เหตุใดธนาคารกลางญี่ปุ่นอาจขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้ง

ญี่ปุ่นกำลังค่อย ๆ ออกจากยุคดอกเบี้ยต่ำมากที่ยาวนานหลายทศวรรษ และเสียงจากผู้กำหนดนโยบายบางคนเริ่มชัดเจนขึ้นว่าธนาคารกลางญี่ปุ่น (Bank of Japan หรือ BOJ) อาจจำเป็นต้องปรับขึ้นดอกเบี้ยต่อไป

หนึ่งในสัญญาณล่าสุดมาจาก Junko Koeda กรรมการนโยบายการเงินของ BOJ ซึ่งเตือนว่าแรงกดดันเงินเฟ้อ โดยเฉพาะจากราคาพลังงานที่เกี่ยวข้องกับความตึงเครียดในตะวันออกกลาง อาจทำให้เงินเฟ้อพื้นฐานของญี่ปุ่นสูงกว่าเป้าหมาย 2% ของธนาคารกลางได้

คำกล่าวของเธอทำให้ตลาดเริ่มคาดการณ์ว่า BOJ อาจเดินหน้าขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้ง และการตัดสินใจดังกล่าวอาจเกิดขึ้นเร็วที่สุดในการประชุมกลางเดือนมิถุนายน ผลกระทบไม่ได้จำกัดแค่เศรษฐกิจญี่ปุ่น แต่ยังอาจส่งแรงสะเทือนไปยังตลาดพันธบัตรโลกและต้นทุนการกู้ยืมในหลายประเทศ

เหตุผลของ Koeda: ควรขึ้นดอกเบี้ยใน “จังหวะที่เหมาะสม”

Koeda มองว่าเงินเฟ้อพื้นฐานของญี่ปุ่นอาจอยู่ใกล้เป้าหมาย 2% แล้ว และยังมีโอกาสสูงขึ้นต่อ หากราคาพลังงานปรับตัวเพิ่มขึ้นอีก

ในการกล่าวกับผู้นำธุรกิจ เธอระบุว่า เงินเฟ้ออาจสูงกว่า 2% ในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่กระทบราคาน้ำมัน

ดังนั้นเธอจึงมองว่าธนาคารกลางควร ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายใน “จังหวะที่เหมาะสม” พร้อมคำนึงถึงผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวม

อีกประเด็นสำคัญคือเรื่อง อัตราดอกเบี้ยจริงติดลบ ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อเงินเฟ้อสูงกว่าอัตราดอกเบี้ย หากเงินเฟ้ออยู่ใกล้หรือสูงกว่า 2% แต่ดอกเบี้ยยังต่ำมาก นโยบายการเงินอาจยังผ่อนคลายเกินไป ทำให้ควบคุมแรงกดดันด้านราคายากขึ้น

สรุปเหตุผลหลักของ Koeda มีสามข้อ

• เงินเฟ้อพื้นฐานของญี่ปุ่นใกล้เป้าหมาย 2%
• ราคาพลังงานอาจทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้นอีก
• การคงดอกเบี้ยต่ำเกินไปนานเกินไปอาจทำให้แรงกดดันเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น

ราคาพลังงานจากตะวันออกกลางดันเงินเฟ้อญี่ปุ่นได้อย่างไร

ญี่ปุ่นนำเข้าพลังงานเกือบทั้งหมด จึงอ่อนไหวต่อราคาน้ำมันโลกมาก หากความขัดแย้งในตะวันออกกลางทำให้ราคาน้ำมันดิบเพิ่มขึ้น ผลกระทบต่อเงินเฟ้อญี่ปุ่นสามารถเกิดขึ้นผ่านหลายช่องทาง

1. ต้นทุนนำเข้าสูงขึ้น – ญี่ปุ่นต้องจ่ายแพงขึ้นสำหรับน้ำมัน ก๊าซ และพลังงานอื่น
2. ธุรกิจส่งผ่านต้นทุน – บริษัทต่าง ๆ ปรับขึ้นราคาสินค้าและบริการ
3. คาดการณ์เงินเฟ้อเพิ่ม – ราคาพลังงานสูงต่อเนื่องอาจกระทบค่าแรงและราคาบริการ

รายงานแนวโน้มเศรษฐกิจของ BOJ ระบุว่าหากราคาน้ำมันเพิ่มขึ้นจากสถานการณ์ในตะวันออกกลาง อัตราเงินเฟ้อผู้บริโภคของญี่ปุ่นอาจเพิ่มขึ้นถึง ประมาณ 2.5–3.0% ในปีงบประมาณ 2026 ผ่านราคาพลังงานและสินค้า

นั่นทำให้ผู้กำหนดนโยบายเริ่มกังวลว่าเงินเฟ้ออาจ สูงเกินเป้าหมาย แทนที่จะเพียงแค่แตะระดับ 2%

