ตลาดน้ำมันโลกอาจถึงจุดแตกหักในไม่กี่เดือน หากวิกฤตฮอร์มุซยังไม่คลี่คลาย

แม้บางประเทศยังผลิตน้ำมันได้ตามปกติ แต่ถ้าส่งออกไม่ได้ ปริมาณที่เข้าสู่ตลาดโลกก็ยังลดลงอยู่ดี

สต็อกน้ำมัน: กันชนที่กำลังหายไป

ในช่วงแรก ตลาดยังไม่เกิดการขาดแคลนทันที เพราะมีการดึงน้ำมันจาก คลังเก็บเชิงพาณิชย์และสต็อกเชื้อเพลิงทั่วโลก มาใช้

อย่างไรก็ตาม กันชนนี้กำลังหายไปอย่างรวดเร็ว รายงานตลาดระบุว่า สต็อกน้ำมันโลกกำลังลดลงในอัตราที่เร็วเป็นประวัติการณ์

การประเมินของนักวิเคราะห์ชี้ว่า สต็อกทั่วโลกลดลงประมาณ 250 ล้านบาร์เรลในช่วงเดือนมีนาคมถึงเมษายน ซึ่งเทียบเท่ากับประมาณ 2.5 วันของการใช้น้ำมันทั่วโลก

เมื่อปริมาณสำรองลดลง ความเปราะบางของตลาดก็เพิ่มขึ้นทันที

คลังสำรองยุทธศาสตร์: ตัวช่วยชั่วคราว

รัฐบาลหลายประเทศสามารถปล่อยน้ำมันจาก คลังสำรองปิโตรเลียมเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Petroleum Reserve – SPR) เพื่อลดแรงกระแทกของตลาดในช่วงวิกฤต

คลังสำรองเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อรับมือเหตุการณ์ฉุกเฉิน เช่น สงครามหรือภัยพิบัติ

แต่ข้อจำกัดคือ มันเป็นเพียงมาตรการชั่วคราว ไม่สามารถทดแทนการผลิตและการส่งออกที่หยุดชะงักได้จริง

หากการขนส่งผ่านฮอร์มุซยังถูกจำกัดเป็นเวลานาน สต็อกเชิงพาณิชย์และคลังสำรองฉุกเฉินอาจลดลงเร็วกว่าที่เติมกลับได้

ราคาน้ำมันเริ่มส่งสัญญาณตึงตัว

ราคาน้ำมันตอบสนองต่อวิกฤตอย่างรวดเร็ว การพุ่งจากช่วงต้น 70 ดอลลาร์สู่ระดับกลาง 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในช่วงต้นวิกฤตสะท้อน ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นในตลาดพลังงาน

นักวิเคราะห์บางคนมองว่าราคาฟิวเจอร์สยัง ประเมินความตึงตัวของอุปทานต่ำเกินไป เพราะเรือบรรทุกน้ำมันที่ออกเดินทางก่อนวิกฤตยังคงทยอยมาถึงปลายทางในช่วงแรก ทำให้ภาพรวมตลาดดูไม่ตึงมากนัก

เมื่อการส่งมอบเหล่านั้นหมดลง ช่องว่างระหว่างอุปสงค์กับอุปทานจะชัดเจนขึ้น

ธนาคารการลงทุนบางแห่งคาดว่า หากการหยุดชะงักยังดำเนินต่อไป ราคาน้ำมัน Brent อาจพุ่งไป 120–130 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หรือสูงกว่านั้น ในบางสถานการณ์

ความเสี่ยงของ “จุดพลิกผัน” ในตลาด

สิ่งที่นักวิเคราะห์กังวลมากที่สุดไม่ใช่แค่ราคาที่สูงขึ้น แต่คือ การเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันของตลาด

ตลาดน้ำมันมักดูเหมือนยังทำงานได้ปกติในช่วงที่สต็อกค่อย ๆ ลดลง แต่เมื่อระดับสำรองลดต่ำกว่าจุดหนึ่ง ระบบอาจปรับราคาอย่างรุนแรง เพราะผู้ซื้อเริ่มแข่งขันกันแย่งน้ำมันจริง

นักวิเคราะห์ของ JPMorgan เตือนว่า สต็อกน้ำมันเชิงพาณิชย์ในประเทศพัฒนาแล้วอาจลดลงสู่ระดับที่รบกวนการทำงานปกติของตลาดพลังงาน หากการหยุดชะงักยังดำเนินต่อไป

เมื่อถึงจุดนั้น การซื้อสะสมและการกักตุนอาจทำให้ราคาพุ่งเร็วขึ้น

เมื่อราคาสูงเกินไป: การทำลายอุปสงค์

หากอุปทานยังตึงตัวและราคาพุ่งสูงมาก กลไกสุดท้ายที่ทำให้ตลาดสมดุลคือ การลดการใช้พลังงานโดยถูกบังคับทางเศรษฐกิจ หรือที่เรียกว่า demand destruction

ตัวอย่างเช่น

• สายการบินลดจำนวนเที่ยวบิน
• ภาคอุตสาหกรรมลดการใช้เชื้อเพลิง
• ผู้บริโภคขับรถน้อยลงหรือเปลี่ยนไปใช้พลังงานรูปแบบอื่น

ตลาดจะกลับสู่สมดุลได้ในที่สุด แต่กระบวนการนี้มักมาพร้อมผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างมาก

ทำไม “ไม่กี่เดือนข้างหน้า” จึงสำคัญ

คำเตือนเรื่อง “จุดแตกหักในสามเดือน” สะท้อนว่ากันชนของตลาดมีระยะเวลาอยู่จำกัด

ปัจจุบันตลาดยังคงพึ่งพา

• สต็อกเชิงพาณิชย์ที่เหลืออยู่
• การปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองยุทธศาสตร์
• เรือบรรทุกน้ำมันที่ออกเดินทางก่อนเกิดวิกฤต

หากการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังถูกจำกัดจนกันชนเหล่านี้หมดลง ตลาดน้ำมันโลกอาจเปลี่ยนจากความผันผวนของราคาไปสู่ การขาดแคลนจริงและการลดการใช้พลังงานทั่วโลกโดยจำเป็น

นั่นคือเหตุผลที่นักวิเคราะห์ด้านพลังงานจำนวนมากกำลังจับตา ช่วงไม่กี่เดือนข้างหน้า ว่าเป็นช่วงชี้ชะตาเสถียรภาพของอุปทานน้ำมันโลก