ยูนิคอร์นยุโรปพุ่งแรง แต่สตาร์ตอัประยะ Seed กำลังไปต่อถึง Series A ยากขึ้น

ภาพของวงการเทคยุโรปในเวลานี้มีความย้อนแย้งชัดเจนกว่าที่เห็นจากข่าวระดมทุนก้อนใหญ่เพียงอย่างเดียว บริษัทบางกลุ่มเติบโตจนเป็นยูนิคอร์น—บริษัทเอกชนที่มีมูลค่าอย่างน้อย 1 พันล้านดอลลาร์—ได้เร็วเป็นประวัติการณ์ แต่ช่องทางเงินทุนที่ควรส่งบริษัทระยะต้นไปสู่กลุ่มผู้ชนะรุ่นถัดไปกลับกำลังตีบแคบลง

นี่คือข้อสรุปหลักจากงานวิจัยผู้ก่อตั้งในยุโรปของ Antler ซึ่งวิเคราะห์ผู้ก่อตั้งยูนิคอร์น 760 คน ผู้ก่อตั้งบริษัทที่ระดมทุน Series A ได้ 4,129 คน และรอบระดมทุน 81,055 รอบนับตั้งแต่ปี 2000 ตัวเลขและข้อสรุปต่อไปนี้เป็นผลการวิเคราะห์ของ Antler จึงไม่ได้พิสูจน์ว่าลักษณะของผู้ก่อตั้งหรือการตัดสินใจด้านเงินทุนข้อใดข้อหนึ่งเป็นสาเหตุโดยตรงของผลลัพธ์ 36

ยูนิคอร์นยุโรปรุ่นใหม่โตเร็วขึ้นมาก

Antler ระบุว่ามียูนิคอร์นยุโรปประเภท “rocketship” 33 บริษัท ซึ่งก่อตั้งหลังปี 2020 และมีมูลค่าแตะ 1 พันล้านดอลลาร์โดยใช้เวลาเฉลี่ยราว 2 ปี เทียบกับ 7.2 ปีสำหรับยูนิคอร์นที่ก่อตั้งก่อนปี 2020 35

รายงานอธิบายความเร่งนี้ด้วยหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่ การดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพขึ้น การระดมทุนที่รวดเร็วขึ้น รอบ Seed และ Series A ที่มีขนาดใหญ่กว่าเดิม จำนวนผู้ลงทุนในแต่ละบริษัทมากขึ้น และการเข้ามาลงทุนตั้งแต่ระยะต้นของกองทุนร่วมลงทุนระดับแนวหน้าจากต่างประเทศ รวมถึงสหรัฐฯ Antler ยังสรุปว่าผู้ก่อตั้งที่มีความสามารถเชิงเทคนิคและประสบการณ์มากขึ้น ตลอดจนทีมที่สร้างผลิตภัณฑ์โดยมี AI เป็นแกนกลาง มีส่วนต่อการเร่งตัวดังกล่าว 610

ความหมายสำคัญไม่ใช่ว่าสตาร์ตอัปยุโรปทุกแห่งจะเดินตามเส้นทางนี้ได้ แต่ยุโรปได้แสดงให้เห็นแล้วว่าสามารถสร้างบริษัทที่แข่งขันในระดับโลกได้รวดเร็ว ในระดับที่เคยถูกมองว่าเป็นจุดแข็งของสหรัฐฯ มากกว่า

“Jets” กับ “Juggernauts” ใช้เส้นทางสู่การเติบโตคนละแบบ

Antler แบ่งกลุ่ม rocketship ออกเป็น 2 โมเดลกว้าง ๆ ได้แก่

• Jets คือธุรกิจซอฟต์แวร์และ AI ที่มีโครงสร้างกระชับ เช่น Lovable และ Legora ผลิตภัณฑ์ของบริษัทประเภทนี้มักพัฒนา ทดสอบ ปรับปรุง และกระจายสู่ผู้ใช้ได้เร็ว โดยไม่ต้องใช้โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพหรือระยะเวลาพัฒนาที่ยาวนานเท่าบริษัทเทคโนโลยีเชิงลึก
• Juggernauts คือบริษัท deep tech ที่ใช้เงินทุนสูง เช่น AMI Labs, Ineffable Intelligence และ Fuse Energy การขยายธุรกิจอาจต้องอาศัยเงินทุนจำนวนมาก บุคลากรเฉพาะทาง โครงสร้างพื้นฐานด้านเทคนิค และเวลาพิสูจน์การดำเนินงานที่ยาวกว่า

