หุ่นยนต์อุตสาหกรรมจีน: แบรนด์ท้องถิ่นชนะด้วยปริมาณ แต่ยังไม่ครองทุกงานไฮเอนด์

ตลาดหุ่นยนต์อุตสาหกรรมของจีนข้ามจุดเปลี่ยนสำคัญด้านปริมาณแล้ว แบรนด์ในประเทศมีสัดส่วนยอดจัดส่งราว 55% ในปี 2025 จากที่ต่ำกว่า 30% ในปี 2020 ตามข้อมูล MIR DATABANK ที่ Estun และรายงานตลาดอื่นอ้างอิง 288

แต่ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าซัพพลายเออร์ต่างชาติถูกแทนที่ในทุกประเภทงาน จีนกำลังทำให้หุ่นยนต์เป็นของท้องถิ่นได้ก่อนในงานที่ทำซ้ำได้ ขยายกำลังผลิตเร็ว และอ่อนไหวต่อราคา ส่วนโจทย์ที่ยากกว่าคือการทดแทนองค์ความรู้ด้านกระบวนการที่ผ่านการพิสูจน์แล้ว เวิร์กโฟลว์การจำลอง เครือข่ายบริการ และการรับผิดชอบความเสี่ยง ซึ่งฝังอยู่ในไลน์ยานยนต์และเซมิคอนดักเตอร์ระดับสูง

จากตลาดต่างชาติครองสู่ผู้นำด้านปริมาณของแบรนด์จีน

Estun มีรายงานว่าจัดส่งหุ่นยนต์อุตสาหกรรมในจีนราว 33,400 ตัว ในปี 2025 หรือราว 10% ของตลาด ส่งให้ขึ้นเป็นอันดับหนึ่งของทุกแบรนด์ตามปริมาณการจัดส่ง ขณะที่ Inovance มีส่วนแบ่งรวมราว 9.2% และมีส่วนแบ่งในกลุ่ม SCARA ราว 25% 18

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าผู้ผลิตจีนไม่ได้อยู่เพียงตลาดแขนกลราคาประหยัดอีกต่อไป แต่กำลังกุมความต้องการใหม่ในตลาดที่มีผู้เล่นจำนวนมากและแข่งขันกระจัดกระจาย

อย่างไรก็ดี ส่วนแบ่งตลาดจากจำนวนยูนิตไม่ได้หมายความว่าความสามารถทางเทคนิคเท่ากันในทุกการใช้งาน หุ่นยนต์ในเซลล์หยิบจับและวางชิ้นงานที่เป็นมาตรฐาน มีความต้องการต่างอย่างมากจากหุ่นยนต์ในโรงประกอบตัวถังรถยนต์ที่ต้องเดินเครื่องเร็ว มีความต่อเนื่องสูง และต้องผ่านการรับรองกระบวนการอย่างเข้มงวด

Estun และ Inovance แข่งด้วยระบบอัตโนมัติครบชุด

ข้อได้เปรียบสำคัญของผู้ผลิตจีนรายใหญ่คือการบูรณาการแนวดิ่ง หรือการควบคุมชิ้นส่วนและระบบหลายชั้นด้วยตนเอง

แพลตฟอร์มของ Estun ครอบคลุมมอเตอร์เซอร์โว ไดรฟ์ คอนโทรลเลอร์ หุ่นยนต์อุตสาหกรรม เวิร์กสเตชันอัตโนมัติ และผลิตภัณฑ์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง กลยุทธ์หุ่นยนต์ของบริษัทต่อยอดจากฐานเทคโนโลยีการควบคุมการเคลื่อนที่ โดยรวมการผลิตชุดเกียร์ทดบางส่วนและการจัดหาจากซัพพลายเออร์ในประเทศ เข้ากับชิ้นส่วนหลักที่ผลิตเอง 4850

