วิกฤต 'RAMageddon' เมื่อราคาชิปหน่วยความจำพุ่งกระหน่ำตลาดมือถือจีน Counterpoint หั่นคาดการณ์ยอดขายโลก

ตลาดสมาร์ทโฟนของจีนกำลังเผชิญกับช่วงเวลาที่ยากลำบากที่สุดนับตั้งแต่ยุคโควิดระบาด จากวิกฤตการณ์ราคาชิปหน่วยความจำ (Memory Chip) ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ปัญหาที่ดูเหมือนจะเกิดจากฝั่งอุปทานสำหรับ Data Center ด้าน AI ได้สร้างผลกระทบเป็นลูกโซ่มาสู่ตลาดอุปกรณ์ผู้บริโภคอย่างรุนแรง ภายในไตรมาสแรกของปี 2026 ราคา Mobile DRAM พุ่งขึ้นถึง 151% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่ราคา NAND Flash พุ่งทะยานสูงถึง 360% นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาต้นทุนทางธุรกิจ แต่มันกำลังเปลี่ยนโฉมโครงสร้างผลิตภัณฑ์, กลยุทธ์ราคา, และภูมิทัศน์ทางการแข่งขันของตลาดจีนไปอย่างสิ้นเชิง

ภาวะบีบรัดด้านราคาที่แบรนด์จีนต้องเผชิญ

การพุ่งขึ้นของราคาส่งผลให้ผู้ผลิตต้องดำเนินการอย่างเด็ดขาดและเปิดเผย ในเดือนมีนาคม 2026 OPPO และ Vivo ได้ประกาศขึ้นราคาขายปลีกของสมาร์ทโฟนหลายรุ่นอย่างเป็นทางการ โดยให้เหตุผลโดยตรงถึงต้นทุนชิปหน่วยความจำที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง แบรนด์อื่นๆ ในประเทศอย่าง Honor, Xiaomi และอีกหลายรายก็อยู่ภายใต้แรงกดดันที่คล้ายคลึงกัน โดยข้อมูลจากแหล่งข่าวในซัพพลายเชนระบุว่า ต้นทุนการจัดซื้อชิปหน่วยความจำสูงกว่าปีก่อนหน้ามากกว่า 80% และยังไม่มีสัญญาณว่าจะคลี่คลาย

ผลกระทบนั้นแตกต่างกันไปตามส่วนตลาด ตลาดล่าง (Low-End Market) ที่มีมาร์จิ้นต่ำอยู่แล้วได้รับความเสียหายหนักที่สุด ต้นทุนวัตถุดิบ (Bill-of-Materials - BoM) สำหรับโทรศัพท์ราคาต่ำกว่า 200 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 7,000 บาท) เพิ่มขึ้น 20-30% ตามข้อมูลของ Counterpoint สิ่งนี้ทำให้ผู้ผลิตหลายรายต้องถอยกลับมาใช้กลยุทธ์ที่ไม่สบายใจนัก นั่นคือการลดปริมาณการส่งมอบรุ่นเริ่มต้น และในบางกรณีก็ต้องลดสเปกภายในลงเพื่อรักษาระดับราคาเดิมไว้ ผลลัพธ์สุทธิในไตรมาส 1 ปี 2026 คือตลาดจีนโดยรวมหดตัวลง 1.6% โดยยอดส่งมอบของ Xiaomi ร่วงลงถึง 18% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้านี้ เนื่องจากกำลังซื้อของผู้บริโภคลดลงเมื่อต้องเผชิญกับราคาที่สูงขึ้น

หัวเว่ย: ข้อยกเว้นที่ยังยืนหยัด

ท่ามกลางภาวะขาลงที่เกิดขึ้นในวงกว้าง หัวเว่ย (Huawei) ถือเป็นข้อยกเว้นที่น่าสังเกต ข้อมูลจาก Counterpoint ระบุว่า หัวเว่ยเป็นแบรนด์จีนรายใหญ่เพียงรายเดียวที่คาดว่าจะสามารถเพิ่มยอดส่งมอบได้ ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 ความแข็งแกร่งนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ ในขณะที่แบรนด์อย่าง Xiaomi และ Transsion ต้องพึ่งพารุ่นเริ่มต้นที่เน้นปริมาณและอ่อนไหวต่อราคาเป็นอย่างมาก ซึ่งเป็นกลุ่มที่แทบจะผลักภาระต้นทุนไปให้ผู้บริโภคไม่ได้ หัวเว่ยกลับมีจุดแข็งอยู่ที่ตลาดพรีเมียม