ทั้งสองโมเดลสามารถสร้างบริษัทขนาดใหญ่ได้ แต่ไม่ควรถูกประเมินหรือจัดหาเงินทุนด้วยกรอบเดียวกัน ธุรกิจซอฟต์แวร์อาจเปลี่ยนความเร็วของการพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นการเติบโตของฐานผู้ใช้ได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ deep tech อาจต้องลงทุนล่วงหน้าและใช้เวลานานกว่ามูลค่าทางการค้าจะเริ่มปรากฏชัด

ผู้ก่อตั้งสายเทคนิค และศูนย์กลางที่ยังกระจุกตัว

ข้อเสนอหลักอีกประการของ Antler คือ กลุ่มบริษัทเติบโตสูงรุ่นใหม่นี้มีผู้ก่อตั้งที่มีความสามารถด้านเทคนิคและประสบการณ์มากขึ้น โดยทีมที่สร้างธุรกิจบนฐาน AI มีบทบาทสำคัญต่อความเร็วในการเติบโต 210

อย่างไรก็ดี ข้อมูลจากแหล่งที่มีให้ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันการเปรียบเทียบเชิงตัวเลขรายด้าน ไม่ว่าจะเป็นอายุเฉลี่ยขณะก่อตั้งบริษัท สัดส่วนผู้จบปริญญาเอก ประสบการณ์จากห้องปฏิบัติการวิจัยหรือบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ ประวัติการบริหารงาน หรืออัตราการเป็นผู้ก่อตั้งซ้ำ ดังนั้นรายละเอียดเหล่านี้ไม่ควรถูกมองว่าเป็นข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้โดยอิสระ หากยังไม่ได้ตรวจสอบข้อมูลเต็มของรายงาน

ด้านภูมิศาสตร์ยังคงกระจุกตัว โดย Antler ระบุว่าลอนดอนมีสัดส่วน 43% ของกลุ่ม rocketship แม้สตอกโฮล์มและปารีสจะสร้างบริษัทที่ประสบความสำเร็จสำคัญได้เช่นกัน 35 ภาพนี้สะท้อนว่าการสร้างบริษัทเทคโนโลยีในยุโรปเริ่มกระจายตัวมากขึ้น แต่การเข้าถึงเครือข่ายนักลงทุนหนาแน่นและเงินทุนต่างชาติยังไม่เท่าเทียมกัน

ด้านมืดใต้กระแสยูนิคอร์น

ข้อค้นพบที่สำคัญที่สุดคือช่องว่างระหว่างบริษัทดาวเด่นกับตลาดระยะต้นโดยรวม

Antler รายงานว่าเงินทุนในรอบ pre-seed เพิ่มขึ้น 197% ระหว่างปี 2016–2025 แต่จำนวนดีล Series A เพิ่มขึ้นเพียง 5% ในช่วงเดียวกัน อีกทั้งนับตั้งแต่ปี 2021 จำนวนดีล pre-seed ลดลง 38% ดีล Seed ลดลง 41% และดีล Series A ลดลง 45% 34

แนวโน้มการเปลี่ยนผ่านยิ่งน่ากังวลกว่าเดิม Antler ระบุว่าสัดส่วนบริษัทที่ระดมทุน Seed แล้วก้าวต่อไปถึง Series A ลดจาก 23.3% ในช่วงปี 2008–2019 เหลือ 13.1% ในปี 2022 และ 9.3% ในปี 2023 กล่าวอย่างง่าย คือในปีหลังสุดนั้น บริษัทที่ได้ Seed มาแล้วไปถึง Series A ได้ไม่ถึง 1 ใน 10 45

ฐานนักลงทุนก็หดตัวลงเช่นกัน Antler รายงานว่าหลังปี 2022 จำนวนนักลงทุนที่ยังลงทุนอย่างต่อเนื่องลดลงในช่วง pre-seed/Seed, Series A และระยะเติบโต โดยแรงกดดันหนักที่สุดอยู่ที่การลงทุนระยะต้น 34 ความกังวลของรายงานคือ ตลาดที่ดูแข็งแรงจากบริษัทยอดนิยมเพียงไม่กี่ราย อาจอยู่ร่วมกับตลาดเงินทุนต่อเนื่องที่บกพร่องสำหรับสตาร์ตอัปจำนวนมากซึ่งมีศักยภาพจริง

ปัจจัยที่สัมพันธ์กับโอกาสไปถึง Series A

การวิเคราะห์ผู้ก่อตั้งของ Antler ชี้ถึงสัญญาณเชิงปฏิบัติ 2 ข้อที่สัมพันธ์กับผลลัพธ์ Series A ที่ดีกว่า ได้แก่

