ทำไมอัตราผลตอบแทนพันธบัตรทั่วโลกพุ่งขึ้น และเหตุใดญี่ปุ่นจึงส่งผลต่อทั้งโลก

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลระยะยาว หรือบอนด์ยีลด์ กำลังปรับขึ้นในหลายตลาดหลัก ไม่ใช่เพียงเพราะนักลงทุนคาดว่าธนาคารกลางจะขึ้นดอกเบี้ยระยะสั้น แต่ยังเพราะต้องการผลตอบแทนเพิ่มขึ้นเพื่อชดเชยความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ ความผันผวน และการถือครองตราสารหนี้ระยะยาว

ตัวเร่งระยะสั้นคือราคาพลังงานที่พุ่งจากความขัดแย้งและการหยุดชะงักของการขนส่งในตะวันออกกลาง ส่วนประเด็นใหญ่กว่าคือ แรงกระแทกนี้จะทำให้ธนาคารกลางต้องคงนโยบายการเงินตึงตัวนานขึ้นหรือไม่ และจะลดแรงซื้อพันธบัตรอายุนานมากเพียงใด

ในสหรัฐฯ ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลอายุ 10 ปีอยู่ที่ 4.95% ในวันที่ 10 กันยายน ตามข้อมูลรายวัน H.15 ของธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) 17 ขณะที่ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นอายุ 10 ปี (JGB) ทะลุ 3% ซึ่งมีนัยสำคัญต่อทั้งโลก เพราะทำให้การลงทุนในสินทรัพย์ภายในญี่ปุ่นแข่งขันกับพันธบัตรต่างประเทศได้มากขึ้นสำหรับนักลงทุนญี่ปุ่น 33

แกนหลักของการปรับราคา: ตลาดกำลังมองเงินเฟ้อสูงนานขึ้น

ราคาน้ำมันและความเสี่ยงต่อเส้นทางขนส่งที่เชื่อมโยงกับความขัดแย้งในตะวันออกกลางได้ดันต้นทุนพลังงานสูงขึ้น โดย ณ วันที่ 14 กันยายน น้ำมันดิบเบรนต์อยู่ที่ 104.32 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล และทองคำอยู่ใกล้ 4,356 ดอลลาร์ต่อออนซ์ 20

น้ำมันแพงส่งผ่านสู่เงินเฟ้อทั่วไปโดยตรง และอาจกลายเป็นปัญหาที่ยืดเยื้อหากลามไปสู่การกำหนดค่าจ้าง ราคาบริการ หรือความคาดหวังเงินเฟ้อของครัวเรือนและภาคธุรกิจ

สำหรับตลาดตราสารหนี้ ยีลด์ระยะยาวไม่ใช่เพียงการคาดการณ์ดอกเบี้ยนโยบายในวันนี้ แต่สะท้อนทั้งแนวโน้มดอกเบี้ยระยะสั้นในอนาคต เงินเฟ้อที่คาดการณ์ไว้ และ ส่วนชดเชยอายุพันธบัตร (term premium) ซึ่งเป็นผลตอบแทนเพิ่มเติมที่นักลงทุนต้องการเพื่อรับความเสี่ยงจากการถือพันธบัตรนาน ความไม่แน่นอนของเงินเฟ้อ ปริมาณการออกพันธบัตร และสภาพคล่อง

ดังนั้น เมื่อผู้ลงทุนมองว่าเงินเฟ้ออาจอยู่สูงนานกว่าที่คิด ยีลด์ระยะยาวสามารถเพิ่มขึ้นได้ก่อนที่ธนาคารกลางจะขึ้นดอกเบี้ยจริง นี่จึงอธิบายได้ว่าทำไมแรงกดดันเดียวกันจึงเกิดขึ้นพร้อมกันในพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ เยอรมนี สหราชอาณาจักร และตลาดเกิดใหม่: อัตราคิดลดของโลกกำลังขยับสูงขึ้น

การขึ้นดอกเบี้ยของ ECB สะท้อนภาพใหญ่ของวงจรคุมเงินเฟ้ออย่างไร

เมื่อ 10 กันยายน ธนาคารกลางยุโรป (ECB) ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยหลักทั้ง 3 รายการ 25 จุดพื้นฐาน ส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากอยู่ที่ 2.50% ECB ระบุว่าความขัดแย้งในตะวันออกกลางยังสร้างแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และเงินเฟ้อน่าจะสูงกว่าเป้าหมาย 2% เป็นเวลานาน โดยคาดการณ์เงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยที่ 3.0% ในปี 2026, 2.5% ในปี 2027 และ 2.1% ในปี 2028 1

