชื่อถือได้จริงหรือไม่

สำหรับภาคธุรกิจ ตัวแปรสำคัญคือภาษีจะคงอยู่นานเพียงใด ผลคดีเกี่ยวกับ Section 338 จะเป็นอย่างไร ขอบเขตการตอบโต้ของแคนาดาจะขยายหรือไม่ และการเจรจาจะกลับมาเปิดอีกครั้งหรือไม่

สำหรับผู้บริโภคและแรงงาน ความเสี่ยงที่เห็นได้ทันทีคือราคาที่สูงขึ้น ห่วงโซ่อุปทานสะดุด และผลกระทบต่อการจ้างงานที่แตกต่างกันในแต่ละอุตสาหกรรม ไม่ใช่ความเสียหายต่อเศรษฐกิจทั้งระบบที่มีขนาดตายตัวเพียงตัวเลขเดียว