ฐานลูกค้าของหัวเว่ยมีความอ่อนไหวต่อการขึ้นราคา 100 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3,500 บาท) น้อยกว่ามาก ทำให้บริษัทสามารถรับภาระหรือผลักภาระต้นทุนส่วนประกอบได้ โดยไม่กระทบต่ออุปสงค์มากนัก ผลก็คือ แม้ตลาดในประเทศโดยรวมจะดิ้นรนและต้นทุนหน่วยความจำจะพุ่งสู่จุดสูงสุดเป็นประวัติการณ์ หัวเว่ยก็ยังสามารถรักษาตำแหน่งผู้นำส่วนแบ่งการตลาดในจีนสำหรับทั้งปี 2025 ไว้ได้ ด้วยส่วนแบ่ง 16.9% ก่อนที่วิกฤตหน่วยความจำจะทวีความรุนแรงขึ้น การวางตำแหน่งตลาดบนเชิงกลยุทธ์นี้ ได้เปลี่ยนวิกฤตซัพพลายเชนให้กลายเป็นเกราะป้องกันทางการแข่งขัน

Counterpoint ปรับลดมุมมองตลาดโลกปี 2026

Counterpoint Research ได้ปรับลดประมาณการยอดจัดส่งสมาร์ทโฟนทั่วโลกลงอย่างมาก โดยปัจจุบันคาดการณ์ว่า ยอดจัดส่งทั่วโลกจะลดลง 2.1% ในปี 2026 ซึ่งเป็นการปรับลดลงอย่างมีนัยสำคัญจากมุมมองเดิมที่คาดว่าจะทรงตัวหรือเติบโตเล็กน้อย บริษัทระบุอย่างชัดเจนว่า "ต้นทุนส่วนประกอบที่สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว" จากการขาดแคลนชิปหน่วยความจำเป็นแรงขับเคลื่อนหลัก

ข้อมูลเบื้องต้นนั้นเลวร้ายยิ่งกว่าที่คาดการณ์ทั้งปีบอกไว้ ในไตรมาส 1 ปี 2026 ยอดจัดส่งทั่วโลกหดตัวลง 6% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า เนื่องจากปัญหาการขาดแคลน DRAM และ NAND ได้รบกวนการผลิตของบรรดาผู้ผลิต (OEM) และซ้ำเติมความเชื่อมั่นของผู้บริโภคที่อ่อนแออยู่แล้ว ความเจ็บปวดนี้ไม่ได้กระจายตัวอย่างเท่าเทียม Counterpoint ระบุว่า Apple และ Samsung อยู่ในตำแหน่งที่ดีที่สุดในการฝ่าฟันอุปสรรคนี้ ด้วยขนาดที่ใหญ่โต, การควบคุมซัพพลายเชน, และอำนาจการตั้งราคาของแบรนด์พรีเมียม ตามความเป็นจริงแล้ว Apple สามารถเพิ่มยอดจัดส่งได้ถึง 5% ในไตรมาส 1 ปี 2026 ขึ้นเป็นผู้นำตลาดโลกเป็นครั้งแรกในไตรมาสแรกของปี

สาเหตุที่แท้จริงของวิกฤตนี้มาจากต้นน้ำของอุตสาหกรรม ยักษ์ใหญ่หน่วยความจำอย่าง Samsung, SK Hynix, และ Micron ได้เปลี่ยนกำลังการผลิตไปยังหน่วยความจำแบนด์วิธสูง (High-Bandwidth Memory - HBM) สำหรับ Data Center ด้าน AI อย่างท่วมท้น การเปลี่ยนทิศทางนี้ทำให้ซัพพลายเชนสำหรับอุปกรณ์มือถือและพีซีที่ใช้ DRAM และ NAND ทั่วไปขาดแคลนอย่างหนัก ส่งผลให้ราคาพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ ในขณะที่ผู้ผลิตอุปกรณ์ผู้บริโภคต้องแข่งขันกันอย่างหนักเพื่อแย่งชิงอุปทานที่เหลืออยู่ ความเห็นพ้องจากบรรดานักวิเคราะห์อุตสาหกรรมบ่งชี้ว่า การขาดแคลนหน่วยความจำนี้มีแนวโน้มจะยืดเยื้อไปจนถึงปี 2027

อุตสาหกรรมสมาร์ทโฟนกำลังต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบในภูมิทัศน์ของเซมิคอนดักเตอร์ เมื่อความต้องการหน่วยความจำที่ไม่มีที่สิ้นสุดของ AI เริ่มกำหนดราคาของโทรศัพท์ระดับกลางในกรุงเทพฯ หรือปักกิ่ง กฎเก่าของซัพพลายเชนก็ใช้ไม่ได้อีกต่อไป สำหรับแบรนด์จีนแล้ว ความสามารถในการขยับขึ้นไปเล่นในตลาดบนอย่างที่หัวเว่ยทำ อาจจะไม่ใช่แค่กลยุทธ์เพื่อการเติบโตอีกต่อไป แต่เป็นกลยุทธ์เพื่อความอยู่รอด