สี จิ้นผิง–วลาดิเมียร์ ปูติน จับมือวิจารณ์ระบบป้องกันขีปนาวุธสหรัฐฯ ในซัมมิตปักกิ่ง

อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงพลังงานขนาดใหญ่ที่หลายฝ่ายคาดว่าจะเกิดขึ้น เช่น โครงการก๊าซธรรมชาติฉบับใหม่ ยังไม่ได้ข้อสรุประหว่างการเยือนครั้งนี้

เหตุผลที่ทั้งสองประเทศคัดค้านโครงการ “Golden Dome”

หนึ่งในประเด็นสำคัญของการประชุมคือการวิจารณ์โครงการ Golden Dome ของสหรัฐฯ ซึ่งถูกอธิบายว่าเป็นระบบป้องกันขีปนาวุธหลายชั้นที่รวมทั้งตัวสกัดกั้นบนพื้นดินและในอวกาศ

จีนและรัสเซียระบุในแถลงการณ์ร่วมว่าระบบดังกล่าวอาจ บั่นทอนเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์ของโลก

เหตุผลสำคัญคือแนวคิดเรื่อง “การยับยั้งด้วยนิวเคลียร์” (nuclear deterrence) หากประเทศหนึ่งสามารถสกัดกั้นขีปนาวุธนิวเคลียร์ที่ยิงตอบโต้ได้ ก็อาจทำให้ความสามารถในการตอบโต้ของอีกฝ่ายดูไม่น่าเชื่อถือ ส่งผลให้บางประเทศอาจพิจารณากลยุทธ์ทางทหารที่เสี่ยงมากขึ้น หรือเพิ่มจำนวนอาวุธนิวเคลียร์เพื่อเอาชนะระบบป้องกันดังกล่าว

นักวิเคราะห์ด้านความมั่นคงจึงเตือนว่าเทคโนโลยีป้องกันขีปนาวุธขนาดใหญ่สามารถ กระตุ้นการแข่งขันด้านอาวุธ เพราะประเทศต่าง ๆ อาจพัฒนาอาวุธใหม่เพื่อหลบหลีกหรือทำลายระบบป้องกันเหล่านั้น

ผลกระทบหลังสนธิสัญญา New START หมดอายุ

อีกประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือการหมดอายุของสนธิสัญญา New START ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ซึ่งเคยเป็นข้อตกลงสำคัญในการจำกัดจำนวนหัวรบนิวเคลียร์เชิงยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ และรัสเซีย

เมื่อไม่มีข้อตกลงฉบับใหม่มาแทนที่ มหาอำนาจนิวเคลียร์ทั้งสองจึงไม่ถูกจำกัดจำนวนหัวรบและระบบยิงตามกรอบสนธิสัญญาอีกต่อไป

จีนและรัสเซียใช้เวทีซัมมิตนี้เพื่อวิจารณ์วอชิงตันเกี่ยวกับนโยบายนิวเคลียร์ และเตือนว่าการไม่มีกรอบควบคุมอาวุธฉบับใหม่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความไม่มั่นคงเชิงยุทธศาสตร์ทั่วโลก

แม้ว่าจีนจะไม่ได้เป็นภาคีของ New START แต่จีนก็เริ่มมีบทบาทมากขึ้นในเวทีถกเถียงเรื่องการควบคุมอาวุธนิวเคลียร์และธรรมาภิบาลด้านความมั่นคงระดับโลก

คำเตือนเรื่องการวางกำลังขีปนาวุธและแนวคิดโจมตีก่อน

แถลงการณ์ร่วมยังกล่าวถึงความกังวลในวงกว้างเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ทางทหารของสหรัฐฯ

จีนและรัสเซียระบุว่าโครงการป้องกันขีปนาวุธและการวางกำลังทางทหารใกล้ภูมิภาคของตนเป็น “ภัยคุกคามที่ชัดเจนต่อเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์”

ทั้งสองประเทศยังวิจารณ์แนวคิดทางทหารที่อนุญาตให้มี การโจมตีล่วงหน้า (preemptive strike) ไม่ว่าจะด้วยขีปนาวุธหรืออาวุธนิวเคลียร์ โดยมองว่าแนวคิดดังกล่าวเพิ่มความเสี่ยงของการคำนวณผิดพลาดในช่วงวิกฤตและอาจนำไปสู่การยกระดับความขัดแย้งอย่างรวดเร็ว

วิสัยทัศน์ “โลกหลายขั้วอำนาจ”

นอกเหนือจากประเด็นความมั่นคง การประชุมครั้งนี้ยังเน้นเป้าหมายทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กว้างกว่า

สี จิ้นผิง และปูติน ลงนามในแถลงการณ์สนับสนุนการเกิดขึ้นของ ระเบียบโลกหลายขั้วอำนาจ (multipolar world order) และแนวคิดเรื่อง “ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศรูปแบบใหม่”

แนวคิดนี้สะท้อนเป้าหมายร่วมกันของทั้งสองประเทศในการลดการพึ่งพาสถาบันที่นำโดยสหรัฐฯ และเพิ่มศูนย์กลางอำนาจใหม่ในระบบโลก

สิ่งที่ซัมมิตปักกิ่งส่งสัญญาณ

ภาพรวมของการประชุมครั้งนี้สะท้อนประเด็นสำคัญหลายด้าน

• ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างจีนกับรัสเซียกำลังลึกซึ้งมากขึ้น
• ทั้งสองประเทศแสดงจุดยืนร่วมในการคัดค้านนโยบายด้านขีปนาวุธและนิวเคลียร์ของสหรัฐฯ
• การหมดอายุของ New START ทำให้ประเด็นควบคุมอาวุธกลับมาเป็นข้อกังวลระดับโลก
• จีนและรัสเซียผลักดันแนวคิดระเบียบโลกแบบหลายขั้วอำนาจ

แม้การประชุมครั้งนี้จะไม่ได้สร้างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ แต่ก็ส่งสัญญาณทางการทูตชัดเจนว่า ปักกิ่งและมอสโกกำลังประสานท่าทีมากขึ้นในประเด็นความมั่นคงและโครงสร้างอำนาจของโลกในอนาคต.