มหาสมุทรสะสมความร้อนสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ขณะที่ระดับทะเลเพิ่มเร็วขึ้น

รายงานสถานะมหาสมุทรคอเปอร์นิคัส (Copernicus Ocean State Report) ฉบับที่ 10 ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2026 บันทึกภาพมหาสมุทรที่สะสมความร้อนมากขึ้น ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นเร็วกว่าเดิม และมีความเป็นกรดเพิ่มขึ้น รายงานรวบรวมข้อมูลติดตามมหาสมุทรโลกและทะเลในภูมิภาคยุโรปต่อเนื่องหลายทศวรรษ เพื่อแสดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับถิ่นอาศัยแถบขั้วโลก ระบบนิเวศทางทะเล และพื้นที่ชายฝั่ง 18

ประเด็นสำคัญจากรายงาน

• ความร้อนในมหาสมุทร: ปริมาณความร้อนในมหาสมุทรโลกสูงที่สุดในชุดข้อมูลที่เริ่มตั้งแต่ปี 1993 เมื่อปี 2025 มหาสมุทรดูดซับความร้อนส่วนเกินในระบบภูมิอากาศไว้ได้มากถึง 90% 5
• ระดับน้ำทะเล: ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกเพิ่มขึ้นในอัตราเฉลี่ย 4.2 มิลลิเมตรต่อปีในช่วงปี 2012–2025 เทียบกับ 2.6 มิลลิเมตรต่อปีในช่วงปี 1993–2011 45
• เขตขั้วโลก: พื้นที่ปกคลุมด้วยน้ำแข็งทะเลอาร์กติกลดลงราว 490,000 ตารางกิโลเมตรต่อทศวรรษระหว่างปี 1979–2025 รายงานยังกล่าวถึงน้ำทะเลที่อุ่นขึ้นและถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าที่พึ่งพาน้ำแข็งซึ่งลดลงทั้งสองขั้วโลก 16
• ทะเลในยุโรป: ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนและทะเลดำเผชิญคลื่นความร้อนในทะเลรุนแรงเป็นประวัติการณ์ ขณะที่บางพื้นที่ของทะเลยุโรปในปี 2024 มีอุณหภูมิสูงกว่าค่าปกติมากกว่า 4.6 องศาเซลเซียส 12
• เคมีของมหาสมุทร: รายงานระบุว่าน้ำทะเลมีความเป็นกรดเพิ่มขึ้น ควบคู่ไปกับภาวะมหาสมุทรอุ่นขึ้นและระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น 46

มหาสมุทรกำลังสะสมความร้อนในระดับทำสถิติ

ปริมาณความร้อนในมหาสมุทร (ocean heat content) ใช้วัดความร้อนที่สะสมอยู่ทั้งบริเวณผิวน้ำและใต้ผิวน้ำ ในปี 2025 ค่าดังกล่าวของมหาสมุทรโลกสูงที่สุดเท่าที่มีการบันทึกมาตั้งแต่ปี 1993 คอเปอร์นิคัสระบุว่ามหาสมุทรรับและกักเก็บความร้อนส่วนเกินในระบบภูมิอากาศได้มากถึง 90% จึงเป็นตัวชี้วัดสำคัญของการเปลี่ยนแปลงระยะยาว 5

ข้อมูลเรื่องความร้อนมาพร้อมกับแนวโน้มระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกที่เพิ่มเร็วขึ้น โดยอัตราเฉลี่ยขยับจาก 2.6 มิลลิเมตรต่อปีในช่วงปี 1993–2011 เป็น 4.2 มิลลิเมตรต่อปีในช่วงปี 2012–2025 ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยของแต่ละช่วงเวลา ไม่ใช่การคาดการณ์ว่าชายฝั่งทุกแห่งจะเปลี่ยนแปลงในอัตราเดียวกัน 45

น้ำแข็งขั้วโลกและถิ่นอาศัยของสัตว์กำลังเปลี่ยนไป

รายงานระบุว่า พื้นที่ปกคลุมด้วยน้ำแข็งทะเลอาร์กติกลดลงราว 490,000 ตารางกิโลเมตรต่อทศวรรษระหว่างปี 1979–2025 อีกทั้งบทสรุปรายงานยังระบุว่า อุณหภูมิรวมบริเวณผิวน้ำทะเลและผิวน้ำแข็งในอาร์กติกเพิ่มขึ้น 4.2 องศาเซลเซียสระหว่างปี 1982–2024 16

การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เกี่ยวข้องกับสัตว์ที่ใช้ผืนน้ำแข็งเป็นถิ่นอาศัย รายงานข่าวเกี่ยวกับข้อมูลคอเปอร์นิคัสกล่าวถึงการสูญเสียถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าทั้งในอาร์กติกและแอนตาร์กติก อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีไม่ได้ให้ตัวเลขเดียวที่ใช้วัดผลกระทบต่อสัตว์ทุกชนิดหรือทุกพื้นที่ได้ 6

คลื่นความร้อนและน้ำทะเลเป็นกรดเพิ่มแรงกดดันต่อระบบนิเวศ

ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนและทะเลดำเผชิญคลื่นความร้อนในทะเลที่ทำสถิติ ขณะที่บางบริเวณของทะเลยุโรปในปี 2024 มีอุณหภูมิสูงกว่าค่าปกติมากกว่า 4.6 องศาเซลเซียส ตัวเลขนี้เป็นสภาพที่พบในพื้นที่เฉพาะ ไม่ได้หมายความว่าทะเลยุโรปทั้งหมดร้อนขึ้นในระดับเดียวกัน 12

รายงานยังเตือนถึงความเป็นกรดของมหาสมุทรที่เพิ่มขึ้น คลื่นความร้อนและการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของน้ำทะเลเป็นแรงกดดันคนละรูปแบบ และแหล่งข้อมูลที่สรุปไว้ไม่ได้ระบุตัวเลขผลกระทบร่วมต่อสิ่งมีชีวิตในทะเลอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม รายงานกล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศทางทะเลควบคู่กับภาวะอุ่นขึ้นและความเป็นกรดที่เพิ่มขึ้น 46

เหตุใดการติดตามมหาสมุทรอย่างต่อเนื่องจึงสำคัญ

รายงานสถานะมหาสมุทรรวบรวมข้อมูลจากดาวเทียม การตรวจวัดในทะเลโดยตรง และแบบจำลองวิเคราะห์สภาพมหาสมุทร เพื่อประเมินทั้งมหาสมุทรโลกและทะเลในภูมิภาคยุโรป การติดตามต่อเนื่องช่วยให้แยกแนวโน้มระยะยาวออกจากความผันผวนระยะสั้น และทำให้มีข้อมูลอ้างอิงร่วมกันสำหรับทำความเข้าใจว่ามหาสมุทรกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างไร 8

สำหรับชุมชนชายฝั่ง การพิจารณารายละเอียดในแต่ละพื้นที่สำคัญไม่แพ้การมองแนวโน้มระดับโลก เพราะระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นและการกัดเซาะส่งผลต่อพื้นที่แตกต่างกันไป บทสรุปรายงานฉบับหนึ่งระบุว่าโครงสร้างพื้นฐานชายฝั่งในอาร์กติกราว 60% มีความเสี่ยงจากการกัดเซาะและระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น ตัวเลขนี้หมายถึงโครงสร้างพื้นฐานในอาร์กติก ไม่ใช่ชุมชนชายฝั่งทั้งหมด 1

ใจความสำคัญของรายงานคือ การเปลี่ยนแปลงของมหาสมุทรวัดได้จากหลายด้าน ทั้งความร้อน ระดับน้ำทะเล น้ำแข็ง และเคมีของน้ำ การสังเกตการณ์อย่างต่อเนื่องจึงจำเป็นต่อการติดตามว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นที่ใดและดำเนินไปอย่างไร ข้อมูลยังชี้ว่าการเตรียมพร้อมควรคำนึงถึงสภาพเฉพาะของแต่ละพื้นที่ แทนการเหมารวมว่าทุกภูมิภาคจะได้รับผลกระทบแบบเดียวกัน 845