สตาร์ทอัพฟินแลนด์ที่ทำให้ 'สิ่งที่มองไม่เห็น' ในวงโคจรโลกปรากฏชัด

ทุกๆ วัน ผู้ให้บริการดาวเทียมต้องเผชิญกับภัยคุกคามที่มองไม่เห็น จากขยะอวกาศกว่า 100 ล้านชิ้นที่โคจรรอบโลก มีเพียงประมาณ 40,000 ชิ้นเท่านั้นที่ถูกติดตาม และในแต่ละเดือนเกิดเหตุการณ์ 'เกือบชน' ระหว่างดาวเทียมกับขยะอวกาศที่ไม่มีใครรู้ตำแหน่งมากกว่า 10,000 ครั้ง สิ่งที่มองไม่เห็นส่วนใหญ่คือชิ้นส่วนขนาด 1–10 ซม. ซึ่งใหญ่พอจะทำให้ดาวเทียมแตกกระจายเมื่อพุ่งชน แต่เล็กเกินกว่าที่เครือข่ายเรดาร์และกล้องโทรทรรศน์เชิงพาณิชย์ในปัจจุบันจะตรวจจับได้อย่างน่าเชื่อถือ เพราะระบบเหล่านั้นติดตามวัตถุได้ต่ำสุดเพียงประมาณ 10 ซม.

สปินออฟสัญชาติฟินแลนด์รายหนึ่งเชื่อว่าจะปิดช่องว่างนี้ได้ Aavuus ก่อตั้งในปี 2025 โดย Joonas Jokela, Jouni Peltoniemi และ Brian Dunne แยกตัวออกมาจากสถาบันวิจัยภูมิสารสนเทศฟินแลนด์ (Finnish Geospatial Research Institute) ล่าสุดระดมทุน Pre-Seed แบบไม่เปิดเผยวงเงิน นำโดย Maki.vc เพื่อเตรียมสร้างเครือข่ายสถานีเลเซอร์ภาคพื้นดินระดับโลกที่ออกแบบมาเพื่อตรวจจับขยะอวกาศขนาดเล็กถึง 1 ซม.

จุดบอดของขยะอวกาศขนาด 1–10 ซม.

สำหรับดาวเทียมที่โคจรในวงโคจรต่ำของโลก (Low Earth Orbit - LEO) ด้วยความเร็วประมาณ 7–8 กิโลเมตรต่อวินาที เศษซากขนาดเพียง 1 ซม. จะมีพลังงานจลน์เทียบเท่าระเบิดมือหนึ่งลูก การชนที่ความเร็วระดับนั้นไม่ได้ทำให้ดาวเทียมบุบ แต่สามารถทำลายมันได้ในพริบตา ก่อให้เกิดชิ้นส่วนใหม่นับพันที่จะกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาลูกโซ่ที่เรียกว่า 'เคสเลอร์ซินโดรม' (Kessler Syndrome) ซึ่งอาจทำให้วงโคจรบางส่วนใช้งานไม่ได้อีกเลย

ปัญหาคือระบบการรับรู้สถานการณ์อวกาศ (Space Situational Awareness - SSA) เชิงพาณิชย์ในปัจจุบันทิ้งช่องว่างอันตรายไว้ เครือข่ายเฝ้าระวังอวกาศสหรัฐฯ (U.S. Space Surveillance Network) และผู้ให้บริการเชิงพาณิชย์สามารถติดตามวัตถุขนาดใหญ่กว่า 10 ซม. ได้อย่างสม่ำเสมอ แต่เศษซากขนาดเล็กกว่านั้น ระหว่าง 1 ถึง 10 ซม. ตกลงไปในจุดบอดของการเฝ้าระวัง มีการประมาณว่าวัตถุขนาดใหญ่กว่า 1 ซม. ในวงโคจรมีอยู่ราว 1 ล้านชิ้น แต่แทบไม่มีชิ้นไหนถูกติดตามด้วยความแม่นยำเพียงพอที่จะใช้เป็นข้อมูลหลีกเลี่ยงการชนได้อย่างน่าเชื่อถือ

Aavuus ระบุพันธกิจของตนว่าเรียบง่าย: "ทำให้สิ่งที่มองไม่เห็น ปรากฏให้เห็น" วิธีการใช้เลเซอร์ของพวกเขาตั้งเป้าที่จะตรวจจับชิ้นส่วนขนาดกลางเหล่านั้น ส่งมอบข้อมูลตำแหน่งและวิถีโคจรที่มีความละเอียดสูง รวมถึงวิเคราะห์คุณสมบัติของวัสดุในอนาคต เพื่อให้ผู้ให้บริการดาวเทียมมีข้อมูลเพียงพอที่จะตัดสินใจว่าจะต้องใช้เชื้อเพลิงสิ้นเปลืองเพื่อหลบหลีก หรือสามารถคงเส้นทางเดิมได้อย่างปลอดภัย