1. เคยมีประสบการณ์ทำงานในบริษัทเทคโนโลยีที่ประสบความสำเร็จ ซึ่งอาจทำให้ผู้ก่อตั้งได้เรียนรู้วิธีรับคน สร้างผลิตภัณฑ์ และขยายองค์กรที่มีความทะเยอทะยาน
2. มีผู้ร่วมก่อตั้งที่มีประสบการณ์ด้านการขยายธุรกิจในระดับใกล้เคียงกัน ซึ่งช่วยเพิ่มความรู้ด้านปฏิบัติการ เครือข่าย และความน่าเชื่อถือของทีม

การวิเคราะห์ที่เกี่ยวข้องกับสตาร์ตอัปซึ่งระดมทุน Seed ในสหราชอาณาจักร เยอรมนี ฝรั่งเศส และสวีเดน ยังพบว่าอดีตพนักงานของบริษัทอย่าง Klarna และ Improbable เป็นหนึ่งในแหล่งผู้ก่อตั้งที่พาบริษัทไปถึง Series A ได้เด่นที่สุด 9 อย่างไรก็ตาม เอกสารที่ให้มายังไม่มีขนาดผลกระทบ จึงควรมองปัจจัยเหล่านี้เป็นตัวบ่งชี้ที่มีประโยชน์ ไม่ใช่หลักประกันความสำเร็จ

ข้อเสนอ: สร้างสะพานเงินทุน Series A ให้ใหญ่ขึ้น

Antler เสนอการอัดฉีดเงินทุน 2.74 พันล้านดอลลาร์ เพื่อสนับสนุนกลุ่มสตาร์ตอัปที่ดูมีคุณสมบัติเหมาะสมและได้รับเงินทุน Seed ในปี 2021–2022 แต่ถูกมองข้าม ช่วยฟื้นเส้นทางการก้าวสู่ Series A 346

จำนวนบริษัทที่อยู่ในกลุ่มนี้ การเปรียบเทียบกับเงินทุนรวมที่ไหลเข้าสู่ยูนิคอร์น rocketship ตลอดจนผลที่คาดการณ์ต่อการเกิดยูนิคอร์น การจ้างงาน การเติบโต และสภาพคล่องของระบบนิเวศ ยังไม่ได้รับการยืนยันจากข้อความอ้างอิงที่มีอยู่ ตัวเลขดังกล่าวจึงควรถูกตีความเป็นแบบจำลองคาดการณ์ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแล้ว

แต่ประเด็นเชิงยุทธศาสตร์ชัดเจน: ความท้าทายของยุโรปไม่ใช่เพียงการสร้างบริษัทผู้ชนะที่โดดเด่นได้หรือไม่ หากคือการทำให้ตลาดทุนสนับสนุนบริษัทที่มีแนวโน้มดีได้อย่างสม่ำเสมอในช่วงระหว่าง Seed กับ Series A เพื่อไม่ให้ผู้ชนะรุ่นต่อไปถูกคัดออกเร็วเกินไป

บทสรุปสำหรับระบบนิเวศสตาร์ตอัปยุโรป

รายงานนี้สะท้อนยุโรปที่มีแรงส่งชัดเจนในระดับบนสุด แต่มีฐานรากที่เปราะบาง Rocketship แสดงให้เห็นว่าผู้ก่อตั้งสายเทคนิค ความทะเยอทะยานระดับโลก และเงินทุนระหว่างประเทศ สามารถสร้างบริษัทมูลค่าพันล้านดอลลาร์ได้อย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม อัตราการไปต่อจาก Seed สู่ Series A ที่ลดลง และฐานนักลงทุนระยะต้นที่ถอยห่าง อาจทำให้ความสำเร็จดังกล่าวเป็นเพียงข้อยกเว้นเฉพาะกลุ่ม แทนที่จะกลายเป็นระบบที่ทำซ้ำได้ 3410

สำหรับผู้ก่อตั้ง นักลงทุน และผู้กำหนดนโยบาย ข้อสรุปตรงไปตรงมา: ควรชื่นชมบริษัทที่กำลังทำลายสถิติความเร็วในการเติบโต แต่ควรวัดสุขภาพของระบบนิเวศจากคำถามที่สำคัญไม่แพ้กัน—ทีมระยะ Seed ที่แข็งแกร่งยังเข้าถึงเงินทุนพอจะเติบโตเป็นบริษัทกลุ่มถัดไปได้หรือไม่