WHO ยกระดับการระบาดอีโบลาในคองโก–ยูกันดาเป็นเหตุฉุกเฉินสาธารณสุขโลก

การระบาดเกิดขึ้นที่ไหน

ศูนย์กลางของการระบาดอยู่ใน จังหวัดอิตูรี (Ituri Province) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ซึ่งเจ้าหน้าที่สาธารณสุขพบกลุ่มผู้ป่วยและการเสียชีวิตที่เชื่อมโยงกับไวรัสอีโบลาเป็นครั้งแรก

พื้นที่สำคัญที่มีรายงานผู้ป่วย ได้แก่

• จังหวัดอิตูรี (Ituri), คองโก: จุดศูนย์กลางของการระบาด มีหลายเขตสุขภาพได้รับผลกระทบและเป็นแหล่งผู้ป่วยส่วนใหญ่
• กรุงกินชาซา (Kinshasa), คองโก: พบผู้ติดเชื้อที่ยืนยันทางห้องปฏิบัติการในเมืองหลวง ซึ่งอยู่ห่างจากศูนย์กลางการระบาดประมาณ 1,000 กิโลเมตร
• ประเทศยูกันดา: มีรายงานผู้ติดเชื้อที่นำเข้าจากคองโก แสดงให้เห็นว่าการแพร่เชื้อข้ามพรมแดนเกิดขึ้นแล้ว

การกระจายตัวของผู้ป่วยในภูมิภาคนี้น่ากังวล เนื่องจากพรมแดนหลายพื้นที่ในแอฟริกากลางมีการเดินทางข้ามประเทศเป็นประจำ หากตรวจพบผู้ป่วยล่าช้า การแพร่เชื้ออาจขยายตัวได้รวดเร็ว

ขนาดของการระบาดในขณะนี้

ตัวเลขผู้ป่วยยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ เพราะการสอบสวนโรคและการตรวจทางห้องปฏิบัติการยังดำเนินอยู่ แต่รายงานล่าสุดจากหลายหน่วยงานสาธารณสุขระบุว่า

• มี ผู้ป่วยต้องสงสัยมากกว่า 300 ราย ที่เกี่ยวข้องกับการระบาด
• มี ผู้เสียชีวิตต้องสงสัยประมาณ 80–88 ราย ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ
• พบ ผู้ป่วยยืนยันทางห้องปฏิบัติการ 8 รายในคองโก ตามข้อมูลกลางเดือนพฤษภาคม
• ยูกันดารายงาน ผู้ป่วยยืนยัน 2 รายที่นำเข้าจากคองโก

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระบุว่าตัวเลขในช่วงต้นของการระบาดมักเปลี่ยนแปลงได้ เมื่อมีการตรวจเพิ่มและระบบเฝ้าระวังขยายตัว

ทำไมสายพันธุ์ Bundibugyo จึงน่ากังวล

การระบาดครั้งนี้เกิดจากไวรัส Bundibugyo ebolavirus ซึ่งเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ของอีโบลาที่พบไม่บ่อยนัก

มีหลายเหตุผลที่ทำให้สายพันธุ์นี้สร้างความกังวลต่อผู้เชี่ยวชาญ

ยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาที่ได้รับอนุมัติ

ต่างจากสายพันธุ์ Zaire ebolavirus ซึ่งมีวัคซีนและยารักษาที่ใช้ในเหตุการณ์ระบาดก่อนหน้า ปัจจุบัน ยังไม่มีวัคซีนหรือยาที่ได้รับอนุญาตสำหรับ Bundibugyo Ebola

ดังนั้นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขต้องพึ่งวิธีควบคุมโรคแบบดั้งเดิม เช่น การแยกผู้ป่วยและติดตามผู้สัมผัส

เป็นสายพันธุ์ที่พบไม่บ่อย

Bundibugyo ถูกตรวจพบในเหตุการณ์ระบาดน้อยกว่าสายพันธุ์ Zaire มาก ทำให้มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์จำกัด และยากต่อการคาดการณ์ว่าการระบาดจะพัฒนาไปอย่างไร

