จรวดลองมาร์ช 7A ของจีนแตกกลางอากาศหลังทะยาน 85 วินาที: เกิดอะไรขึ้นและกระทบภารกิจใดบ้าง

เกิดอะไรขึ้นกับการปล่อยจรวด

จรวดลองมาร์ช 7A ทะยานขึ้นจากฐานปล่อยอวกาศเวินชางบนเกาะไห่หนาน เมื่อเวลาประมาณ 20.02 น. ตามเวลาปักกิ่งของวันที่ 10 สิงหาคม 2026 โดยมีดาวเทียมสื่อสาร Zhongxing-4B หรือ ChinaSat-4B เป็นสัมภาระ

ภาพวิดีโอแสดงให้เห็นว่าจรวดไต่ระดับขึ้นตามปกติ ก่อนเกิดแสงวาบและแตกกระจายประมาณ 85 วินาทีหลังออกจากฐานปล่อย เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วงต้นของการไต่ระดับ ก่อนที่จรวดจะเสร็จสิ้นการทำงานตามแผนของขั้นแรกและส่งสัมภาระไปยังวงโคจรถ่ายโอนสู่ค้างฟ้า (geostationary transfer orbit หรือ GTO) 135

บริษัทวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการบินอวกาศแห่งประเทศจีน หรือ CASC ยืนยันว่าภารกิจประสบ “ความผิดปกติระหว่างการบิน” และระบุว่าสาเหตุยังอยู่ระหว่างการวิเคราะห์และสอบสวน ขณะนี้ยังไม่มีการเปิดเผยสาเหตุรากฐานอย่างเป็นทางการ 1

ช่วงเวลาที่เกิดเหตุช่วยจำกัดขอบเขตการสอบสวนไว้ที่ระบบช่วงต้นของเที่ยวบิน แต่ยังไม่สามารถชี้ได้ว่าอุปกรณ์ใดเป็นต้นเหตุ การแตกกระจายระหว่างไต่ระดับอาจเกี่ยวข้องกับระบบขับเคลื่อน โครงสร้าง ระบบควบคุมการบิน อุปกรณ์เชื่อมต่อระหว่างขั้น ระบบแยกชิ้นส่วน หรือคุณภาพการผลิต ทั้งหมดนี้ยังเป็นเพียงสมมติฐานที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบ ไม่ใช่ข้อสรุปที่ยืนยันแล้ว

ดาวเทียม Zhongxing-4B ที่สูญหายคืออะไร

Zhongxing-4B เป็นดาวเทียมสื่อสารในตระกูล Zhongxing หรือ ChinaSat ซึ่งมีการใช้งานเกี่ยวข้องกับการสื่อสาร การแพร่ภาพโทรทัศน์ และการส่งข้อมูล 1820

ดาวเทียมถูกทำลายก่อนเข้าสู่วงโคจร ทำให้เกิดผลกระทบโดยตรงสองด้าน ได้แก่ ต้องจัดหาหรือสร้างดาวเทียมทดแทน และกำลังการสื่อสารหรือตารางการให้บริการที่วางแผนไว้สำหรับภารกิจนี้อาจต้องเลื่อนออกไป

อย่างไรก็ตาม รายงานสาธารณะยังไม่ได้ระบุรายละเอียดที่แน่ชัดเกี่ยวกับอุปกรณ์บนดาวเทียม มูลค่า ลูกค้า รูปแบบการใช้งาน หรือบทบาททางทหารของมัน ดังนั้นข้อสรุปที่รัดกุมที่สุดคือ นี่เป็นภารกิจดาวเทียมสื่อสารที่สูญเสียทั้งจรวดส่งและยานอวกาศไปพร้อมกัน 11824

ลองมาร์ช 7A มีบทบาทอย่างไร

ลองมาร์ช 7A เป็นจรวดส่งดาวเทียมขนาดกลางแบบสามขั้น ออกแบบมาสำหรับภารกิจที่ต้องส่งสัมภาระไปยัง GTO ซึ่งเป็นวงโคจรขั้นกลางก่อนที่ดาวเทียมจะเดินทางต่อไปสู่วงโคจรค้างฟ้า จรวดมีความสูงประมาณ 60.1 เมตร และรองรับน้ำหนักสัมภาระไปยัง GTO ได้ราว 7 เมตริกตัน 455152

โครงสร้างส่วนล่างใช้ระบบขับเคลื่อนเชื้อเพลิงน้ำมันก๊าดกับออกซิเจนเหลว โดยขั้นแรกติดตั้งเครื่องยนต์ YF-100 จำนวน 2 เครื่อง ขณะที่บูสเตอร์ด้านข้าง 4 ลูกติดตั้ง YF-100 ลูกละ 1 เครื่อง ขั้นที่สองใช้เครื่องยนต์ YF-115 ส่วนขั้นที่สามเป็นระบบเชื้อเพลิงไครโอเจนิก ซึ่งใช้ออกซิเจนเหลวและไฮโดรเจนเหลว ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ YF-75 เพื่อเพิ่มสมรรถนะสำหรับภารกิจขึ้นสู่วงโคจรพลังงานสูง 454652