การขึ้นดอกเบี้ยไม่อาจแก้ปัญหาอุปทานพลังงานที่หยุดชะงักได้โดยตรง เป้าหมายคือสกัดไม่ให้ช็อกราคาพลังงานจากภายนอกแปรเปลี่ยนเป็นเงินเฟ้อภายในประเทศที่ฝังตัวถาวร Reuters รายงานว่าเงินเฟ้อยูโรโซนปรับสูงเกิน 3% จากต้นทุนพลังงาน และผู้กำหนดนโยบายเห็นความเสี่ยงที่เงินเฟ้อจะสูงกว่าคาด 3

ECB ยังเปิดทางสำหรับการคุมเข้มนโยบายเพิ่มเติม หากพลังงานราคาแพงยังผลักดันราคาหมวดอื่นขึ้นตามมา 2 สำหรับนักลงทุนตราสารหนี้ นั่นสนับสนุนมุมมองว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบายอาจสูงและตึงตัวนานกว่าที่ตลาดเคยประเมิน

ตลาดกำลังคาดอะไรจาก Fed และ BOJ

ก่อนการประชุม ตลาดเอนเอียงไปทางที่ Fed จะขึ้นดอกเบี้ย 25 จุดพื้นฐาน จากกรอบ 3.50%–3.75% เป็น 3.75%–4.00% แม้ผลลัพธ์ยังไม่แน่นอน 1820 คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าจะขึ้นหรือไม่ แต่คือ Fed จะมองช็อกราคาน้ำมันเป็นเหตุการณ์ชั่วคราว หรือจะส่งสัญญาณกลับสู่แนวทางดอกเบี้ยสูงนานขึ้น

ขณะเดียวกัน ตลาดประเมินว่าธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) จะขึ้นดอกเบี้ยจาก 1.00% เป็น 1.25% Reuters รายงานว่าตลาดเกือบมั่นใจว่าจะมีการปรับขึ้นในเดือนกันยายน และสัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยสะท้อนการคาดการณ์เต็มที่ว่าดอกเบี้ยจะไปถึง 1.5% ภายในเดือนมกราคม 18

เส้นทางนี้มีผลต่อโลกอย่างมาก เพราะญี่ปุ่นเคยเป็นแหล่งเงินทุนต้นทุนต่ำและเป็นผู้ซื้อพันธบัตรข้ามพรมแดนรายสำคัญมาเป็นเวลานาน

เหตุใดญี่ปุ่นอาจผลักยีลด์ทั่วโลกให้สูงขึ้น

ยีลด์ JGB อายุ 10 ปีที่ข้ามระดับ 3% ชี้ถึงความเป็นไปได้ที่กระแสเงินทุนโลกจะเปลี่ยนทิศ Reuters อธิบายว่าระดับดังกล่าวเป็นแนวต้านสำคัญในรอบราว 3 ทศวรรษ และผลตอบแทนในประเทศที่เพิ่มขึ้นเริ่มดึงเงินทุนกลับญี่ปุ่น ข้อมูลทางการที่อ้างในรายงานระบุว่านักลงทุนญี่ปุ่นขายตราสารหนี้ต่างประเทศสุทธิไปแล้ว 3 ล้านล้านเยน 33

กลไกส่งผ่านมีอยู่ 3 ทางหลัก

1. ยีลด์ญี่ปุ่นสูงขึ้นทำให้ JGB น่าสนใจขึ้น — ธนาคาร บริษัทประกัน และกองทุนบำนาญญี่ปุ่นมีแรงจูงใจลดลงในการถือพันธบัตรรัฐบาลต่างประเทศ เมื่อผลตอบแทนในประเทศสูงขึ้น
2. เงินทุนไหลกลับอาจลดอุปสงค์พันธบัตรต่างประเทศ — หากนักลงทุนญี่ปุ่นขายพันธบัตรนอกประเทศ หรือนำเงินใหม่ไปลงทุนใน JGB พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐและประเทศอื่นอาจต้องเสนอผลตอบแทนที่สูงขึ้นเพื่อดึงดูดผู้ซื้อ
3. เงินเยนแข็งกดดันเยนแคร์รีเทรด — เยนแคร์รีเทรดคือการกู้เงินเยนต้นทุนต่ำ เพื่อนำไปลงทุนในสกุลเงินหรือสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า ดอกเบี้ยญี่ปุ่นที่เพิ่มขึ้นทำให้ต้นทุนการกู้สูงขึ้น ขณะที่เยนที่แข็งค่าทำให้ภาระชำระหนี้เยนแพงขึ้นเมื่อคิดเป็นสกุลเงินอื่น

Reuters ระบุว่าการแข็งค่าของเยนได้กระตุ้นให้นักลงทุนเริ่มปิดสถานะแคร์รีเทรดแล้ว ระหว่างเตรียมรับการตัดสินใจของธนาคารกลางญี่ปุ่นและสหรัฐฯ 34 หากการปรับตัวเป็นไปอย่างมีระเบียบ ผลหลักจะอยู่ที่ต้นทุนเงินทุนที่ถูกปรับราคาใหม่ แต่หากเกิดการปิดสถานะอย่างรวดเร็ว อาจบังคับให้มีการขายสินทรัพย์สภาพคล่องสูง รวมถึงพันธบัตรรัฐบาล หุ้น และตราสารหนี้ตลาดเกิดใหม่