ตลาดคาดอะไรจากการประชุม BOJ เดือนมิถุนายน

นักลงทุนเริ่มประเมินความเป็นไปได้ที่ BOJ จะขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้งในการประชุม 16–17 มิถุนายน

ข้อมูลจากตลาดอนุพันธ์ระบุว่าช่วงหนึ่งในเดือนพฤษภาคม ความน่าจะเป็นของการขึ้นดอกเบี้ยในการประชุมดังกล่าว สูงกว่า 70%

นักวิเคราะห์บางรายคาดว่าหากมีการปรับขึ้นจริง อัตราดอกเบี้ยนโยบายอาจเพิ่มจากประมาณ 0.75% เป็นราว 1.0% อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจสุดท้ายยังขึ้นอยู่กับข้อมูลเงินเฟ้อและค่าแรงในช่วงก่อนการประชุม

หากเกิดขึ้นจริง นี่จะเป็นอีกก้าวหนึ่งของ BOJ ในการถอนตัวจากนโยบายผ่อนคลายพิเศษที่ใช้มายาวนาน เช่น ดอกเบี้ยติดลบและการซื้อพันธบัตรขนาดใหญ่

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรญี่ปุ่นเริ่มขยับแล้ว

ความคาดหวังเรื่องดอกเบี้ยที่สูงขึ้นทำให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่น (JGB) เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ข้อมูลล่าสุดชี้ว่า

• พันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นอายุ 10 ปีอยู่ราว 2.7% ซึ่งเป็นระดับสูงในรอบหลายทศวรรษ
• สัญญาณนโยบายที่เข้มงวดมากขึ้นเคยทำให้ปลายยาวของเส้นอัตราผลตอบแทนขยับขึ้น 20–30 basis points ภายในวันเดียว

การเคลื่อนไหวนี้สะท้อนว่านักลงทุนเริ่มปรับมุมมองใหม่ว่า ญี่ปุ่นอาจไม่รักษาดอกเบี้ยใกล้ศูนย์ต่อไปเหมือนในอดีต

ทำไมตลาดการเงินโลกต้องจับตาญี่ปุ่น

นโยบายการเงินของญี่ปุ่นมีผลต่อโลกมากกว่าที่หลายคนคิด เพราะนักลงทุนญี่ปุ่นเป็นผู้ซื้อพันธบัตรต่างประเทศรายใหญ่

โดยรวมแล้ว ญี่ปุ่นถือครอง พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐประมาณ 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ ซึ่งทำให้เป็นเจ้าหนี้ต่างชาติรายใหญ่ที่สุดของสหรัฐ

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา อัตราดอกเบี้ยในญี่ปุ่นที่ต่ำมากทำให้นักลงทุน เช่น กองทุนบำนาญและบริษัทประกัน หันไปลงทุนในต่างประเทศเพื่อหาผลตอบแทนที่สูงกว่า

แต่หากผลตอบแทนในประเทศเพิ่มขึ้น ภาพนี้อาจเปลี่ยนไป

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นทั่วโลก

หากดอกเบี้ยญี่ปุ่นสูงขึ้น อาจเกิดผลลัพธ์หลายอย่าง เช่น

• พันธบัตรญี่ปุ่นมีความน่าสนใจมากขึ้นเมื่อเทียบกับสินทรัพย์ต่างประเทศ
• นักลงทุนญี่ปุ่นอาจนำเงินลงทุนกลับประเทศ
• ความต้องการพันธบัตรสหรัฐและพันธบัตรโลกอาจลดลง

นักวิเคราะห์บางรายสังเกตว่าการเพิ่มขึ้นของผลตอบแทนในประเทศสอดคล้องกับการ ขายหลักทรัพย์ต่างประเทศมูลค่าหลายล้านล้านเยนตั้งแต่ต้นปี 2026

หากแนวโน้มนี้เร่งตัวขึ้น อัตราผลตอบแทนพันธบัตรทั่วโลกอาจเพิ่มขึ้น และต้นทุนการกู้ยืมของรัฐบาลและธุรกิจในหลายประเทศก็อาจสูงขึ้นตาม

ภาพใหญ่ที่ต้องจับตา

คำกล่าวของ Junko Koeda สะท้อนความท้าทายสำคัญของ BOJ

• เงินเฟ้อของญี่ปุ่นเพิ่งกลับมาใกล้เป้าหมาย 2%
• ราคาพลังงานอาจทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้น
• แต่การขึ้นดอกเบี้ยเร็วเกินไปอาจกระทบการเติบโตทางเศรษฐกิจ

สำหรับตลาดการเงิน ประเด็นสำคัญคือ วงจรดอกเบี้ยของญี่ปุ่นเริ่มเคลื่อนไหวแล้ว และแม้การขึ้นดอกเบี้ยจะค่อยเป็นค่อยไป แต่ก็อาจเปลี่ยนทิศทางกระแสเงินทุนโลก ตลาดพันธบัตร และต้นทุนการกู้ยืมในหลายประเทศได้