Inovance ก็ขยายจากพอร์ตโฟลิโอด้านการควบคุมการเคลื่อนที่ ซึ่งรวมไดรฟ์ เซอร์โว คอนโทรลเลอร์ HMI ระบบ CNC และหุ่นยนต์อุตสาหกรรม ไปสู่ข้อเสนอระบบอัตโนมัติโรงงานที่กว้างขึ้น 50 สำหรับผู้รับเหมาวางระบบหรือโรงงาน แนวทางนี้อาจน่าสนใจกว่าการซื้อแขนกลเดี่ยว ๆ เพราะได้ชุดระบบท้องถิ่นที่ทำงานเข้ากันได้

ผลลัพธ์เชิงปฏิบัติ ได้แก่

• ลดความเสี่ยงจากระยะเวลารอชิ้นส่วนที่นำเข้า
• เชื่อมการทำงานระหว่างหุ่นยนต์ คอนโทรลเลอร์ และเซอร์โวได้แน่นขึ้น
• ปรับแต่งและเริ่มเดินระบบหน้างานได้รวดเร็วขึ้น
• คุมต้นทุนของเซลล์อัตโนมัติทั้งชุดได้แข่งขันมากขึ้น

การพึ่งพาในประเทศลึกลงไปถึงชิ้นส่วนแกนกลาง

ความคืบหน้าของจีนไม่ได้จำกัดอยู่ที่การประกอบแขนกลขั้นสุดท้าย ผู้ผลิตจีนกำลังเพิ่มบทบาทในเซอร์โวและชุดเกียร์ทดความเที่ยงตรงสูง ซึ่งมีผลโดยตรงต่อการเคลื่อนที่ ความแข็งแกร่ง และพฤติกรรมของหุ่นยนต์ตลอดอายุใช้งาน

มีการประเมินว่าซัพพลายเออร์ชุดเกียร์ทดแบบ RV ของจีนมีสัดส่วนมากกว่า 30% ของความต้องการในหุ่นยนต์อุตสาหกรรมที่ประกอบในจีน ภายในปี 2025 โดยมีการใช้งานสูงกว่ามากในหุ่นยนต์ระดับล่างถึงกลาง ขณะที่เครื่องรับน้ำหนักมากยังใช้ชุดเกียร์นำเข้าเป็นหลัก 34 ชุดเกียร์ทดแบบฮาร์มอนิกที่ผลิตในประเทศก็เพิ่มบทบาทในหุ่นยนต์ที่ประกอบในจีน โดยเฉพาะงานอุตสาหกรรมมาตรฐาน 44

นี่คือการทดแทนการนำเข้าที่มีนัยสำคัญ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าคุณภาพเทียบเท่ากันทุกด้าน งานที่มีภาระหนักและทำงานต่อเนื่องสูงต้องการอายุการใช้งาน ความสม่ำเสมอ ความสามารถรับโหลด เสถียรภาพของการคาลิเบรต และบริการภาคสนามในระดับสูง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สะสมจากประวัติการใช้งานจริงพอ ๆ กับตัวเลขในแค็ตตาล็อก

งานที่ผู้ผลิตจีนแข่งขันได้แล้ว

ผู้ผลิตจีนอยู่ในตำแหน่งที่แข็งแรงสำหรับงานซ้ำเดิม น้ำหนักบรรทุกปานกลาง และต้องการติดตั้งอย่างรวดเร็ว เช่น หุ่นยนต์ SCARA หุ่นยนต์ 6 แกนขนาดเล็ก งานขนถ่ายชิ้นงาน ป้อนและนำชิ้นงานออกจากเครื่องจักร พาเลตไทซิง การประกอบแบบมาตรฐาน และเซลล์อัตโนมัติใช้งานทั่วไป นอกจากนี้ยังแข็งแกร่งเป็นพิเศษในกลุ่มโคบอต, SCARA, เดลต้า และหุ่นยนต์ 6 แกนน้ำหนักบรรทุกต่ำ 26