ความหมายต่อตลาดเกิดใหม่

ตลาดเกิดใหม่เผชิญแรงกระทบผ่านค่าเงิน กระแสเงินลงทุนจากต่างชาติ และต้นทุนการกู้ยืม หากยีลด์โลกสูงขึ้นพร้อมกับการหดตัวของเยนแคร์รีเทรด นักลงทุนอาจลดการถือครองสินทรัพย์เสี่ยง หรือเรียกร้องยีลด์สูงขึ้นเพื่อถือพันธบัตรของประเทศเหล่านี้

กลุ่มที่เปราะบางกว่ามักเป็นประเทศที่ต้องพึ่งพาเงินทุนจากภายนอกสูง มีต่างชาติถือครองหนี้สกุลเงินท้องถิ่นมาก มีเงินสำรองระหว่างประเทศจำกัด หรือมีหนี้ที่ผูกกับดอลลาร์หรือเยนในสัดส่วนมาก ยีลด์ในประเทศที่สูงขึ้นอาจช่วยรักษาความสนใจของผู้ลงทุน แต่ก็เพิ่มต้นทุนรีไฟแนนซ์ของรัฐบาลและภาคธุรกิจด้วย

ผลกระทบจะไม่เท่ากันทุกประเทศ ผู้ส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์อาจได้แรงชดเชยบางส่วนจากราคาพลังงานที่สูงขึ้น ขณะที่ประเทศที่มีกรอบนโยบายน่าเชื่อถือและตลาดตราสารหนี้สกุลเงินท้องถิ่นขนาดใหญ่ อาจรองรับความผันผวนได้ดีกว่า อย่างไรก็ดี หากสภาพคล่องที่มาจากเงินทุนญี่ปุ่นหดตัวในวงกว้าง ภาวะการเงินนอกญี่ปุ่นก็มีแนวโน้มตึงตัวตามไปด้วย

สัญญาณที่นักลงทุนจับตาต่อไป

Fed: ตลาดจะดูว่า Fed ยืนยันการขึ้นดอกเบี้ย 25 จุดพื้นฐานหรือไม่ และที่สำคัญกว่าคือ ถ้อยแถลงกับประมาณการจะบ่งชี้ถึงการคุมเข้มต่อเนื่องหรือไม่ การแยกแยะระหว่างช็อกน้ำมันชั่วคราวกับเงินเฟ้อที่ฝังตัว เป็นหัวใจต่อทิศทางยีลด์พันธบัตรสหรัฐ 18

BOJ: จุดชี้ขาดคือ หากขึ้นสู่ 1.25% แล้ว BOJ จะสื่อว่าเป็นการพัก หรือเป็นอีกก้าวหนึ่งของการปรับนโยบายสู่ภาวะปกติ ความคาดหวังต่อการประชุมครั้งถัดไปและความเป็นไปได้ของดอกเบี้ย 1.5% มีความสำคัญพอ ๆ กับการตัดสินใจในทันที 18

ECB: ECB ย้ำเป้าหมายการพาเงินเฟ้อกลับสู่เป้าหมาย แม้ยอมรับว่าค่าใช้จ่ายพลังงานจากความขัดแย้งทำให้แนวโน้มไม่แน่นอนมากขึ้น การขึ้นดอกเบี้ยต่อจะขึ้นอยู่กับว่าช็อกดังกล่าวแพร่ไปสู่แรงกดดันด้านราคาในวงกว้างหรือไม่ 12

บทสรุป

แรงขายในตลาดพันธบัตรควรถูกมองว่าเป็นการปรับราคาพร้อมกันของความเสี่ยงเงินเฟ้อ นโยบายการเงิน และกระแสเงินทุน ราคาพลังงานที่ผันผวนและสูงขึ้นทำให้ความเสี่ยงเงินเฟ้อเพิ่ม ธนาคารกลางตอบสนองหรือถูกคาดหวังให้ตอบสนอง ขณะที่นักลงทุนระยะยาวต้องการยีลด์มากขึ้นเพื่อรับความไม่แน่นอน

ญี่ปุ่นเพิ่มช่องทางส่งผ่านระดับโลกอีกชั้นหนึ่ง ยีลด์ JGB ที่สูงขึ้นและเยนที่แข็งค่าอาจลดความน่าสนใจของพันธบัตรต่างประเทศสำหรับนักลงทุนญี่ปุ่น และเร่งการปิดสถานะที่ใช้เงินเยนเป็นแหล่งทุน ไม่ได้หมายความว่าต้องเกิดเหตุการณ์ตลาดแบบไร้ระเบียบ แต่ทำให้ความเสี่ยงที่น้ำมันแพง นโยบายตึงตัว และแรงซื้อข้ามพรมแดนที่อ่อนลง จะหนุนกันเองมีมากขึ้น 3334