ทำไมญี่ปุ่นเริ่มขายพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ เพื่อพยุงค่าเงินเยนใกล้ระดับ ¥160

การที่ญี่ปุ่นลดการถือครองพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ (U.S. Treasuries) ในช่วงล่าสุดกำลังถูกจับตามองจากตลาดการเงินทั่วโลก เพราะเกิดขึ้นในช่วงที่ ค่าเงินเยนอ่อนค่าจนเข้าใกล้ระดับ 160 เยนต่อดอลลาร์ ซึ่งนักลงทุนจำนวนมากมองว่าเป็นระดับที่รัฐบาลญี่ปุ่นอาจเข้ามาแทรกแซงตลาด

ระดับดังกล่าวไม่ใช่เส้นอย่างเป็นทางการ แต่ในอดีตเมื่อค่าเงินอ่อนเร็วเกินไป ทางการญี่ปุ่นมักเข้ามาซื้อเยนเพื่อชะลอการอ่อนค่า

ญี่ปุ่นลดถือครองพันธบัตรสหรัฐประมาณ 48 พันล้านดอลลาร์

ข้อมูลจากระบบ Treasury International Capital (TIC) ของกระทรวงการคลังสหรัฐระบุว่า ญี่ปุ่นลดการถือครองพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐลงประมาณ 48 พันล้านดอลลาร์ในเดือนมีนาคม ทำให้ยอดรวมอยู่ที่ประมาณ 1.192 ล้านล้านดอลลาร์ แม้จะลดลง แต่ญี่ปุ่นยังคงเป็น ผู้ถือครองพันธบัตรสหรัฐรายใหญ่ที่สุดในโลก

การเปลี่ยนแปลงระดับนี้จึงมีความสำคัญ เพราะญี่ปุ่นบริหารเงินสำรองระหว่างประเทศขนาดใหญ่ และสินทรัพย์เหล่านี้มักถูกใช้เมื่อรัฐบาลต้องการแทรกแซงค่าเงิน

กลไกพื้นฐานของการพยุงค่าเงินมีลักษณะดังนี้

• ขายสินทรัพย์สกุลเงินต่างประเทศ เช่น พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ
• นำดอลลาร์ที่ได้ไปแลกเป็นเงินเยน
• ใช้การซื้อเยนในตลาดเพื่อดันค่าเงินให้แข็งขึ้น

ด้วยเหตุนี้ การขาย Treasuries จึงถูกตีความว่าอาจเป็น แหล่งเงินสำหรับการแทรกแซงค่าเงิน เมื่อเยนอ่อนเร็วเกินไป

ทำไมระดับ ¥160 ถึงสำคัญต่อตลาด

อัตราแลกเปลี่ยน USD/JPY ใกล้ 160 กลายเป็นจุดที่ตลาดทั่วโลกจับตาอย่างมาก

ก่อนหน้านี้เมื่อดอลลาร์ทะลุระดับดังกล่าว เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นได้ออกคำเตือนที่รุนแรงต่อผู้เก็งกำไรค่าเงิน ส่งผลให้ค่าเงินเยนดีดตัวอย่างรวดเร็วในช่วงสั้น ๆ

แม้ทางการญี่ปุ่นมักย้ำว่าไม่ได้ปกป้อง “ตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง” แต่หลายฝ่ายเชื่อว่าการอ่อนค่าทะลุระดับนี้อาจถูกมองว่า รุนแรงเกินไปสำหรับเศรษฐกิจ

สาเหตุที่ระดับนี้มีความอ่อนไหวทางเศรษฐกิจและการเมือง ได้แก่

• ค่าเงินเยนอ่อนทำให้ราคาพลังงานและอาหารนำเข้าสูงขึ้น
• ภาระเงินเฟ้อของครัวเรือนและธุรกิจเพิ่มขึ้น
• การเก็งกำไรในตลาดเงินมักเร่งตัวเมื่อทะลุระดับสำคัญ

เมื่อปัจจัยเหล่านี้เกิดพร้อมกัน รัฐบาลมักถูกกดดันให้เข้ามาดำเนินการ

ทำไมญี่ปุ่นเริ่มจาก “คำเตือน” ก่อน

ก่อนจะใช้เงินหลายหมื่นล้านดอลลาร์แทรกแซงตลาด ญี่ปุ่นมักเริ่มจากสิ่งที่เรียกว่า verbal intervention หรือการส่งสัญญาณเตือนผ่านเจ้าหน้าที่รัฐบาล