จรวดรุ่นนี้ขึ้นบินครั้งแรกในเดือนมีนาคม 2020 และภารกิจเปิดตัวดังกล่าวล้มเหลว หลังจากนั้นลองมาร์ช 7A มีเที่ยวบินที่ประสบความสำเร็จต่อเนื่อง ก่อนสูญเสียในภารกิจเดือนสิงหาคม 2026 โดยสรุปสถิติการปล่อยชุดหนึ่งระบุว่า หลังภารกิจนี้ รุ่น 7A มีเที่ยวบินสำเร็จ 16 ครั้งจากความพยายามทั้งหมด 18 ครั้ง ทั้งนี้ตัวเลขอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามวิธีนับของแต่ละฐานข้อมูล 4951

นี่คือความล้มเหลวครั้งที่ 4 ของจีนในปี 2026 หรือไม่

สื่อบางแห่งเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นความล้มเหลวครั้งที่ 4 ของการปล่อยจรวดขึ้นสู่วงโคจรของจีนในปี 2026 2 แต่ตัวเลขดังกล่าวมาจากการนับของสื่อรอง ไม่ใช่ประเด็นหลักในประกาศแจ้งความล้มเหลวอย่างเป็นทางการ

ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้มีขอบเขตแคบกว่านั้น คือ ภารกิจลองมาร์ช 7A ครั้งนี้ล้มเหลว ดาวเทียมสูญหาย และมีการเริ่มสอบสวนสาเหตุ 1

เช่นเดียวกับคำกล่าวที่ว่าจีนสั่งระงับการใช้งานลองมาร์ช 7A ทั้งฝูงอย่างเป็นทางการ การหยุดชั่วคราว การตรวจสอบ หรือการทบทวนความน่าเชื่อถือแบบเจาะจงถือเป็นแนวทางที่อาจเกิดขึ้นได้หลังอุบัติเหตุร้ายแรง แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่ามีคำสั่งประกาศต่อสาธารณะให้ระงับการใช้งานจรวดจีนทุกตระกูล หรือสั่งจอดลองมาร์ช 7A ทั้งหมด

นักสอบสวนกำลังพิจารณาสาเหตุใดบ้าง

วิดีโอสามารถช่วยระบุได้ว่าจรวดแตกในช่วงใดของเที่ยวบิน แต่ไม่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยตัวเองว่าส่วนประกอบใดขัดข้องเป็นชิ้นแรก สาเหตุที่ผู้สังเกตการณ์อาจพิจารณาในภาพรวม ได้แก่

• ความผิดปกติของระบบขับเคลื่อนหรือเครื่องยนต์ YF-100
• แรงกดและแรงทางอากาศพลศาสตร์ที่เกิดขึ้นในช่วงไต่ระดับซึ่งมีความเค้นสูง
• ปัญหาบริเวณชิ้นส่วนเชื่อมต่อระหว่างขั้น การแยกขั้น หรือการทำงานตามลำดับ
• ข้อบกพร่องจากการผลิตหรือการควบคุมคุณภาพที่อาจเกี่ยวข้องกับชิ้นส่วนจากล็อตเดียวกัน

ยังไม่มีการยืนยันสมมติฐานใด รวมถึงข้อสันนิษฐานเรื่องการแตกในช่วงแรงต้านอากาศพลศาสตร์สูงสุด หรือ max-Q จนกว่าจะมีข้อมูลเทเลเมทรี ผลการตรวจสอบชิ้นส่วนซาก หรือบทสรุปอย่างเป็นทางการจากผู้สอบสวน

ผลกระทบต่อภารกิจอวกาศอื่นของจีน

เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับภารกิจที่ใช้ฮาร์ดแวร์ร่วมกัน โดยเฉพาะลองมาร์ช 5 และชิ้นส่วนระบบขับเคลื่อนในตระกูล YF-100 หากพบข้อบกพร่องในส่วนประกอบร่วมกันจริง จีนอาจต้องตรวจสอบ แก้ไข และทดสอบรับรองเพิ่มเติมก่อนนำจรวดที่เกี่ยวข้องกลับมาใช้งาน

แต่หากปัญหาเกิดเฉพาะโครงสร้างของลองมาร์ช 7A กระบวนการประกอบ หรือชุดการผลิตบางล็อต ผลกระทบก็น่าจะจำกัดวงมากกว่า อุบัติเหตุของจรวดหนึ่งรุ่นจึงยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าโครงการอวกาศจีนทั้งหมดกำลังเผชิญวิกฤต จีนมีจรวดหลายตระกูลและฐานปล่อยหลายแห่ง ขนาดของผลกระทบจะขึ้นอยู่กับว่าพบชิ้นส่วนหรือกระบวนการที่มีปัญหาร่วมกันกว้างเพียงใด

