การโจมตีกาซาของอิสราเอลบีบข้อตกลงหยุดยิง ต.ค. 2025 แต่ยังไม่ใช่จุดจบ

ประเด็นสำคัญของการโจมตีล่าสุดในกาซาไม่ใช่ว่า ข้อตกลงหยุดยิงเดือนตุลาคม 2025 สิ้นสุดลงแล้วอย่างชัดเจน แต่คือข้อตกลงที่เปราะบางอยู่แล้วถูกกดดันหนักขึ้นอีก รายงานเมื่อวันที่ 30 เมษายนและ 1 พฤษภาคม 2026 ระบุว่า การโจมตีของอิสราเอลทำให้ชาวปาเลสไตน์เสียชีวิตอย่างน้อย 4 คน ขณะที่แกนนำฮามาสอยู่ในกรุงไคโรเพื่อพบผู้ไกล่เกลี่ยและหารือวิธีฟื้นแรงส่งให้ข้อตกลงหยุดยิงที่สหรัฐฯ เป็นคนกลาง ซึ่งดำเนินมาราวหกเดือน

ผลในทางปฏิบัติคือ ผู้ไกล่เกลี่ยต้องกลับมาคุมสถานการณ์เฉพาะหน้าก่อนจะผลักดันการเจรจาไปสู่ขั้นต่อไปได้ ขณะเดียวกัน ทั้งอิสราเอลและฮามาสต่างมีพื้นที่มากขึ้นในการยืนยันว่าอีกฝ่ายเป็นผู้ละเมิดข้อตกลง

เกิดอะไรขึ้นในกาซารอบล่าสุด

Dawn รายงานเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคมว่า การโจมตีของอิสราเอลในฉนวนกาซาทำให้ชาวปาเลสไตน์เสียชีวิตอย่างน้อย 4 คน ในช่วงเดียวกับที่ผู้นำฮามาสพบผู้ไกล่เกลี่ยที่ไคโรเพื่อหารือเรื่องการหยุดยิง The New Arab รายงานยอดผู้เสียชีวิตเท่ากันเมื่อวันที่ 30 เมษายน โดยอ้างเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และระบุว่าเหตุโจมตีเกิดขึ้นทั้งที่มีข้อตกลงหยุดยิงเดือนตุลาคมอยู่

เส้นทางการเจรจาที่ไคโรจึงไม่ใช่เรื่องรอง Dawn รายงานว่า เจ้าหน้าที่ฮามาสคนหนึ่งกล่าวว่าคณะผู้แทนของกลุ่มเดินทางถึงไคโรก่อนหน้านั้นสองวัน เพื่อหารือกับผู้ไกล่เกลี่ยเกี่ยวกับแผนกาซาของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ รายงานเดียวกันยังอ้างหน่วยแพทย์ท้องถิ่นว่า มีชาวปาเลสไตน์เสียชีวิตอย่างน้อย 800 คนตั้งแต่การหยุดยิงมีผล

หยุดยิงล่มแล้วหรือยัง

คำตอบสั้น ๆ คือ จากข้อมูลที่มี ยังไม่ใช่ รายงานล่าสุดยังอธิบายสถานการณ์ว่าเป็นข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางและผู้ไกล่เกลี่ยกำลังพยายามฟื้นขึ้นมา ไม่ใช่ข้อตกลงที่ถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการ กองทัพอิสราเอล หรือ IDF ระบุว่าข้อตกลงหยุดยิงระหว่างอิสราเอลกับฮามาสมีผลเมื่อวันศุกร์ที่ 10 ตุลาคม 2025 เวลา 12.00 น.

ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะการหยุดยิงอาจยังคงอยู่บนกระดาษ แต่ถูกเซาะกร่อนในสนามจริงได้ รายงานของ Long War Journal เมื่อเดือนมีนาคม 2026 ระบุว่า การหยุดยิงในกาซาโดยรวมยังคงดำรงอยู่ แต่ยังมีการปะทะระดับต่ำ ข้อกล่าวหาเรื่องการละเมิดข้อตกลง และปฏิบัติการของอิสราเอลต่อฮามาสเกิดขึ้นต่อเนื่อง ก่อนหน้านั้นในเดือนตุลาคม 2025 1News รายงานว่า ข้อตกลงหยุดยิงที่สหรัฐฯ เสนอเผชิญบททดสอบครั้งใหญ่ หลังอิสราเอลกล่าวว่าฮามาสละเมิดข้อตกลง กองกำลังอิสราเอลเปิดฉากโจมตี และเจ้าหน้าที่ความมั่นคงอิสราเอลรายหนึ่งกล่าวว่าการส่งความช่วยเหลือจะถูกระงับจนกว่าจะมีประกาศเพิ่มเติม

ดังนั้น การโจมตีรอบล่าสุดจึงเข้ากับรูปแบบเดิม: ยังไม่ใช่หลักฐานว่าข้อตกลงล่มอย่างเป็นทางการ แต่เป็นอีกเหตุการณ์หนึ่งที่ทำให้การหยุดยิงอาจเหลือความหมายในทางปฏิบัติน้อยลงเรื่อย ๆ

ทำไมจังหวะเวลานี้จึงทำให้การเจรจายากขึ้น

การโจมตีเกิดขึ้นระหว่างที่ฮามาสอยู่ในไคโรเพื่อหารือกับผู้ไกล่เกลี่ยเรื่องการฟื้นข้อตกลงหยุดยิง จังหวะเช่นนี้ทำให้วาระการทูตเปลี่ยนทันที จากการคุยเรื่องการดำเนินข้อตกลงและขั้นต่อไป กลายเป็นการรับมือรายงานผู้เสียชีวิต คำกล่าวหา และแรงกดดันให้แต่ละฝ่ายยืนยันความปลอดภัยหรือความชอบธรรมของตน

ปมที่ค้างอยู่เดิมก็หนักอยู่แล้ว IDF ระบุว่าข้อตกลงหยุดยิงอยู่ในกรอบแผน 20 ข้อ โดยระยะแรกกำหนดให้ฮามาสส่งตัวประกันที่เหลือ 48 คนทั้งหมดกลับคืน และปลดอาวุธอย่างสมบูรณ์ ข้อมูลสรุปสาธารณะเกี่ยวกับแผนสันติภาพกาซาระบุว่า การเจรจาช่วงต่อมายังติดขัดจากการโจมตีของอิสราเอลซ้ำหลังข้อตกลงหยุดยิง และความเห็นต่างเรื่องการปลดอาวุธของฮามาส โดยอิสราเอลต้องการเห็นความคืบหน้าด้านการปลดอาวุธ ส่วนฮามาสระบุว่าการเจรจาระยะที่สองควรรอจนกว่าอิสราเอลจะดำเนินการตามระยะแรกอย่างครบถ้วนก่อน

เมื่อข้อพิพาทอยู่ที่ลำดับขั้นของข้อตกลง การโจมตีแต่ละครั้งจึงมีน้ำหนักมาก สำหรับอิสราเอล การใช้กำลังอาจถูกอธิบายว่าเป็นการบังคับใช้หรือโต้ตอบต่อกิจกรรมของฮามาส สำหรับฮามาสและผู้สนับสนุน การโจมตีเดียวกันอาจถูกใช้เป็นหลักฐานว่าอิสราเอลไม่เคารพข้อตกลง ผลลัพธ์คือการทูตเดินช้าลงและตั้งรับมากขึ้น

สองฝ่ายเล่าเรื่องการละเมิดคนละแบบ

อิสราเอลวางกรอบสาธารณะไว้แล้วว่าฮามาสละเมิดข้อตกลงหลายครั้ง หน้าเว็บของ IDF เกี่ยวกับการละเมิดหยุดยิงครั้งใหญ่รวบรวมถ้อยแถลงของอิสราเอลที่กล่าวหาฮามาสว่าละเมิดข้อตกลงตั้งแต่เริ่มมีผล ในกรณีเดือนกุมภาพันธ์ 2026 Times of Israel รายงานว่า IDF ระบุว่าได้โจมตีสมาชิกฮามาส หลังมือปืนปาเลสไตน์หลายคนโผล่ออกจากอุโมงค์ในเมืองราฟาห์

ในอีกด้านหนึ่ง รายงานของฝ่ายปาเลสไตน์และสื่อภูมิภาคให้ภาพตรงกันข้าม The New Arab ระบุว่าอิสราเอลยังคงสังหารชาวปาเลสไตน์ในกาซาแม้มีข้อตกลงหยุดยิงเดือนตุลาคม และอธิบายการสังหารกับการทำลายอาคารว่าเป็นการละเมิดข้อตกลง

เรื่องนี้ไม่ใช่แค่การสื่อสารทางการเมือง แต่ส่งผลต่อโต๊ะเจรจาโดยตรง หากแต่ละฝ่ายใช้เหตุการณ์ล่าสุดเพื่อยืนยันเรื่องเล่าของตน ผู้ไกล่เกลี่ยจะมีพื้นที่น้อยลงในการผลักดันประเด็นยาก ๆ เช่น ตัวประกัน การปลดอาวุธ และการเข้าถึงความช่วยเหลือ

จับตาอะไรต่อ

ทิศทางของการหยุดยิงจะชัดขึ้นจากสิ่งที่ผู้ไกล่เกลี่ยและคู่ขัดแย้งทำหลังการติดต่อที่ไคโร

• การหารือในไคโรจะนำไปสู่คำมั่นใหม่ต่อข้อตกลงหยุดยิง หรือมีเพียงถ้อยแถลงเรียกร้องให้ลดความตึงเครียด
• อิสราเอลจะเชื่อมโยงการโจมตีรอบล่าสุดกับข้อกล่าวหาเฉพาะเรื่องการละเมิดของฮามาสหรือไม่ เหมือนที่เคยทำในแถลงการณ์เกี่ยวกับการหยุดยิงก่อนหน้านี้
• ฮามาสจะยังอยู่ในกระบวนการเจรจาเกี่ยวกับแผนกาซาของทรัมป์ต่อไปหลังเหตุโจมตีหรือไม่
• การเข้าถึงความช่วยเหลือจะถูกจำกัดมากขึ้นหรือไม่ เพราะบททดสอบช่วงต้นของข้อตกลงในเดือนตุลาคม 2025 เคยมีรายงานการระงับการส่งความช่วยเหลือหลังข้อกล่าวหาว่าฮามาสละเมิดข้อตกลง
• ตัวเลขผู้เสียชีวิตจะเพิ่มขึ้นหรือไม่ เพราะยอดสูญเสียที่สูงขึ้นทำให้ผู้ไกล่เกลี่ยรักษาโฟกัสเรื่องการดำเนินข้อตกลงเป็นขั้นตอนยากขึ้น

สรุป

การโจมตีในกาซารอบล่าสุดของอิสราเอลดูเหมือนจะทำให้ข้อตกลงหยุดยิงเดือนตุลาคม 2025 ตึงเครียดขึ้น มากกว่าจะเป็นจุดจบอย่างเป็นทางการของข้อตกลง รายงานที่มีอยู่ยังอธิบายการหยุดยิงว่าเป็นสิ่งที่ผู้ไกล่เกลี่ยกำลังพยายามฟื้น แต่การโจมตีแต่ละครั้งทำให้พื้นที่ทางการเมืองสำหรับการเจรจาอิสราเอล-ฮามาสแคบลง และเพิ่มความเสี่ยงที่ข้อตกลงซึ่งยังอยู่บนกระดาษจะค่อย ๆ อ่อนแรงในทางปฏิบัติ