วิธีนี้มีเป้าหมายหลายอย่าง

• ลดแรงเก็งกำไรที่เดิมพันว่าเยนจะอ่อนต่อ
• ส่งสัญญาณว่ารัฐบาลกังวลกับความผันผวน
• ทำให้การแทรกแซงจริงในอนาคตใช้เงินน้อยลงและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

เมื่อเทรดเดอร์เชื่อว่ารัฐบาลอาจเข้ามาในตลาด หลายคนจะปิดสถานะก่อน ทำให้ค่าเงินหยุดอ่อนลงชั่วคราว

ผลต่อพันธบัตรและตลาดสหรัฐ

การเคลื่อนไหวของญี่ปุ่นมีความสำคัญต่อระบบการเงินโลก เพราะรัฐบาลและธนาคารกลางต่างประเทศถือครองพันธบัตรสหรัฐรวมกันหลายล้านล้านดอลลาร์

หากผู้ถือรายใหญ่ขายพันธบัตร อาจเกิดผลสองด้านคือ

• อุปทานพันธบัตรในตลาดเพิ่มขึ้น
• ราคาพันธบัตรลดลง และ อัตราผลตอบแทน (yield) ปรับตัวสูงขึ้น

เมื่อ yield เพิ่มขึ้น ต้นทุนกู้ยืมในเศรษฐกิจสหรัฐก็มีแนวโน้มสูงขึ้นตาม เช่น

• ดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน
• ต้นทุนการออกหุ้นกู้ของบริษัท
• ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยของรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม หากการขายเกิดขึ้นเพียงช่วงสั้น ๆ เพื่อใช้ในการแทรกแซงค่าเงิน ผลกระทบต่อ yield มักจำกัด

ปัจจัยจากจีนที่ทำให้ตลาดจับตาเพิ่ม

ญี่ปุ่นไม่ใช่ประเทศเดียวที่ลดการถือครองพันธบัตรสหรัฐ

ข้อมูลล่าสุดยังระบุว่า จีนก็ลดการถือครองลงเช่นกัน ในช่วงเวลาเดียวกัน ทำให้การถือครองพันธบัตรสหรัฐของนักลงทุนต่างชาติปรับลดลงโดยรวม

เมื่อสองประเทศที่เป็นผู้ถือรายใหญ่ลดพอร์ตพร้อมกัน ตลาดพันธบัตรอาจต้องดูดซับอุปทานเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจเพิ่มแรงกดดันต่ออัตราผลตอบแทน

สิ่งนี้ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดวิกฤตทันที แต่ทำให้ตลาดเริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับ อุปสงค์ระยะยาวต่อหนี้รัฐบาลสหรัฐ โดยเฉพาะในช่วงที่การขาดดุลงบประมาณยังอยู่ในระดับสูง

ความเสี่ยงของวงจรค่าเงินและดอกเบี้ย

นักลงทุนบางส่วนกังวลถึงสถานการณ์ที่อาจกลายเป็นวงจรเสริมแรง เช่น

1. เยนอ่อนค่า → ญี่ปุ่นต้องแทรกแซง
2. การแทรกแซงต้องขายพันธบัตรสหรัฐ
3. yield สหรัฐสูงขึ้น
4. ดอลลาร์แข็งค่าขึ้น
5. เยนอ่อนลงอีก

หากวงจรนี้เกิดขึ้นจริง ต้นทุนในการป้องกันค่าเงินของญี่ปุ่นอาจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

การขายครั้งเดียวไม่ใช่วิกฤตตลาดพันธบัตร

แม้ตัวเลข 48 พันล้านดอลลาร์ จะดูใหญ่ แต่เมื่อเทียบกับขนาดตลาดพันธบัตรสหรัฐซึ่งใหญ่ที่สุดในโลก การขายระดับนี้เพียงครั้งเดียว ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้ตลาดสั่นคลอน

ผู้จัดการเงินสำรองระหว่างประเทศปรับพอร์ตเป็นเรื่องปกติอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเพื่อบริหารค่าเงินหรือปรับสัดส่วนสินทรัพย์

สิ่งที่ตลาดจับตาจริง ๆ คือ

• การขายต่อเนื่องในระยะยาว
• การลดการถือครองพร้อมกันของหลายประเทศ

สำหรับตอนนี้ สัญญาณจากญี่ปุ่นสะท้อนมากกว่าวิกฤตพันธบัตร นั่นคือ การเตือนว่าการป้องกันค่าเงินเยนกำลังมีต้นทุนสูงขึ้น และหาก USD/JPY กลับไปทดสอบระดับ ¥160 อีกครั้ง ผลกระทบอาจเริ่มลามไปถึงตลาดพันธบัตรและการเงินทั่วโลกมากขึ้น