Zhuque-3 ของ LandSpace

แหล่งข่าวที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่าภารกิจ Zhuque-3 ของบริษัท LandSpace ถูกเลื่อนเพราะความล้มเหลวของลองมาร์ช 7A การทบทวนด้านความปลอดภัยของสนามปล่อยหรืออุตสาหกรรมในวงกว้างอาจเกิดขึ้นได้ แต่ไม่ควรนำเสนอความเชื่อมโยงเฉพาะเจาะจงว่าเป็นข้อเท็จจริงโดยไม่มีหลักฐานโดยตรง

นอกจากนี้ Zhuque-3 ใช้ระบบขับเคลื่อนมีเทนเหลวกับออกซิเจนเหลว ซึ่งไม่ใช่เครื่องยนต์ YF-100 ที่ใช้เชื้อเพลิงน้ำมันก๊าดกับออกซิเจนเหลวของลองมาร์ช 7A ดังนั้นจึงไม่อาจสรุปได้ว่าความล้มเหลวครั้งนี้จะนำไปสู่การระงับภารกิจดังกล่าวโดยอัตโนมัติ

ฉางเอ๋อ-7

ต่อมาภารกิจฉางเอ๋อ-7 ซึ่งมีเป้าหมายสำรวจบริเวณขั้วใต้ของดวงจันทร์ ถูกถอดออกจากช่วงเวลาปล่อยที่วางแผนไว้ในปี 2026 สำนักงานอวกาศมนุษย์แห่งประเทศจีนระบุว่าภารกิจยังไม่ผ่านเงื่อนไขการปล่อย และอ้างถึงหลักความรอบคอบ ความน่าเชื่อถือ และความสำเร็จของภารกิจ แต่ไม่ได้ระบุอย่างเปิดเผยว่าเกิดจากอุบัติเหตุของลองมาร์ช 7A ผลการตรวจสอบเครื่องยนต์ YF-100 หรือข้อจำกัดด้านทรัพยากรของฐานปล่อยเวินชาง 303239

การเลื่อนเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ใกล้กัน จึงไม่น่าแปลกที่ผู้ติดตามโครงการอวกาศจะตั้งข้อสังเกต โดยเฉพาะเมื่อฉางเอ๋อ-7 ใช้ลองมาร์ช 5 จากเวินชาง อย่างไรก็ตาม “เวลาเกิดเหตุใกล้กัน” ไม่ใช่หลักฐานยืนยันเหตุและผล ข้อมูลสาธารณะในขณะนี้รองรับเพียงการกล่าวว่า ภารกิจดวงจันทร์ถูกเลื่อนหลังการประเมินที่ให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือ ยังไม่รองรับข้อกล่าวหาว่าอุบัติเหตุวันที่ 10 สิงหาคมเป็นสาเหตุโดยตรง

บทสรุป: จุดชี้ขาดอยู่ที่ชิ้นส่วนร่วม

อุบัติเหตุวันที่ 10 สิงหาคมเป็นความล้มเหลวครั้งใหญ่ของภารกิจ จรวดลองมาร์ช 7A แตกกระจายประมาณ 85 วินาทีหลังทะยานขึ้น และดาวเทียมสื่อสาร Zhongxing-4B สูญหายไปพร้อมกัน 1

สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปขึ้นอยู่กับผลการสอบสวน หากพบปัญหาเฉพาะตัวจรวด 7A โครงการอาจหยุดชั่วคราวในวงจำกัด ก่อนเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบและรับรองความพร้อมกลับมาบินอีกครั้ง แต่หากพบข้อบกพร่องในเครื่องยนต์ ระบบควบคุม กระบวนการผลิต หรือการประกันคุณภาพที่ใช้ร่วมกับจรวดหลายตระกูล ผลกระทบอาจขยายไปถึงภารกิจสำคัญอื่น ๆ และทำให้ต้องตรวจสอบหรือทดสอบรับรองใหม่

ขณะนี้สิ่งที่ยืนยันแล้วคือจรวดแตกและดาวเทียมสูญหาย ส่วนสาเหตุรากฐานยังไม่ถูกเปิดเผย คำกล่าวเรื่องการระงับใช้งานจรวดจีนทั้งอุตสาหกรรม ระยะเวลาฟื้นฟูนานหลายเดือน หรือการที่อุบัติเหตุครั้งนี้เป็นสาเหตุโดยตรงของการเลื่อนฉางเอ๋อ-7 จึงยังเป็นข้อสันนิษฐาน ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการยืนยัน