AI กำลังแพร่ทั่วโลก แต่ไม่ได้ไปถึงทุกคนเท่ากัน

ตัวเลขใหญ่: AI โต แต่โตไม่เท่ากัน

ในรายงานนี้ Global North และ Global South เป็นกรอบเปรียบเทียบด้านความพร้อมทางเศรษฐกิจและดิจิทัล ไม่ใช่เส้นแบ่งแผนที่แบบเหนือ–ใต้ตรงตัวเสมอไป พูดง่าย ๆ คือรายงานกำลังชี้ให้เห็นว่าพื้นที่ที่มีโครงสร้างพื้นฐาน การเชื่อมต่อ และสถาบันพร้อมกว่า สามารถรับเทคโนโลยีใหม่ได้เร็วกว่า

ในครึ่งหลังปี 2025 ประชากรวัยทำงานใน Global North ใช้เจเนอเรทีฟเอไอ 24.7% เทียบกับ 14.1% ใน Global South ^[1][4] ขณะที่สรุปรายงานอีกแห่งระบุว่าช่องว่างระหว่างสองกลุ่มขยายจาก 9.8 เป็น 10.6 จุดเปอร์เซ็นต์ระหว่างครึ่งแรกและครึ่งหลังของปี 2025 ^[3]

ตัวเลขเหล่านี้ทำให้รายงานไม่ใช่แค่หมุดหมายว่า AI เข้าสู่ชีวิตประจำวันของคนจำนวนมากแล้ว แต่เป็นสัญญาณเตือนว่า AI กำลังแพร่เร็วที่สุดในพื้นที่ที่ได้เปรียบด้านดิจิทัลอยู่ก่อน

มองแบบประเทศพัฒนาแล้วกับกำลังพัฒนา ก็เห็นภาพคล้ายกัน

Global North และ Global South ไม่ได้เท่ากับคำว่าประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนาในทุกกรณี แต่เมื่อมองผ่านกรอบดังกล่าว รูปแบบก็ยังใกล้เคียงกัน ข้อมูลเปรียบเทียบประชากรวัย 15–64 ปีที่ถูกอ้างในรายงานข่าวเกี่ยวกับผลศึกษาของ Microsoft ระบุว่า ประเทศพัฒนาแล้วมีอัตราการใช้ 27.5% เทียบกับ 15.4% ในภูมิภาคกำลังพัฒนา ^[2]

ใจความคือ ประเทศที่มีอินเทอร์เน็ตครอบคลุมกว่า อุปกรณ์เข้าถึงง่ายกว่า และสถาบันต่าง ๆ พร้อมนำ AI ไปใช้มากกว่า ไม่ได้แค่นำอยู่ก่อน แต่ยังเคลื่อนตัวเร็วกว่า ^[1][4][6] หากแนวโน้มนี้ดำเนินต่อไป เจเนอเรทีฟเอไออาจตอกย้ำช่องว่างเดิมด้านการศึกษา ผลิตภาพ และบริการดิจิทัล แทนที่จะช่วยปิดช่องว่างโดยอัตโนมัติ

ทำไมช่องว่างการใช้ AI จึงกว้างขึ้น

ข้อจำกัดที่รายงานและบทวิเคราะห์ชี้ไปไม่ใช่เรื่องความสนใจของผู้ใช้เพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัจจัยพื้นฐานของเศรษฐกิจดิจิทัล ทั้งโครงสร้างพื้นฐานและภาษา ซึ่งยังเป็นเส้นแบ่งสำคัญ และทำให้ประโยชน์จาก AI กระจุกอยู่ในประเทศจำนวนไม่มาก ^[6] รายงานข่าวอีกชิ้นยังชี้ว่าอินเทอร์เน็ตที่จำกัดและโมเดล AI ที่เน้นภาษาอังกฤษเป็นอุปสรรคต่อภูมิภาคที่ยากจนกว่าหรือไม่ได้ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก ^[2]

1. การเชื่อมต่อ อุปกรณ์ และไฟฟ้า

เจเนอเรทีฟเอไอจะเป็นเครื่องมือทำงานหรือเรียนรู้ได้ยาก หากอินเทอร์เน็ตไม่เสถียร ราคาแพง หรือผู้ใช้ไม่มีอุปกรณ์ที่เหมาะสม บทสรุปเกี่ยวกับการแพร่กระจายของ AI ระบุว่าอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ไฟฟ้าที่เชื่อถือได้ และการเข้าถึงอุปกรณ์ เป็นเงื่อนไขพื้นฐานของการมีส่วนร่วมในเศรษฐกิจ AI ^[14]

2. ภาษาและความเกี่ยวข้องกับท้องถิ่น

เครื่องมือ AI ชั้นนำจำนวนมากทำงานได้ดีที่สุดในภาษาอังกฤษ หรือในภาษาที่มีข้อมูลฝึกสอนและการสนับสนุนผลิตภัณฑ์มากกว่า ผู้ใช้ในพื้นที่ที่ภาษาท้องถิ่นยังไม่ได้รับการรองรับดีพอจึงอาจเข้าถึงประโยชน์จาก AI ได้ยากกว่า ทั้งในแง่ความสะดวก ความเข้าใจบริบท และแอปพลิเคชันที่ตอบโจทย์จริง ^[2][6]

3. ความพร้อมของสถาบันและองค์กร

การใช้ AI ไม่ได้เกิดจากการมีแอปให้ดาวน์โหลดเท่านั้น โรงเรียน ธุรกิจ หน่วยงานรัฐ และนักพัฒนาท้องถิ่นต้องมีศักยภาพในการเปลี่ยนการเข้าถึงให้เป็นการใช้งานจริง การที่ Global North มีอัตราการเติบโตของการนำไปใช้เกือบสองเท่าของ Global South สะท้อนว่าฐานดิจิทัลที่แข็งแรงช่วยให้ประเทศหรือภูมิภาครับเทคโนโลยีใหม่ได้เร็วกว่า ^[1][4]

ตัวเลขนี้วัดอะไร — และไม่ได้วัดอะไร

รายงานนี้วัด diffusion หรือการแพร่กระจายของการใช้งาน ไม่ใช่การวัดผลผลิตทางเศรษฐกิจหรือความสามารถของโมเดล AI โดยตรง สรุปหนึ่งระบุว่า Microsoft วัดการนำไปใช้จากสัดส่วนผู้บริโภคที่ใช้ผลิตภัณฑ์เจเนอเรทีฟเอไอในช่วงเวลาที่รายงาน โดยอาศัยข้อมูลเทเลเมทรีของ Microsoft ที่ถูกรวมและทำให้ไม่ระบุตัวตน พร้อมปรับตามปัจจัยอย่างส่วนแบ่งตลาดอุปกรณ์ การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต และจำนวนประชากรของแต่ละประเทศ ^[11]

ดังนั้น ตัวเลข 16.3% ไม่ได้หมายความว่าประเทศหรือองค์กรต่าง ๆ ได้รับผลผลิตเพิ่มขึ้นแล้วในสัดส่วนเดียวกัน ตัวเลขนี้บอกว่าเครื่องมือ AI กำลังถูกใช้งานที่ไหนและมากน้อยเพียงใด ส่วนผลลัพธ์ระยะยาวยังขึ้นอยู่กับว่าผู้คน โรงเรียน บริษัท และรัฐบาลสามารถเปลี่ยนการใช้งานให้เป็นการเรียนรู้ บริการ ผลิตภาพ หรือเครื่องมือท้องถิ่นที่มีประโยชน์จริงได้หรือไม่

บทสรุป: โจทย์ไม่ใช่แค่มี AI แต่ต้องใช้ได้จริง

รายงานของ Microsoft สะท้อนช่องว่างดิจิทัลระยะใหม่ เครื่องมือ AI เริ่มเข้าถึงผู้คนมากขึ้น แต่ประโยชน์ไม่ได้กระจายอย่างเท่าเทียม ^[1][4] การปิดช่องว่างจึงต้องมากกว่าการเปิดให้ใช้ผลิตภัณฑ์ AI ทั่วโลก

หลักฐานในรายงานและบทวิเคราะห์ชี้ไปที่การลงทุนในอินเทอร์เน็ตที่เสถียร อุปกรณ์ที่ราคาเอื้อมถึง ไฟฟ้าที่เชื่อถือได้ การรองรับภาษาท้องถิ่น และสภาพแวดล้อมเชิงนโยบายที่ช่วยให้สถาบันต่าง ๆ ใช้ AI ได้จริง ^[2][6][14]

ใจความสำคัญคือ เจเนอเรทีฟเอไอกำลังแพร่ทั่วโลกแล้ว แต่หากฐานรองรับไม่ตามทัน ประโยชน์จาก AI ก็อาจวิ่งเข้าหาพื้นที่ที่พร้อมที่สุดก่อน และทิ้งให้ประเทศหรือชุมชนที่มีข้อจำกัดด้านดิจิทัลต้องไล่ตามยากขึ้นกว่าเดิม

Global adoption of artificial intelligence continued to rise in the second half of 2025, increasing by 1.2 percentage points compared to the first half of the year, with roughly one in six people worldwide now using generative AI tools, remarkable progress...