ความเสี่ยงแพร่กระจายระดับภูมิภาค

WHO เตือนว่าประเทศที่มีพรมแดนติดกับคองโกมี ความเสี่ยงสูงต่อการแพร่กระจายเพิ่มเติม เนื่องจากการเดินทางของประชากรข้ามพรมแดนอย่างต่อเนื่อง

ทำไมผู้เชี่ยวชาญไม่แนะนำให้ปิดพรมแดน

แม้การระบาดจะข้ามพรมแดนแล้ว แต่หน่วยงานสาธารณสุขระดับโลกแนะนำรัฐบาล ไม่ควรปิดพรมแดนหรือสั่งห้ามเดินทางแบบครอบคลุม

ประสบการณ์จากเหตุการณ์ก่อนหน้าพบว่า มาตรการลักษณะนี้อาจทำให้สถานการณ์แย่ลง เช่น

• ขัดขวางการส่งทีมแพทย์และความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม
• ทำให้ประชาชนลังเลที่จะรายงานอาการป่วย
• ผลักดันให้ผู้คนเดินทางผ่านเส้นทางที่ไม่เป็นทางการซึ่งยากต่อการตรวจคัดกรอง

WHO จึงเน้นการใช้ ระบบเฝ้าระวังข้ามพรมแดน การคัดกรอง และการประสานงานระหว่างประเทศ เพื่อค้นหาและควบคุมผู้ป่วยให้เร็วที่สุด

มาตรการรับมือที่กำลังดำเนินอยู่

หน่วยงานสาธารณสุขทั้งระดับโลกและภูมิภาคกำลังเร่งเพิ่มมาตรการควบคุมการระบาด

การดำเนินการของ WHO

WHO ได้เพิ่มการสนับสนุนต่อรัฐบาลคองโก ทั้งด้านการสอบสวนโรค การเฝ้าระวัง การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และมาตรการควบคุมการติดเชื้อในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบในจังหวัดอิตูรี

การประกาศ PHEIC ยังช่วย ระดมเงินทุน ผู้เชี่ยวชาญ และการประสานงานฉุกเฉินระหว่างประเทศ เพื่อควบคุมการระบาด

ความร่วมมือของ Africa CDC

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งแอฟริกา (Africa CDC) ได้เปิดใช้งานกลไกตอบสนองฉุกเฉิน และเรียกร้องให้มี การประสานงานระดับภูมิภาคระหว่างคองโก ยูกันดา และประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อป้องกันการแพร่กระจายเพิ่มเติม

มาตรการรวมถึงการส่งทีมบริหารเหตุการณ์และการเพิ่มการเฝ้าระวังตามพรมแดน

มาตรการของรัฐบาลประเทศที่ได้รับผลกระทบ

หน่วยงานด้านสาธารณสุขในพื้นที่กำลังเน้นมาตรการสำคัญ เช่น

• การตรวจพบและแยกผู้ป่วยต้องสงสัยอย่างรวดเร็ว
• การติดตามผู้สัมผัสผู้ติดเชื้อ
• การป้องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาล
• การเฝ้าระวังที่ด่านพรมแดนและศูนย์คมนาคม

เป้าหมายคือ ตัดวงจรการแพร่เชื้อให้เร็วที่สุด ก่อนที่การระบาดจะขยายไปยังพื้นที่หรือประเทศอื่น

เหตุใดการประกาศภาวะฉุกเฉินจึงสำคัญ

การประกาศ Public Health Emergency of International Concern เป็นสัญญาณเตือนระดับโลกว่าการระบาดครั้งนี้ต้องการ ความสนใจและการประสานงานระหว่างประเทศอย่างเร่งด่วน แม้ยังไม่ถึงระดับโรคระบาดใหญ่

ด้วยการแพร่เชื้อข้ามพรมแดนที่เกิดขึ้นแล้ว และการที่ไวรัสสายพันธุ์ Bundibugyo ยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาเฉพาะ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจึงมองว่าการควบคุมการระบาดอย่างรวดเร็วเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันวิกฤตสุขภาพระดับภูมิภาค