ทรัมป์–เนทันยาฮูคุยโทรศัพท์เดือด ปมแผนหยุดสงครามอิหร่าน

รายงานข่าวหลายสำนักระบุว่า การสนทนาทางโทรศัพท์ระหว่างประธานาธิบดีสหรัฐ โดนัลด์ ทรัมป์ กับนายกรัฐมนตรีอิสราเอล เบนจามิน เนทันยาฮู กลายเป็นการหารือที่ตึงเครียดอย่างมาก หลังทั้งสองมีความเห็นไม่ตรงกันเกี่ยวกับแนวทางยุติสงครามกับอิหร่าน

ทรัมป์โทรหาเนทันยาฮูเพื่อแจ้งว่า กลุ่มประเทศตัวกลางในภูมิภาคกำลังจัดทำ “หนังสือแสดงเจตจำนง” (letter of intent) ซึ่งเป็นกรอบการทูตเบื้องต้นที่มุ่งหยุดการสู้รบชั่วคราว และเปิดทางให้เกิดการเจรจาระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานเป็นเวลาประมาณหนึ่งเดือน

แหล่งข่าวอิสราเอลระบุว่าการสนทนาเต็มไปด้วยความตึงเครียด และมีผู้ให้ข้อมูลกับสื่อว่า หลังวางสายแล้ว เนทันยาฮูมีอาการโกรธอย่างมากจน “เหมือนผมลุกเป็นไฟ” ซึ่งเป็นสำนวนที่สื่อถึงความฉุนเฉียวอย่างรุนแรง

กรอบเจรจาที่กำลังถูกผลักดัน

ข้อเสนอที่กำลังถูกหารือยังไม่ใช่ข้อตกลงสันติภาพเต็มรูปแบบ แต่เป็นโครงสร้างทางการทูตเพื่อหยุดการสู้รบชั่วคราวและเริ่มการเจรจา

ประเด็นหลักในกรอบดังกล่าว ได้แก่

• การออก หนังสือแสดงเจตจำนง เพื่อหยุดการสู้รบ
• การเปิดช่วงเจรจาประมาณ 1 เดือน ระหว่างสหรัฐกับอิหร่าน
• การหารือเรื่อง โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน มาตรการคว่ำบาตร ความมั่นคงภูมิภาค และการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

ประเทศตัวกลางในภูมิภาคมีบทบาทสำคัญในการร่างข้อเสนอนี้ โดยมีรายงานว่า กาตาร์และปากีสถาน เป็นแกนหลักในการเจรจา และทำงานร่วมกับประเทศอื่น ๆ เช่น ซาอุดีอาระเบีย ตุรกี และอียิปต์ เพื่อหาข้อเสนอที่ทั้งวอชิงตันและเตหะรานพอจะยอมรับได้

ปากีสถานยังถูกระบุว่าเป็นช่องทางในการส่งสารทางการทูตระหว่างอิหร่านกับสหรัฐในระหว่างการเจรจาอีกด้วย

ทำไมสายโทรศัพท์ถึงตึงเครียด

ความตึงเครียดเกิดจากความแตกต่างด้านยุทธศาสตร์ระหว่างสหรัฐกับอิสราเอล

• สหรัฐ ดูเหมือนพร้อมทดลองแนวทางการทูต โดยยอมให้หยุดการสู้รบชั่วคราวเพื่อเปิดโต๊ะเจรจา
• อิสราเอล กังวลว่าการหยุดโจมตีเร็วเกินไปจะทำให้อิหร่านรักษาศักยภาพทางทหารและนิวเคลียร์ไว้ได้

รายงานของ Axios ระบุว่าการสนทนาครั้งนี้เป็นการหารือที่ “ท้าทายอย่างมาก” และสะท้อนความเห็นต่างที่ชัดเจนระหว่างผู้นำทั้งสอง

เหตุผลที่ทรัมป์ยังเปิดทางการทูต

แม้จะเคยวิจารณ์ข้อเสนอจากอิหร่านว่า “รับไม่ได้โดยสิ้นเชิง” แต่ทรัมป์ยังคงพิจารณาทางเลือกทางการทูต

หนึ่งในสัญญาณสำคัญคือ เขาได้ ชะลอการโจมตีทางทหารต่ออิหร่านที่วางแผนไว้ เพื่อให้เวลาการเจรจาดำเนินต่อไป หลังได้รับข้อเสนอฉบับใหม่ผ่านประเทศตัวกลาง

สถานการณ์ยังเชื่อมโยงกับแรงกดดันด้านเศรษฐกิจและพลังงาน เนื่องจากสงครามที่ดำเนินมาราว 10 สัปดาห์ ทำให้การขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซหยุดชะงักและราคาน้ำมันโลกพุ่งสูงขึ้น

เงื่อนไขที่อิหร่านเรียกร้อง

รายงานระบุว่าเตหะรานตั้งเงื่อนไขหลายประการสำหรับการเข้าสู่การเจรจา เช่น

• ยุติการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐ รอบอิหร่าน
• ปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดในต่างประเทศ
• ยกเลิกหรือผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ
• รับประกันว่าจะไม่มีการโจมตีเพิ่มเติมระหว่างการเจรจา

อิหร่านยังเชื่อมโยงการเจรจากับความขัดแย้งในภูมิภาคในวงกว้าง โดยเรียกร้องให้ยุติการสู้รบในหลายพื้นที่พร้อมกัน

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญ

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางเดินเรือแคบระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลอาหรับ และเป็นหนึ่งใน จุดยุทธศาสตร์พลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก เนื่องจากน้ำมันส่วนใหญ่ของโลกต้องผ่านเส้นทางนี้

สงครามที่เกิดขึ้นทำให้การเดินเรือในบริเวณนี้ถูกรบกวนอย่างหนัก ส่งผลให้ราคาพลังงานโลกผันผวนและสร้างแรงกดดันต่อรัฐบาลหลายประเทศให้เร่งหาทางออกทางการทูต

การเจรจาจึงอาจครอบคลุมมาตรการต่าง ๆ เช่น

• การฟื้นฟูเสรีภาพการเดินเรือ
• การลดความตึงเครียดทางทหารในอ่าวเปอร์เซีย
• การเชื่อมโยงความมั่นคงทางทะเลกับการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร

ความหมายของความขัดแย้งระหว่างสองผู้นำ

สายโทรศัพท์ที่ตึงเครียดระหว่างทรัมป์กับเนทันยาฮูสะท้อนความแตกต่างเชิงยุทธศาสตร์ที่ลึกขึ้น

อิสราเอลต้องการคงแรงกดดันทางทหารต่ออิหร่านจนกว่าความสามารถด้านนิวเคลียร์และกองกำลังจะถูกจำกัดอย่างชัดเจน ขณะที่สหรัฐดูเหมือนพร้อมทดลองแนวทาง “ลดความตึงเครียดก่อน แล้วเจรจาประเด็นยากในภายหลัง”

ขณะนี้กรอบข้อตกลงยังเป็นเพียงแนวคิดที่กำลังหารือผ่านตัวกลางเท่านั้น และยังไม่มีการประกาศข้อตกลงอย่างเป็นทางการ

แต่สิ่งที่เห็นชัดคือ การถกเถียงระหว่าง แนวทางการทูตกับการใช้กำลังทหาร กำลังเป็นตัวกำหนดทิศทางของสงครามในระยะต่อไป.