Aavuus จะใช้เงินทุน Pre-Seed สร้างอะไร

Aavuus ไม่ได้ส่งดาวเทียมขึ้นไปโคจร แต่กำลังสร้าง เครือข่ายสถานีเลเซอร์ภาคพื้นดินระดับโลก ที่จะยิงแสงเลเซอร์ไปยังวัตถุในวงโคจร แล้ววัดระยะทาง ตำแหน่ง และการเคลื่อนที่ได้แม่นยำกว่าระบบแสงแบบพาสซีฟดั้งเดิมมาก

ทิศทางหลักในการใช้เงินทุน Pre-Seed:

• การติดตั้งสถานี เริ่มทยอยติดตั้งสถานีติดตามด้วยเลเซอร์ภาคพื้นดินสถานีแรกๆ และตรวจสอบประสิทธิภาพของเครือข่ายในการตรวจจับวัตถุขนาดต่ำกว่า 10 ซม.
• ขีดความสามารถตรวจจับลงไปถึง 1 ซม. ขยายขีดความสามารถของระบบให้ค้นหา ติดตาม และรายงานเศษซากขนาดเล็กลงไปถึง 1 ซม. ได้อย่างน่าเชื่อถือ ซึ่งนับเป็นการก้าวกระโดดเหนือมาตรฐานเชิงพาณิชย์ทั่วไปเป็นสิบเท่า
• ผลิตภัณฑ์ข้อมูลเพื่อการหลีกเลี่ยงการชน มอบข้อมูลการติดตามขยะอวกาศที่ทันการณ์ แม่นยำ และมีราคาเข้าถึงได้แก่ผู้ให้บริการดาวเทียม บริษัท SSA ผู้ให้บริการปล่อยดาวเทียม และหน่วยงานด้านความมั่นคง ช่วยให้ประเมินความเสี่ยงได้อย่างชาญฉลาด ลดการหลบหลีกโดยไม่จำเป็น และปกป้องสินทรัพย์ในวงโคจรได้ดีขึ้น

Aavuus มองว่าบริการของตนเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญสำหรับการจัดการจราจรอวกาศ (Space Traffic Management) เปรียบเสมือนการสร้างสัญญาณไฟจราจรให้กับวงโคจร บริษัทถือกำเนิดจาก ESA BIC Finland และชนะการแข่งขันสตาร์ทอัพ Teknologia 25 ในเฮลซิงกิ ตอกย้ำพื้นฐานด้านเทคโนโลยีระดับลึก (Deep Tech) ที่อยู่เบื้องหลังธุรกิจนี้

เหตุใดเครือข่ายเลเซอร์จึงถึงเวลานี้

เทคนิคการวัดระยะดาวเทียมด้วยเลเซอร์ (Laser Ranging) เป็นเทคนิคทางวิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์แล้ว นวัตกรรมของ Aavuus อยู่ที่การนำมาต่อยอดเป็นอุตสาหกรรมเพื่อการติดตามขยะอวกาศปริมาณสูงด้วยต้นทุนต่ำ การใช้แสงเลเซอร์แบบแอคทีฟ ทำให้ระบบสามารถคำนวณวงโคจรได้รวดเร็วและแม่นยำกว่าวิธีการแบบพาสซีฟออปติกหรือเรดาร์เพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับวัตถุขนาดเล็กและแสงริบหรี่ที่เล็ดลอดเครือข่ายเซ็นเซอร์เดิมไปได้

ในขณะที่กลุ่มดาวเทียมวงโคจรต่ำเพิ่มจำนวนขึ้นหลายพันดวงต่อปี และบริษัทประกันภัยก็เริ่มประเมินความเสี่ยงในการชนเข้ากับเบี้ยประกันมากขึ้นเรื่อยๆ ความต้องการข้อมูลที่นำไปปฏิบัติได้เกี่ยวกับขยะอวกาศขนาดเล็กก็ยิ่งเพิ่มสูงขึ้น แม้ว่าข้อมูลนั้นจะเป็นเพียงการยืนยันว่าการโคจรผ่านในระยะประชิดครั้งนั้นปลอดภัย แนวทางของ Aavuus อาจช่วยลดการคาดเดาที่บีบให้ผู้ให้บริการต้องสิ้นเปลืองเชื้อเพลิงเพื่อหลบหลีกในเมื่อภัยคุกคามนั้นไม่เคยมีอยู่จริง

การระดมทุน Pre-Seed จาก Maki.vc กองทุนในเฮลซิงกิที่ขึ้นชื่อเรื่องการสนับสนุนสตาร์ทอัพ Deep Tech ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้ Aavuus มีเส้นทางสร้างสถานีเริ่มต้นและพิสูจน์ว่าขยะอวกาศระดับ 1 ซม. สามารถถูกติดตามได้จริงจากภาคพื้นดิน หากประสบความสำเร็จ บริษัทจะส่งมอบชั้นข้อมูลที่ระบบเศรษฐกิจอวกาศในปัจจุบันยังขาดหายไป เปลี่ยนความเสี่ยงที่มองไม่เห็นให้กลายเป็นสิ่งที่มองเห็นและจัดการได้