แพลตฟอร์มชั้นนำของจีนมีรายงานค่าความทำซ้ำของตำแหน่งสำหรับหุ่นยนต์ 6 แกนระดับน้ำหนักบรรทุกปานกลางที่ราว ±0.02 ถึง ±0.05 มม. 43 ดังนั้น การดูเพียงค่าความทำซ้ำจึงเริ่มไม่เพียงพอสำหรับใช้ตัดสินผู้ขายหุ่นยนต์

ผู้ซื้อควรประเมินผลลัพธ์ของงานทั้งระบบ เช่น

• ความแม่นยำตามเส้นทางจริงและผลกระทบจากอุณหภูมิ
• ความแข็งแกร่งเมื่อรับแรงจากกระบวนการผลิต
• เวลาพร้อมใช้งานและรอบการบำรุงรักษา
• การคาลิเบรตและการกู้คืนระบบหลังเกิดความผิดปกติ
• พฤติกรรมของคอนโทรลเลอร์และการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์รอบข้าง
• ความสามารถของผู้รับเหมาวางระบบในการดูแลไลน์ตลอดอายุโครงการ

เหตุใดแบตเตอรี่ โซลาร์ และอิเล็กทรอนิกส์ 3C จึงขยับก่อน

การผลิตแบตเตอรี่ลิเทียม โฟโตโวลตาอิก และอิเล็กทรอนิกส์ 3C ซึ่งหมายถึงสินค้าอิเล็กทรอนิกส์เพื่อผู้บริโภค เช่น คอมพิวเตอร์ การสื่อสาร และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ สร้างเงื่อนไขที่เหมาะกับการใช้หุ่นยนต์จีน อุตสาหกรรมเหล่านี้มีงานหยิบจับและประกอบซ้ำเดิมจำนวนมาก ขยายกำลังการผลิตเร็ว และมักสร้างไลน์ใหม่ แทนที่จะต้องเปลี่ยนเซลล์เก่าที่ฝังตัวอยู่ในระบบเดิมมานาน

จึงเปิดช่องให้ผู้ขายท้องถิ่นส่งมอบแพ็กเกจที่รวมแขนกล ระบบควบคุมการเคลื่อนที่ วิชัน คอนโทรลเลอร์ การวางระบบ และการสนับสนุนหน้างานได้พร้อมกัน ความแข็งแกร่งของ Inovance ในตลาดเซอร์โวสะท้อนภาพนี้ โดยมีรายงานว่าส่วนแบ่งตลาดระบบเซอร์โวทั่วไปของจีนอยู่ที่ราว 28% ในปี 2024 17

ในบริบทนี้ โซลูชันท้องถิ่นแบบครบชุดอาจจัดหา ปรับใช้ และบำรุงรักษาได้ง่ายกว่า การตัดสินใจจึงไม่ใช่แค่การแทนที่แขนกลต่างชาติหนึ่งตัว แต่เป็นการออกแบบเซลล์ใหม่ให้ทำงานบนระบบอัตโนมัติของจีนตั้งแต่ต้น

เหตุใดตลาดพรีเมียมยังแทนที่ได้ยาก

FANUC, ABB, Yaskawa และ KUKA ยังมีจุดแข็งสำคัญในงานยานยนต์และงานที่เกี่ยวข้องกับเซมิคอนดักเตอร์ซึ่งมีความต้องการสูง คุณค่าของพวกเขาไม่ได้อยู่ที่ฮาร์ดแวร์หุ่นยนต์เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงแพ็กเกจการใช้งานที่ผ่านการพิสูจน์ ทีมวิศวกรที่มีประสบการณ์ การสนับสนุนระดับโลก อะไหล่ที่พร้อมใช้ และประวัติการผลิตยาวนานในงานที่ความผิดพลาดหรือการหยุดไลน์มีต้นทุนสูง 8

