หยุดยิงรัสเซีย-ยูเครนครบ 72 ชั่วโมงแล้ว ต่อจากนี้จะเกิดอะไรขึ้น?

เมื่อ “นาฬิกา” ของการหยุดยิงเดินถึงวินาทีสุดท้าย สิ่งที่ตามมาไม่ใช่สันติภาพถาวรโดยอัตโนมัติ ข้อตกลงหยุดยิง 72 ชั่วโมงที่สหรัฐฯ เป็นคนกลางถูกกำหนดไว้ระหว่างวันที่ 9-11 พฤษภาคม 2569 และผูกมากับแผนแลกเปลี่ยนเชลยฝ่ายละ 1,000 คน . ขณะใกล้เส้นตาย รายงานระบุว่าข้อตกลงจะหมดอายุในวันจันทร์ โดยรัสเซียและยูเครนต่างกล่าวหาอีกฝ่ายว่าละเมิดข้อตกลง ขณะที่เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และยุโรปกำลังพิจารณาหนทางผลักดันให้ทั้งสองประเทศกลับสู่การเจรจา . รายงานเหล่านี้ยังไม่ได้ยืนยันว่ามีการต่ออายุ หรือมีข้อตกลงหยุดยิงฉบับใหม่มารองรับ .

คำตอบสั้น: ถ้าไม่มีข้อตกลงใหม่ การสู้รบก็มีแนวโน้มดำเนินต่อ

หากไม่มีการประกาศข้อตกลงต่อเนื่อง การหยุดยิงก็สิ้นสุดลงตามเวลา ไม่มีมาตรการใดเข้ามาแทนที่โดยอัตโนมัติ ภาพระยะสั้นจึงน่าจะเป็นการสู้รบต่อเนื่อง รายงานผู้เสียชีวิตหรือการโจมตีเพิ่มเติม การกล่าวโทษกันไปมา และแรงกดดันทางการทูตครั้งใหม่ เพราะแม้ในช่วงหยุดยิง 72 ชั่วโมง รายงานก็ระบุถึงการปะทะและข้อกล่าวหาว่าละเมิดจากทั้งสองฝ่ายอยู่แล้ว .

อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้แปลว่าสถานการณ์ในสนามรบเหมือนกันทุกพื้นที่ บางรายงานระบุว่ามีช่วงที่การโจมตีขนาดใหญ่ลดลงหรือยังไม่พบการโจมตีใหญ่ แม้ทั้งสองฝ่ายยังกล่าวหาอีกฝ่ายว่าละเมิดก็ตาม . ข้อสรุปที่ระมัดระวังกว่าคือ การหยุดยิงครั้งนี้ไม่เคยพัฒนาเป็นการยุติการสู้รบที่มั่นคงและได้รับการยอมรับร่วมกันอย่างแท้จริง .

ทำไมดีลหยุดยิงจึงเปราะบางตั้งแต่ก่อนหมดเวลา

ยูเครนระบุว่าโดรน ระเบิด และการยิงปืนใหญ่ของรัสเซียโจมตีพื้นที่พลเรือนในแคว้นคาร์คิฟทางตะวันออกเฉียงเหนือ และแคว้นเคอร์ซอนทางใต้เมื่อวันจันทร์ ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 2 คน และบาดเจ็บ 7 คน . ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีของยูเครนยังกล่าวว่ารัสเซียไม่ได้ปฏิบัติตามการหยุดยิง และไม่ได้พยายามอย่างจริงจังที่จะทำเช่นนั้น .

ฝั่งรัสเซียกล่าวโทษเคียฟ กระทรวงกลาโหมรัสเซียกล่าวหาว่ายูเครนละเมิดการหยุดยิงมากกว่า 1,000 ครั้ง ตามรายงานที่อ้างสื่อของรัฐรัสเซีย . รายงานอีกส่วนหนึ่งระบุว่าการหยุดยิงที่สหรัฐฯ เป็นคนกลางเผชิญแรงกดดันหนักตั้งแต่วันที่สอง โดยทั้งสองฝ่ายกล่าวหาอีกฝ่ายว่าโจมตีในช่วงสุดสัปดาห์ .

จากรายงานที่อ้างถึง ยังไม่มีตัวเลขการละเมิดที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับร่วมกัน และยังไม่สามารถสรุปจากข้อมูลชุดนี้ได้ว่าใครละเมิดก่อน แต่สิ่งที่ชัดเจนคือ ทั้งสองรัฐบาลปฏิบัติต่อการหยุดยิงนี้ในฐานะข้อตกลงที่ถูกโต้แย้งตั้งแต่ก่อนถึงเส้นตาย .

สัญญาณที่ต้องจับตาหลังเส้นตาย

• การต่ออายุหรือข้อตกลงหยุดยิงฉบับใหม่: สัญญาณที่ชัดที่สุดของทิศทางที่เปลี่ยนไปคือการประกาศอย่างเป็นทางการว่าจะขยายเวลาหยุดยิง หรือแทนที่ด้วยข้อตกลงใหม่ แต่รายงานที่มีอยู่ยังไม่แสดงว่ามีสิ่งนั้นเมื่อใกล้ถึงกำหนดหมดอายุ .
• การเจรจาที่สหรัฐฯ หรือยุโรปผลักดัน: รายงานระบุว่าเจ้าหน้าที่อเมริกันและยุโรปกำลังพิจารณาวิธีพามอสโกและเคียฟเข้าสู่การพูดคุยเพิ่มเติม .
• การแลกเปลี่ยนเชลยศึก: ข้อตกลงเดิมรวมแผนแลกเชลยฝ่ายละ 1,000 คน . หากช่องทางมนุษยธรรมนี้คืบหน้า ก็ยังมีความหมาย แม้การสู้รบในภาพรวมจะกลับมาดำเนินต่อก็ตาม.
• รายงานการโจมตีและความสูญเสียตามแนวหน้า: ยูเครนรายงานการโจมตีในคาร์คิฟและเคอร์ซอน ขณะที่รัสเซียยังกล่าวหาว่ายูเครนละเมิดข้อตกลง . รายงานชุดถัดไปจะช่วยชี้ว่า หลังการหยุดยิงหมดเวลา สถานการณ์จะยกระดับขึ้นอย่างชัดเจน หรือเป็นเพียงการต่อเนื่องของสภาพเดิมที่เปราะบางอยู่แล้ว.

สรุป

หลังการหยุดยิงหมดอายุ ภาพจากรายงานที่มีอยู่ชี้ไปที่การสู้รบและการกล่าวโทษกันต่อไป เว้นแต่จะมีการประกาศข้อตกลงใหม่ ผลลัพธ์ที่ต่างออกไปจำเป็นต้องมีความเคลื่อนไหวทางการทูตที่เป็นรูปธรรม เช่น การต่ออายุอย่างเป็นทางการ ข้อตกลงหยุดยิงฉบับใหม่ การประกาศเจรจา หรือความคืบหน้าที่เห็นได้ในแผนแลกเชลย 1,000 ต่อ 1,000 คน .