การเขียนโปรแกรมแบบออฟไลน์เป็นส่วนหนึ่งของปราการนี้ ROBOGUIDE ของ FANUC, RobotStudio ของ ABB และ KUKA.Sim ของ KUKA ช่วยให้วิศวกรเขียนโปรแกรมและจำลองเซลล์ก่อนติดตั้งจริง เพื่อตรวจสอบระยะเอื้อม การชนกัน รอบเวลา และตรรกะของกระบวนการ 9124

เครื่องมือเหล่านี้มักผูกกับคอนโทรลเลอร์ของแต่ละแบรนด์ การเปลี่ยนยี่ห้อหุ่นยนต์จึงอาจไม่ใช่แค่การซื้อแขนกลใหม่ แต่ต้องตรวจสอบความถูกต้องของโปรแกรม อินเทอร์เฟซของฟิกซ์เจอร์ ตรรกะความปลอดภัย พารามิเตอร์กระบวนการ และพฤติกรรมของเซลล์เสมือนใหม่ด้วย Estun ได้ขยายความสามารถด้านดิจิทัลผ่านความร่วมมือกับ Siemens ในการพัฒนาแพ็กเกจการเขียนโปรแกรมออฟไลน์และการจำลองคอนโทรลเลอร์เสมือนจริง ซึ่งบ่งชี้ว่าผู้ผลิตจีนเห็นความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของชั้นซอฟต์แวร์นี้ 11

ยานยนต์คือบททดสอบสำคัญ

การนำ Estun ไปใช้ในงานเชื่อมจุดสำหรับไลน์ตัวถังรถยนต์ระยะเริ่มต้น แสดงว่าผู้ผลิตจีนเริ่มเข้าสู่งานที่ผู้เล่นระดับโลกครองมานาน 8 แต่การติดตั้งบางจุดไม่ควรถูกตีความว่าเป็นการทดแทนทั่วทั้งโรงประกอบตัวถัง

ในระดับนั้น ผู้ผลิตรถยนต์ซื้อความมั่นใจเรื่องความพร้อมใช้งานของไลน์และความรับผิดชอบต่อข้อบกพร่อง ไม่ได้ซื้อเพียงตัวหุ่นยนต์ ช่องว่างที่เหลือจึงไม่ใช่เพียงคำถามว่าแขนกลจีนเคลื่อนที่ได้แม่นยำหรือไม่ แต่คือผู้ผลิตและผู้รับเหมาวางระบบจะส่งมอบประสิทธิภาพของกระบวนการที่ผ่านการตรวจสอบ บำรุงรักษาได้ และทำซ้ำได้ต่อเนื่องหลายปีหรือไม่

บทสรุป

อุตสาหกรรมหุ่นยนต์จีนกำลังเพิ่มขีดความสามารถในประเทศทั้งระดับแขนกลและชิ้นส่วนแกนกลาง ความเป็นผู้นำด้านยอดจัดส่งของ Estun และความแข็งแกร่งของ Inovance ใน SCARA กับระบบควบคุมการเคลื่อนที่ แสดงให้เห็นว่าบริษัทระบบอัตโนมัติจีนขยับจากผู้ขายชิ้นส่วนสู่คู่แข่งแบบครบระบบได้รวดเร็วเพียงใด 184850

ผู้ชนะในระยะใกล้น่าจะเป็นผู้ผลิตจีนที่รวมฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ การวางระบบ และบริการไว้สำหรับการสร้างโรงงานปริมาณมาก ส่วนการแข่งขันระยะยาว โดยเฉพาะงานยานยนต์และเซมิคอนดักเตอร์ระดับพรีเมียม จะตัดสินกันด้วยซอฟต์แวร์กระบวนการ หลักฐานการรับรอง ความน่าเชื่อถือเมื่อใช้งานจริงเป็นเวลานาน และความสามารถในการรับความเสี่ยงของการผลิต ไม่ใช่ราคาในรายการหรือค่าความทำซ้ำเพียงอย่างเดียว